Yetim dasturchi kundaligi

Pingvin trendi haqida Instagramda hozir bir pingvin juda trendga chiqdi. Qisqacha bunday: 15 yil oldin Werner Herzog degan dokumentalist pingvinlar hayoti haqida hujjatli film olgan. Shu filmda bir pingvin to’dadan ajralib, uzoq tog’larga qarab, ya’ni…

Pingvin trendi haqida
Instagramda hozir bir pingvin juda trendga chiqdi.
Qisqacha bunday:
15 yil oldin Werner Herzog degan dokumentalist pingvinlar hayoti haqida hujjatli film olgan.
Shu filmda bir pingvin to’dadan ajralib, uzoq tog’larga qarab, ya’ni muqarrar o’limga qarab ketadi.
Muallif agar bu pingvinni koloniyaga qaytarsak ham, u baribir yana shuyoqqa ketgan bo’lardi deydi va ‘Biroq, nega axir?’ deya savol qo’yadi.
Bu epizodni ko’pchillik isyonkorlik, nigilizm bilan, yana kimlardir esa bir jonzotning atrof-muhit va jamiyat bosimiga qaramasdan o’z yo’lini yoki ozodlikni tanlashga kuch topa olgani bilan izohlayapti.
Instagram “Pingvin kabi bo’l” shiorlari aks etgan videolarga to’ldi.
Izohlar esa undanda zo’r. O’sha pingvinning o’ligi topilgan. Lekin izohlarda ‘qanday o’lganiga emas, qanday yashaganiga e’tibor ber’ degan so’zlar yozilyapti.
Men shunchaki mazza qilyapman.
Millionlab odamlarning avatarlari, telefon va kompyuter ‘oboy’larida shu pingvin rasmi.
Menam qo’yvoldim.
@akbarali_mansur1

ESP32-CAM ustida yengil jarrohlik
Har doim ESP32-CAMga qaragan odamning ishtiyoqlari oshib ketadi. Kichkina plata ichida kamera, Wi-Fi, PSRAM, SD-karta sloti, flashlight… Arzon matah deyishga til bormaydi. Bitta shu modulning o‘zi bilan mini IP-kamera, smart qo‘riqlash tizimi, time-lapse qurilma, hatto mayda robot engine qilish mumkin.
Fantaziyalar yaxshi, ammo real hayotda loyiha boshlanishi bilan romantika tez tugaydi. Sxemaga yaxshiroq qarasang, ishlab chiqaruvchi deyarli ko‘rinib turgan hamma pinlarni allaqachon kamera, PSRAM va SD-karta bilan band qilib bo‘lgan.
Tashqaridan qaraganda dofiga GPIO bor, ichkarida esa har bir pin: “men bandman, kameraga ketganman, menga tegma”, deb turadi. Shu sababli ESP32-CAM bilan ishlashga ko‘pchilik toqatsiz yoki loyihani oxiriga yetkaza olmaydi.
Oddiy I/O operatsiyalar uchun board imkoniyati yetishi mumkin. Ammo biroz murakkabroq sxemaga o‘tsang, hammayoq qulashni boshlaydi. Boot pinlarni hisobga olmaydigan bo‘lsak, kameraning o‘zi 10+ pinni band qilgan. Eng yomoni, PSRAM va SD card slot SPI uchun muhim bo‘lgan I/O matrixni bloklab qo‘yadi.
Masalan, modul asosida TFT ekran ulab, rasm oladigan va SD cardga saqlaydigan qurilma qilamiz deb qaraylik. To‘g‘ridan-to‘g‘ri bu ishni qilishni absolut imkoni yo‘q. Sababi TFT ham SPI talab qiladi, PSRAM va SD_MMC esa bu yo‘lni berkitib qo‘ygan. Bir qaraganda shu yerda zaybal deydi odam, lekin ESP32-CAMning fokusini tushunishga harakat qilinsa, yo‘l topiladi.
SD-karta aslida 4 bitli shinada ishlaydi, ya’ni
D0
,
D1
,
D2
,
D3
degan to‘rt chiziq, ustiga
CMD
va
CLK
. ESP32-CAMda ular mos ravishda
GPIO2
,
4
,
12
,
13
,
15
va
14
ga ulangan. Eng qizig‘i,
D3
liniyasi (
GPIO13
). Ko‘pchilik TFTning MOSI pinini ham shu 13-pinga ulab yuboradi. Natijada ichkarida quyidagicha holat paydo bo‘ladi: SD “
bu meniki, bu yerda init qilaman
” deydi, TFT esa “
yo‘q, bu mening MOSIim
” deydi, ESP32 bo‘lsa ikkalang ham ezding deydida “SD_MMC: FAIL” bilan taslim bo‘ladi.
Bu yerda fokusni liniyaga berilsa, muammo yechimi topiladi. SD majburiy tarzda 4 bit bilan ishlashi shart emas. Uni
SD_MMC.begin("/sdcard", true)
qilib 1-bit rejimga tushirsak, u faqat
D0
(
GPIO2
),
CMD
(
GPIO15
) va
CLK
(
GPIO14
) orqali ishlay boshlaydi.
D1
,
D2
,
D3
chiziqlari amalda ishtirok etmaydi. Demak, biz avval SD_MMCni ishga tushirib, kartani 1-bit rejimga o‘tkazamiz, shundan keyin
GPIO13
ni bemalol TFT MOSI sifatida tortib olsak ham, SD bundan xafa bo‘lmaydi va u yerdan foydalanmaydi.
GPIO33
ham shu joyda qutqaruvchi bo‘ladi. Bu ESP32-CAMdagi status LED bo‘lib, kamera, SD yoki boot strap bilan bog‘lanmagan, shuning uchun TFT uchun ideal
CS
sifatida ishlaydi. Shunda modulni tanlash faqat 33 orqali bo‘ladi, data esa 13–16 liniyalarda aylanadi. Shunday qilib, ichkarida
SD D0
/
CMD
/
CLK
bilan ishlayapti, tashqarida esa TFT
MOSI=GPIO13, SCLK=16
,
CS=33
bilan SPI qilayapti va ikkalasi ham bir-biriga to‘qnashmaydi.
Xullas, gap SD card yoki TFTda emas, gap ESP32-CAM bilan qanday kelishishda. Platani arduino qilib ulab yuboraman, qolganini kutubxona o‘zi hal qiladi degan buyerda ishlamaydi. Unda har bir pinning o‘z tarixi, ichkarida yashirin xo‘jayinlari bor. Shuning uchun bu modulla ishlashda savol “
qaysi pin bo‘sh?
” emas, balki “
qaysi periferiyani qachon yoqaman, qaysi liniyani siqib, qaysinisini qayta ishlataman?
” bo‘lishi kerak. Minimal test yozish, avval anatomiyani tushunib olish, keyin periferiyalarni navbat bilan kelishtirish. Mana shu pattern nafaqat SD+TFT, balki boshqa qo‘shimcha SPI device, sensor, hatto kamera bilan murakkab sxemalarda ham o‘zini oqlaydi.
Bu narsani yozishdan maqsad esa internetni kavlasang, ESP32-CAM bilan nimanidir birga ishlatmoqchi bo‘lgan odamlar ko‘p, lekin ko‘pincha savol bor, oxiriga yetgan hikoya yo‘q. ishlamayapti degan joyda gap tugab qoladi. Mana shu kichkina yengil jarrohlik esa modul o‘zi uncha yomon emas, shunchaki u bilan hamma narsa “plug and play” bo‘lmaydi xolos. Boshida biroz o‘tirib o‘ylasang, keyin ESP32-CAM gapga kirishni boshlaydi.
@yetimdasturchi

Odam va texnika qanchalik o‘xshashligi haqida o‘ylab ko‘rganmisiz? Telefon, dron yoki VR shlemlarda ishlaydigan giroskop bilan accelerometr harakatni, burilishni, tezlanishni o‘lchaydi. Bizning tanamizda ham xuddi shunday combo xususiyatga ega vestibulyar…

Odam va texnika qanchalik o‘xshashligi haqida o‘ylab ko‘rganmisiz?
Telefon, dron yoki VR shlemlarda ishlaydigan giroskop bilan accelerometr harakatni, burilishni, tezlanishni o‘lchaydi. Bizning tanamizda ham xuddi shunday combo xususiyatga ega vestibulyar tizimimiz bor. Farqi shundaki, texnikada bu kremniy chip va mikrosxemalar bo‘lsa, bizda quloq ichidagi suyuqliklar, tukchali hujayralar va nerv impulslaridan iborat biologik modul.
Umuman olganda, odam va texnika o‘rtasida o‘xshashliklar juda ko‘p. Ko‘z kamera matrisasi yoki ionoskopga o‘xshaydi (bu nimaligini bilish uchun qariya bo‘lishingiz kerak), til va ta’m retseptorlarini kimyoviy sensorlar va pH o‘lchagichlar bilan qiyoslash mumkin. Teri, undagi sezgi retseptorlari bilan esa touch-screen, bosim va harorat datchiklarini eslatadi. Asab tizimi kabel tarmoqlari, internet va bus (shina) arxitekturalariga juda yaqin, miya esa protsessorlar, server klasterlar va neyron tarmoqlar bilan parallellik qiladi.
Bularning fonida bir tanishim aytgan “People wanna play God” degan ibora esimga keldi. U buni gumanoid robotlarni tinmay reklama qilayotgan, lekin ularning hozircha amalda unchalik foydali tizim emasligiga berilgan izoh sifatida aytgandi. Ya’ni texnologiya hali ko‘proq demo va PR darajasida bo‘lsa ham, insonning ichida baribir tabiatni ko‘rib, o‘sha narsani taqlid qilish va asta-sekin uni upgrade qilish istagi yotadi.
Tabiatdagi ko‘zdan ilhomlangan dastlabki kameralar ko‘zning o‘zidan ancha zaif edi, lekin bugun infraqizil, ultrabinafsha, rentgen, teleskop va mikroskoplar orqali odam ko‘ra olmaydigan narsani asboblar ko‘ra oladi. Ya’ni avval analogiya, keyin mukammalashuv bo‘lgan.
Gumanoid robotlar atrofidagi harakatlarda ham odam aslida o‘zi o‘xshagan narsa yasamoqchi degan xulosa yotadi, bu faqat ishchi kuchini avtomatlashtirsak degan pragmatik niyat emas, aslida uning ich ichida bundan kattaroq tuyg‘u bor. Tinimsiz qilinayotgan piarlardan ham People wanna play God (inson xudo roliga kirishni orzu qiladi) degan tushunchani ilg‘ash mumkin, go‘yo tirik tizim ritmlarini, qaror qabul qilish mexanizmini, sezgi organlarini, harakat dinamikasini kod va temirdan qayta yasasam, demak bu olamning qonun qoidalarini yetarlicha tushunganman deb o‘ylaydi, mana shu ichki ego, ichki qoniqish uni oldinga suradi.
Eng qizig‘i, insoniyat deyarli hech qachon mutlaqo noldan ixtiro qilmaydi. Har safar biror narsa ixtiro qilayotganda avval tabiatdagi mavjud tizimni kuzatadi (ko‘z, qush parvozi, asab impulslari, DNK va hokazolar). Keyin uning prinsipini tushunishga harakat qiladi (optika, aerodinamika, elektr signallar, kodlash). So‘ng o‘sha prinsipni kremniy, plastmassa, metall va algoritmlar ko‘rinishida qayta qurishga urinadi.
Shunday ekan, demak har bir yangi texnologiya tabiatda allaqachon mavjud bo‘lgan g‘oyaning sintetik tarjimasi xolos. Gumanoid robotlar ham bundan mustasno emas. Skelet mexanik karkasga, mushaklar servo motorga, asab tizimi kabel va protokollarga, miya neyron tarmoq va protsessorlarga, sezgi organlari esa kamera, mikrofon va turli datchiklarga “tarjima” qilinadi.
Biz bilan robot o‘rtasidagi asosiy farq shuki, biz uglerod asosidagi biologik platformamiz, ular esa kremniy va metalldan qurilgan sun’iy platforma. Lekin strukturaviy va funksional o‘xshashliklar shu qadar kuchliki, ko‘p holatda gap odam va robot qarama qarshiligi haqida emas, biologik versiya va texnik versiya haqida ketayotgandek tuyuladi.
Texnologiya tarixining katta qismini inson o‘zini kimligini tushunish uchun o‘zining nusxalarini turli moddalar va formatlarda qayta-qayta yasab ko‘ryapti deb izohlash mumkin.

Bunday tizimlar ishlab chiqilgani yaxshi albatta. Eski forumchilar bilishadi buni. Antimat deb ataladi.
Lekin tizimni ishlab chiqadigan dasturchida parasat bo'lmasa yomon.
P.S: Senzurasiz qo'yilgani uchun uzr)

🚀
Eshmat Korporeyshn yilnomasi: Telegramdagi startup va haqiqiy bozor eksperimenti
Hozir deyarli hamma “startup qilaman” degan gapga yopishib oldi, lekin ko‘pchilik hali bitta ham mahsulot sotmasdan unicorn orzu qiladi.
Men esa oxirgi 1 yilda boshqa yo‘lni sinab ko‘rdim, pitch va grant yo‘li emas, Telegram ichida real auditoriya bilan tirik bozor eksperimenti qildim. Yilnomada g‘oya qayerdan chiqqani, birinchi sotuvlar qanday bo‘lgani, “kartaga tashlash”dan avtonom tizimga o‘tish, narxni o‘zgartirib ko‘rganda nimalar bo‘lgani va shu yo‘ldan chiqargan xulosalarimni yozganman. Qisqasi, bu biznes haqidagi motivatsion kitob emas, real bozor tajribasining namunasi.
Maqola bepul. O‘qib ko‘ring, balki kelajakdagi loyihangizga boshqacha ko‘z bilan qaray boshlaysiz, men qilgan xatolardan xulosa olib ularni qaytarmaslikka harakat qilarsiz
🧠
👉
O‘qish uchun:
buyerga bosing
.
Agar yoqqan bo‘lsa va Eshmat Korporeyshn’ni qo‘llab-quvvatlamoqchi bo‘lsangiz, buni ishni donat emas, o‘zingiz uchun foydali bo‘lgan kontentni sotib olib amalga oshirishingiz mumkin:
⚡️
Arduino. Yangi va ilg‘or foydalanuvchilar uchun qo‘llanma
👉
Qo‘llash uchun:
buyerga bosing
.
🔋
Volta elementi va uning tarixi
👉
Qo‘llash uchun:
buyerga bosing
.
Barcha materiallar ro‘yxatini
👉
buyerda ko‘rishingiz mumkin
Qaysi birini olsangiz ham — bu men uchun qo‘llab-quvvatlash, siz uchun esa yangi g‘oya va tajriba
🚀
@yetimdasturchi

Yangi texnologiyalar, elektronika, dasturlash va kiberxavfsizlik sohalarida bilim olishni istaysizmi? Quyidagi maqolalar orqali dunyoni o'zgartirgan ixtirolar va ilg'or texnologiyalar haqida qiziqarli va foydali ma'lumotlarni topishingiz mumkin. O'zingizga kerakli bo'lgan bilimlarni o'rganib, yangi g'oyalarni kashf eting!
🔸
Volta elementi va uning tarixi:
Alessandro Volta va uning elektr tokini yaratishdagi inqilobiy yutug'i haqida bilasizmi?
👉
Batafsil o'qish
🔸
Arduino va uning so‘zsiz tarixi:
Arduino - kichik qurilma, ammo elektronika va dasturlash dunyosini qanday o'zgartirganini bilib oling!
👉
Batafsil o'qish
⚡️
Arduino. Yangi va ilg‘or foydalanuvchilar uchun qo'llanma:
Arduino haqida o'rganishni boshlamoqchimisiz? Yangi foydalanuvchilar va ilg‘or uchun tavsiyalar!
👉
Batafsil o'qish
🔸
Avr uchun kodlarni optimizatsiya qilish:
Avr mikrokontrollerlarida kodni samarali optimallashtirishning eng yaxshi usullari.
👉
Batafsil o'qish
🔸
SSH va uning qiziqarli xususiyatlari:
SSH protokoli haqida bilib oling va tizim administratorlari uchun eng foydali xususiyatlarni o'rganing.
👉
Batafsil o'qish
🔸
WAFni yorib kirish (Kiberxavfsizlik):
Web-ilovalarni himoya qilishda qanday xavflar mavjud? WAFni yorib o'tish usullari haqida ma'lumot.
👉
Batafsil o'qish
🔸
Mantiqiy eshiklar:
Mantiqiy eshiklar qanday ishlaydi? Raqamli qurilmalarda ularning o'rni haqida bilib oling.
👉
Batafsil o'qish
🔸
Php dasturlash tilida o‘yin yaratish:
Php tilida o'yin yaratish uchun boshlang'ich qo'llanma. Dasturlashga qiziqasizmi?
👉
Batafsil o'qish
🔸
Alexander Bell telefon uskunasi:
Telefon texnologiyasining asoschisi, Alexander Bell va uning tarixdagi o'rni.
👉
Batafsil o'qish
🔸
Elektronika otasi - Gustav Kirchhoff:
Elektronikaning asoschisi Gustav Kirchhoff va uning ilmiy yutuqlari haqida batafsil tanishing.
👉
Batafsil o'qish
🔸
Dizayn manipulatsiyasi. G’oyalarning o’tmish va kelajakka ta’siri:
Dizaynning evolyutsiyasi va g'oyalar kelajakka qanday ta'sir ko'rsatishi haqida fikr yuritamiz.
👉
Batafsil o'qish
Yuqoridagi har bir maqola o'ziga xos bilimlar manbai! O'qib chiqilgach sizda yangi imkoniyatlar uchun eshik ochish imkoniga ega.
@yetimdasturchi

https://u2b3k.gitbook.io/0va1/kanareyka-va-stek-himoyasi

Xullas mini projectorlarga ishimiz tushib qoldi. Bir biridan uncha farq qilmaydigan ming xil variant lekin bitta coredek hammasi. Malikadagi qorako'z biradlar kak vsegda copy paste qilib bosishgan opisaniyalaram yo'q emas. Mali GPU va 720p matritsada 4k support (obbo barsayey). Muammo nimada? Bu turdagi projectorlar oem bo'lib pulini bersangiz xitoyliklar Xolmurod videomagnitafon debam ustiga yozib beraveradi. O'zi oem va arzon bo'lgan maxsulotni ham clonlari tiqib ketgan (men sotib olgach tushundim, reddit ham bunga to'la, 4pda esa haligacha boshini qotiryapti).
Opisaniyadagi narsalar 1080p matritsa, 4000:1 ansi (ehtiyot bo'lin quyosh charaqlashidek). Aslida bu mahsulotni haqiqiy versiyasida rostdanam paramlar yaxshi va narxga yarasha sifat bergan. Ammo clonelarda noname komponentlar, rockchip va mali ustidagi AOSP android qurilgan. Obolochka 1:1 bir xil, korpuslaram, faqat main board va optika rasvo.
Qiziq tomoni o'zimizni do'konchilar bu narsalarni testlabam ko'rmasdan bosib yotganida. Do'kon egasiga paramlar mos kelmayotganini aytsam aka men buni tushunmayman deb qoldi. Negadir ayfonni zaryad siklini sanab narxini quladagilar malikadagi do'konchilarimiz ponyatkasi shunaqa nuqtaga kelganda doim qulab qolaveradi.
Mayli masala unda emas, bor narsani to'g'rilashga urinib ko'rishda, muammoni o'rganishda. Aslida bu qiziqroq jarayon, reverse qilib ko'rish, modlash. Xullas matrix rostdan ham 720p 72-240ppt bilan (odatda clonelarda 320 ham uchrarkan). Lekin tasvir sifati judayam rasvo, blur yoki mayda matnlar aniq emas.
Muammo nimada o'zi? Buyerda ikki muammo bor, soft va hardware level. Softda rochkchip mali gpu bilan ranglarni qayta ishlashga uncha optimizatziya qilinmagan, color pipeline to'g'ri emas, normal driverlar yozilmagan. Masalan broadcom yoki alwinnerlarda ko'plab tv boxlar qurilgani sabab muammo hal qilingan. RK esa moshnaning magnitofonidan tashqariga chiqmay qolgan. Demak softda maksimum custom driver yozish, kenelni patch qilish variant xolos.
Hardware leveldachi? Matritsa katta dizapazondagi ranglarni qo'llamaydi. LEDga shovqinli signal modulatsiya qilinyapti. O'zi asosiy muammo ham shu nuqtada. Shovqin va to'g'ri tanlanmagan komponentlar matritsa qora rangni yopa olmasligiga va kulrang effekt ko'rinishiga sabab bo'ladi. Yorqin ranglar esa portlab chiqadi. Demak LED uchun signalni boshqarish oz bo'lsada muammoni hal qiladi, kontrastni ko'taradi. Bu o'z navbatida kadrdagi blur effektiniyam pasaytirib, mayda matnlardagi pixellar fon bermaydi.
LED driver sifatida MapleSemi degan noname xatada ishlab chiqarilgan SO-8 shinalik 4 kanalga ega mosfet ishlatilingan ekan. Datashet yoki bu komponent nima ekanini qo'lizdagi multimetr bilan aniqlaysiz xolos.
Aniqlash qanday? Shunchaki, hamma joydagi sxema buyerda ham mavjud. LEDlar odatda doimiy tok (constant current) drayver orqali boshqariladi. Maqsad LEDdan o'tadigan tokni barqaror ushlab, yorug'likni shu tok orqali nazorat qilish. Bunday sxemalarda ko'pincha ikkita turdagi MOSFET uchraydi:
1. Katta quvvatli - LED zanjirini kalitlaydigan asosiy element.
2. Kichik MOSFET - boshqaruv va himoya rolini bajaruvchi kalit.
Odatda kata mosfetda Drain LEDning + tomoni yoki yuqori kuchlanish liniyasiga ulanadi. Source orqali tok LEDdan chiqib, sense rezistor orqali minusga oqadi. Gate boshqaruv signali keladigan pin bo'lib, kichik mosfet va rezistor orqali mikrochipga bog'lanadi. MOSFETda boshqa ikkala pinga nisbatan deyarli ulanmagan yagona pin GATE, qolgan 2 ta pin orasida diode rejimi bir tomonga ko'rinadi. Source va Drainda SOURCE minus tomonga, DRAIN yuk tomonga yaqin bo'ladi. Kichik MOSFET controllerga ulangan. Buni katta MOSFET topilgach ko'z bilan ham aniqlash mumkin.
Nimani o'zgartirish kerak? Shunchaki sense rezistorni kattalashtirish kifoya. Bunda LED pasroq yonadi, kontrast oshadi, qizish kamayadi. 4K bo'lmaydi, lekin OEM klonini ko'zga chidasa bo'ladigan darajaga chiqaradi.