Yevropa sarguzashtlari

#foydali
Aytgancha, "muhim loyiha" bo'yicha esimga tushganda yozib ketay
😄
Homiladorlik, tug'ruq jarayoniga tayyorgarlik, to'g'ri nafas olish va yangi chaqaloq parvarishi kabilar bo'yicha rus tilida 3 vrach maslahatlarini ko'rdim/o'qidim:
- Aleksandr Kobasa. Kamida "Дыхание при родах" videosi ko'rishga arziydi.
Viktoriya Matvienko. Vrach akusher-ginekolog. Homiladorlikni vahima-yu kuf-sufga berilmasdan o'tkazish uchun ham YouTube videolarini ko'rib qo'ysangiz bo'ladi. Bo'ladigan gapni gapirib, qisqa-lo'nda maslahat beradi.
Yevgeniy Komarovskiy
. Vrach pediatr. Chaqaloqlar parvarishiga oid bir nechta kitoblari bor. Kitob o'qishga erinsangiz, YouTube videolarini ko'rishingiz mumkin.
Maslahatlari biroz radikalroq tuyulishi mumkin (masalan, bolani sovuqroq suvda cho'milishga o'rgatib borish, xona haroratini 18 darajada ushlash kimgadir dahshatli tuyuladi). Lekin umuman olganda, juda foydali va ilm-fan/tadqiqotlarga asoslangan holda yozadi/gapiradi. Ikkita kitobini o'qib chiqsangiz, ancha xotirjam va sog'lom aqlga tayanadigan ota-ona bo'lasiz:
1. "Здоровье ребенка и здравый смысл его родственников".
2. ОРЗ: руководство для здравомыслящих родителей".
Ayniqsa shu kitobini o'qisangiz, bola sal isitmalashi bilan qushnochga chopmaysiz, qo'y yog'i surtmaysiz, antibiotik bilan boqmaysiz, chunki virusli kasalliklar haqida ancha kengroq tushunchaga ega bo'lasiz. Bola kasal bo'lganda chindan foydasi tegishi isbotlangan usullar haqida bilib olasiz.
Ijtimoiy tarmoq yoki boshqa platformalardan ma'lumot olayotganda maslahat/ma'lumot egasi
haqiqiy shifokorligiga e'tibor bering.
Yillab tibbiyot sohasida o'qigan, ishlagan vrachning fikrlari bilan ikki oy kursda o'qib, bir aylanib tabib/doya bo'lib olganlarning "maslahati" orasida katta farq bor. Turli doya yoki bola tarbiyasi "psixologi" kabilardan olingan maslahat bolaga ham, o'zingizga ham qimmatga tushishi mumkin.
P.S. Ingliz tilidagi manbalar haqida ham biror kun yozarman. Juda ko'p va ularni saralash kerakligi uchun yozmadim.

#life
Qiynalib nemis tilini o'rganasan, dasturlash, tahlil kurslarini o'qib, qiymati baland kadr bo'lishga urinib ish izlagan paytingda: uzr, falon sohada tajribasi bor/falon sohaga ixtisoslashgan xodim izlayotgandik va hkz. va hkz.
To'liq frilansga o'tib, endi hayotdan lazzatlanmoqchi bo'lganingda:
1. Ko'nikmalaring bizga mos tushadigandek ko'rindi, bizga topshirib ko'rmaysanmi? Yevropaga to'liq relokatsiya paketi, sug'urta va mana bunaqa "nishtyak"larni taklif qilamiz. Boshida masofadan ishlasang ham mayli.
2. Toshkentdagi ofisimizda ochilgan vakansiyaga mos ekansiz, topshiring bizga? Mayli, bizning sanoatda tajribangiz bo'lishi shartmas, tez moslashib ketasiz, menimcha.
Why? Why?!
Uzr, hozir ofisga chiqolmayman, muhimroq loyiha bilan bandman, deyishdan nariga o'tolmaysan
😭

#life
Monstrcha 5,5 yosh.
- Komil, biram chiroyli bolasan. Kimga o'xshaysan?
- Daddyga o'xshayman-da.
- Katta bo'lsang, juda kelishgan yigit bo'lsang kerak. Qizlar orqangdan quvib yuradi
😏
- Unda man qaysi biriga marry qilaman (uylanaman)?
- Aqlli, mehribonini tanlaysan-da.
- Qanday bilaman?
- Gaplashib ko'rasan.
- Lekin mani aldasa-chi? Manga yaxshi bolaman deb, keyin uyda crazy bo'lsa-chi?
- Daddydan so'raysan qanday tanlashni.
- Daddy bilmasa-chi?
- Biladi. Mana, man uyda crazymanmi?
- Yo'q, san har doim aqlli, mehribonsan. Lekin baribir man qizlarni bilolmayman, manimcha
😕
Bechoraga hozirdan rahmim kelib ketdi
😆

#foydali
Homiladorlikda chindan foydasi tegadigan va sotib olishga arziydigan narsalar:
1. Homiladorlar yostig'i.
Odatda S yoki U shaklida bo'ladi. Menda U shakllisi, juda qulay, ham bel ham qorinni suyab turishi evaziga yotganda umurtqaga yukni kamaytiradi. Natijada bel sal kamroq og'riydi. Baribir bel og'riydi, albatta, lekin yostiq qulayroq holatda oz-moz uxlab olish imkonini beradi.
2. Fitbol
. Menga o'xshab homiladorlikda jamoat basseynlariga borib cho'milishga qo'rqsangiz (turli teri-tanosil kasalliklari, infeksiyalar yuqishi mumkin deb qo'rqaman), fitbol umurtqangizni qutqarish uchun ayni muddao. Unda o'tirish, tebranish va mashqlar bel va umurtqangiz uchun foydali. Yotsang ham, tursang ham yukdan qutulmaydigan umurtqa fitbol ustida sal bo'lsa ham "nafas" oladi.
3. Har doim qo'l va oyoq kaftlari hamda belni uqalashga shay odam.
Chunki ayniqsa oxirgi 3 oylikda qo'l-oyoqlar shishib, umurtqa o'sib borayotgan yukdan dodlavoradi. Kechasi oyoq mushaklari tortishib qoladi va buning og'rig'ini tasvirlash qiyin Shuning uchun kuniga 3-4 martalab erinmay massaj qiladigan odam kerak. Yoki haftada bir necha marta aynan homiladorlarni massaj qilish ko'nikmasiga ega mutaxassisga borish kerak. Shunda hayot sal osonlashadi.

Tibbiyot universitetlarimizda bemor bilan muloqot madaniyatini o'rgatadimi-yo'qmi, bilmayman. Lekin shifokorlarimizga, ayniqsa, ayollar va homiladorlar bilan ishlovchi mutaxassislarga shu fanni yaxshiroq o'rgatish kerak ekan.
To'g'ri, juda omi va sog'ligiga bee'tibor bemorlar ham ko'pdir, ammo bu shifokor o'zini dahodek tutib, bemorga qo'ydek muomala qilishiga huquq bermaydi. Daho odam murakkab narsalarni ham soddalashtirib tushuntirishni eplaydi. Qiziq tomoni, o'zi o'rtamiyona shifokorlarda bemorga yomonroq munosabat ko'proq uchraydigandek tuyuldi, chindan bilimli, kuchli shifokorlarimiz sal kamtarroqdek.
Kuzatishimcha, Yevropada va o'zimidagi asosiy tafovut shifokorning bemorga munosabati (muloqot etikasi) va shifoxonalardagi texnik sharoitda ekan. Qolgan narsalar, tahlil va tekshiruvlar deyarli bir xil. Yevropada ham, bizda ham yaxshi/yomon shifokorlar, noto'g'ri diagnoz qo'yilgan holatlar va boshqalar uchraydi. Bu inson omili, qisqasi.
Muayyan kasalliklarni o'zimizda yaxshiroq tushunadigan va ertaroq muolajaga kirishadigan shifokorlarni ham ko'rdim, masalan. Shu bois, Yevropada hammasi super, bizda ahvol dahshat, deyolmayman.

#mindset
Avgustdan beri turli shifoxona (davlatniki ham, xususiy ham) va shifokorlarga ishim tushgani, o'zim ham muntazam ko'riklarga qatnaganim natijasida hosil bo'lgan kuzatuvlarimni yozmoqchiman.
Dastlab, ginekolog va ayollar salomatligi haqida. Bu sohada davolash va bemorlarga munosabat o'zimizda va Yevropada nimasi bilan farqlanadi? Bizda hammasi yomonmi?
1. Xususiy klinika (Toshkentda mashhurlaridan) va davlat poliklinikasidagi ginekologlarga borib ko'rgach, davlat poliklinikasidagi ginekologim professionalroq va Sloveniya va Ispaniyadagi xususiy ginekologlarga o'xshashroq ishlashini ko'rdim. Vitaminni ham, dorilarni ham faqat laboratoriya tahlillari asosida yozdi. Tahlillarni ham faqat muayyan muddatda keraklisi va shikoyatlarga aloqadorini buyurdi. Xususiy ginekolog esa kerak-keraksiz hamma tahlilni tiqishtirib, hali natijalarni ko'rmasdan bir paket dori yozib berdi. Xususiyda go'yoki asosiy maqsad foydani maksimallashtirishga qaratilgandek.
2. Yevropada (Sloveniya, Ispaniya, Avstriya) ayol salomatligini tekshirish va homiladorlikni olib borish uchun zarur apparatlar (UTT, doppler va hkz) ginekologning o'zida bo'ladi. Ginekolog o'zi har gal bolaning holati, yo'ldosh va suv sifatini va boshqalarni ko'rib, tushuntirib beradi. Bizda esa ayol faqat skrining haftalarida UTT mutaxassisiga yuborilarkan. Ginekolog esa mutaxassis yozgan natijalarga qarab muolaja yozarkan. Bu holatda Yevropadagi variant yaxshiroq, chunki ikki-uch marta navbatga turmaysan, bitta ko'rikda hammasi hal bo'ladi.
3. Bemorga munosabat anchagina farq qiladi. Davlat poliklinikasidagi ginekologim deyarli Yevropadagilar bilan bir xil (balki, omadim kelgandir). Xususiydagi ginekolog va UTT mutaxassislari o'zini daho, bemorni esa g'irt savodsiz, ahmoqdek ko'rarkan. Masalan, kecha UTT tekshiruvidagi shifokor holatni sharhlash o'rniga meni ayblashga tushib ketdi:
• Ha, shirinlik va kolani uryapsiz ekan? Ishlaysizmi?
• Hozircha yo'q.
• Ana, umuman harakat yo'q unda, mazza qilib yotibsiz? Kola, kofeni yig'ishtirasiz, bandaj taqasiz, bo'lmasa, yana 2 haftadan keyin uje azobingizni yeysiz.
Ensam qotdi, indamay natija qog'ozini olib chiqib ketdim va natijalarni Google va SI yordamida tushunishga urindim. Vahimali narsa yo'q, shirinlik va kolani urmayotganimni bilaman, men yegan miqdorning natijaga ta'siri yo'q bo'lib chiqdi.
Yevropada biror mutaxassisga borganimda hech biri bemorni ayblamagan. Avval faktlarni, natijani aytadi, keyin natija nimani anglatishi va uning ehtimoliy sabablarini, undan keyin kerakli tavsiyalarni aytadi. Falondek qilayotgan ekansan, demaydi. Shubhasi bo'lsa yoki nimanidir taqiqlamoqchi bo'lsa, shu narsani qilyapsanmi, deb so'raydi. Buni kamaytirish kerak, falon miqdorgacha mumkin, undan ortig'i zarar, deb tadqiqotlar natijasiga bog'lab tushuntiradi.
4. Yevropada hatto xususiy shifokorga ham bir oydan oshiqroq navbat kutish kerak bo'ladi. Bizda esa bunchalik uzoq kutish shart emas, men kutganim maksimali 3 kun edi. Shu tomoni bizda yaxshiroq, muammoga tezroq tashxis va yordam olishing mumkin.

Aytgancha, telefonda aldashga urinish holatlari Daniyada paytimizda ham ko'p bo'lardi. Tasmaniya, Afrika yoki janubiy Osiyo raqamlaridan qo'ng'iroq bo'lardi. Hech qaysiga javob bermaganman. Google'da izlab ko'rsam, turli forumlarda "bu scammer raqam" deya muhokama qilingani chiqib kelardi.
Qiziq tomoni Ispaniyada deyarli bunday qo'ng'iroq bo'lmagan, Avstriyada esa umuman bunaqa holatga duch kelmaganman. Germaniya va Avstriya shaxsiy ma'lumotlarni himoya qilishga mukkasidan ketgani sababmikan bunga, deb ham o'ylayman.

Nihoyat bugun menga ham qalloblar telefon qilishdi
😁
Yangiliklarda aldanganlar haqida o'qiyverib, biroz xafa bo'layotgandim: men kalmanmi, nima menga hech uchramaydi shunaqalar?
Bugun telefon qilib, Texnomartdan sovrin yutib oldingiz, qaysi shaharga yuboraylik, deydi. Bir soniya o'ylandim, chunki Texnomartdan ancha narsa olganman, balki rostdan nimadir yutdimmikan, deb.
Keyin ertalab "Uzpost, uzum yoki boshqa kuryerlik xizmatidanmiz" deb aldayotganlarini o'qiganim esimga tushdi. Menga hech qanaqa sovrin kerakmas deb telefonni o'chirdim. Raqamga e'tibor bersam O'zbekistonniki ham emas: +98 993 333 620
Xullas, ehtiyot bo'linglar. Tekin pishloq faqat qopqonda bo'ladi. Telegramga kelgan apk formatli fayllarni ochmanglar, "vuy, falonchi tanishingni yalang'och rasmi/videosi tarqabdi, qara" degan havolalarni ham bosmanglar.

#mindset
Bobur haqida aytib berdik, xaritada qayerdan chiqib, qayergacha borganini, avlodlari qancha joy egallaganini ko'rsatdik. Podshohlarga qiziqib qoldi. Dadasi Amir Temur haqida aytib berayotsa:
- O'zi Temur boshida podshoh bo'lmagan, askar to'plab-to'plab, janglarda yengib borgan..
-
To'xta, shuni ayt-da, qanday askar to'plagan? Qayerdan olgan? Chunki men ham askar to'plashim, miltiq, qilichlar olishim kerak,
podshoh bo'lmoqchiman-ku.
- Yo'q, hozirgi zamonda unaqa askar to'planmaydi.
Qiziqishni burish uchun ilmga qiziqqan podshohlar haqida ayta boshladik:
- Masalan, Mirzo Ulug'bek astronom bo'lgan, observatoriya qurib, yulduzlarni kuzatgan. Bobur ham, Abdullaxon II ham ilm-fanga qiziqqan.
- Mayli, unda olim va podshoh bo'laman-da!
🤦‍♀

#life
Bugun bog'chada ochiq dars bo'larkan. Chopon, do'ppi, qiyiqcha olib kelishni aytishdi. Bobur mavzusida bo'lsa kerak, deb monstrchaga ruboiy yodlatmoqchi bo'ldim.
- Beqaydmen-u xarobi siym ermasmen, Ham mol yig'ishtirur laim ermasmen...aytolasanmi?
Ko'zchalarini pirpiratib, bosh chayqadi.
- Mayli, unda osonrog'ini yodlaymiz.
Har kimki vafo qilsa, vafo topqusidur...
Bunisini yodladi har holda. Choponi oq zarli edi, kiyib olgach:
- Hihihi, man podshohman! Endi mani hamma aytganlarimni qilishinglar kerak. Bo'lmasa, jazolayman!
- Aha, she'ringni takrorla-da: Har kimki yomon bo'lsa, jazo topqusidir!