Azamat Akbar | Lektorium

БАА Эрон билан можаро бошланган дастлабки 14 кун ичида
15–25 млрд доллар
йўқотди. Агар ҳужумлар интенсивлиги шу ҳолатда давом этса, мамлакат
кунига тахминан 1 млрд доллар
атрофида зарар кўришда давом этади. Бунинг барчаси — Амирликлар ҳудудида жойлашган
АҚШ ва Исроил ҳарбий базалари
учун тўланаётган нарх бўлиб, айнан уларга Эрон ҳужум қилмоқда.
Бу сумманинг
10–15 млрд доллари
Дубай ва Абу-Даби аэропортлари даромадларининг камайиши ҳисобига тўғри келади. Мутахассислар ҳисоб-китобларига кўра, ёпилган аэропортлар
дақиқасига тахминан 1 млн доллар
зарар кўрмоқда.
Emirates, Etihad Airways ва Qatar Airways
авиакомпаниялари рейслар сонини
1,5–2 баробарга
қисқартирди. БАА, Қатар ва Баҳрайнга амалга ошириладиган рейсларнинг
70% дан ортиғи бекор қилинган
.
Миллиардлаб зарар туфайли фонд бозоридаги пасайиш ҳам сабаб бўлди: биржалар икки кунга савдони тўхтатди ва қайта очилганда
5% га тушиб кетди
.
БААнинг глобал логистика маркази сифатидаги мақоми ҳам заифлашди — ракета таҳдидлари сабабли минтақадаги энг йирик портлардан бири
Жабал Али
узилишлар билан ишламоқда.
Шунингдек,
Ҳўрмуз бўғози
ёпилгани туфайли Дубайнинг нефть экспортининг катта қисми тўхтаб қолди. Таҳлилчилар прогнозига кўра, мамлакат
ЯИМ ўсиши ҳозирги 4–5% дан 1–2% гача тушиб кетиши
мумкин.
Ҳозиргача
50–100 млн доллар
ҳарбий харажатларга сарфланган. Асосан бу
1600 га яқин эрон дронлари, 275 та баллистик ва 15 та қанотли ракета
ни тутиб қолиш ва йўқ қилиш билан боғлиқ.
Мутахассислар маълумотига кўра, Эрон
“Шаҳед” дрони
га сарфлаган ҳар
1 доллар
учун БАА уни тутиб қолишга
20–28 доллар
сарфламоқда.
WTTC баҳосига кўра, БАА туризм соҳаси
кунига тахминан 300 млн доллар
йўқотмоқда. Бу
“Бурж аль-Араб” меҳмонхонаси, “Бурж Халифа” осмонўпар биноси ва “Пальма Жумейра” ороли
га берилган зарбалар билан боғлиқ.
Прогнозларга кўра,
2026 йилда Амирликлар тахминан 35 млн хорижий туристни йўқотиши
мумкин, бу эса
56 млрд долларга яқин зарар
келтиради. Аллақачон меҳмонхона ва ижара нархлари
40% га туширилган
.
Туркомпаниялар туристларни жалб қилиш учун бонуслар ва маҳаллий диққатга сазовор жойларга — океанариумлар ва аквапаркларга — бепул ташрифлар таклиф қилмоқда, аммо бу ҳам вазиятни тўлиқ қутқармаяпти.
Агар можаро ҳозирги суръатда давом этса, БАА
кунига 800 млн — 1,2 млрд долларгача
зарар кўришда давом этади:
400–600 млн
— авиация соҳаси
200–300 млн
— туризм
100–150 млн
— молия сектори ва кўчмас мулк
50–100 млн
— ҳаво мудофааси харажатлари
50–150 млн
— капитал чиқиб кетиши

Мен учун қадрли машҳур турк тарихчиси, профессор Ильбер Ортайлы 78 ёшида вафот этди. У сўнгги кунларини Стамбулдаги Коч университети шифохонасининг реанимация бўлимида ўтказганди — аҳволи кескин ёмонлашгани учун сунъий нафас олиш аппаратига уланишга тўғри келди. Бугун шифокорлар унинг вафот этганини эълон қилишди.
Туркия учун бу катта йўқотиш. Ортайлы охирги ўн йилликларда мамлакатда энг танилган ва севимли интеллектуаллардан бири эди. У фақат академик эмас эди: телевидение, китоблар, маърузалар ва газеталардаги мақолалар орқали у тарихни оддий одамлар учун жонли ва тушунарли қилиб тақдим қиларди.
Сўнгги эълон қилган мақолаларидан бири: «Сув учун урушлар» эди.

“Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги мурожаатларнинг 64 фоизига ечим бериш ўрнига юзаки жавоб бериш билан чекланган”,
– Ш. Мирзиёев. 13.03.2026
Шармандали ҳолат! Вазирликлар орасида энг ёмон кўрсаткич — уят сизларга! Халқнинг солиқларидан ойлик оласизлар. У ерда қанча
ўринбосарлар, бошқарма бошлиқлари бор.
Кўк жинси кийиб мажлисдагиларни беҳурмат қилгандан кўра, офисингда ўтириб аризаларни битта-битта кўриб чиқсанг нима бўлади?
Вилоятма-вилоят юришдан фойда йўқ, фақатгина командировка пуллари исроф бўлади. Қўл остингдагиларни ишлатгин. Баъзи бошқарма бошлиқларинг 2019 йилда: “Кредит-модул тизимига ўтиш — давр талаби.
Бу тизимда ўқитувчиларни талабалар танлайди”,
деб берган, лекин бажарилмаган ваъдалар бор. Шуларнинг бурнини ерга ишқалаб, ваъдасини бажартиришга ҳаракат қилгин.
Ўтган ҳафта, бутун Ўзбекистонни ларзага келтирган
100 доллар билан қўлга тушган ходим
ҳақида хабар бера олмаган матбуот котибининг ҳам офисига бориб қарагин: қани, у нима ишлар билан банд?
Ахир, мурожаатларга жавоб бериш ўрнига юзаки хат ёзишнинг ўзи ҳам вазирлик номи сингари катта
“инновация”
бўлса керак.

Кеча тунда Ироқ ва Эрон ҳаво ҳудудида ғалати воқеалар содир бўлди ва бу АҚШ ҳамда Исроил ҳарбий-ҳаво кучлари учун ҳақиқий даҳшатга айланди.
АҚШ ёки Исроилга тегишли
KC-135 ёқилғи қуювчи самолёт
Ироқ устидан уриб туширилгани айтилди. Зарар кўрган яна бир KC-135 эса Исроилда фавқулодда қўнишга мажбур бўлган.
Савол туғилади: нега айнан кеча Исроил ва АҚШ авиацияси бундай йўқотишларга дуч келди? Эҳтимол, Эрон ва уни қўллаб-қувватлаётган кучлар янги тактикани синовдан ўтказаётгандир. Агар бу янги усул ўзини оқласа, АҚШ ва Исроил самолётлари аввалгидек Эрон ҳудудига эркин зарба бера олмаслиги мумкин.
Ўтган йилги 12 кунлик уруш давомида Эрон янги электрон уруш усулларини қўллаган эди. Кеча уриб туширилган
KC-135 самолётининг нархи тахминан 65 миллион долларга тенг; бу эса тахминан 2
.
166 та Shahed-136 дронлари қийматига тенг.
Қисқаси, таълим ва инновация ҳар бир давлатга ўз қудратини мустаҳкамлаш имконини беради. Буни Эрон мисолида ҳам кўриш мумкин.

Эронга қарши уруш 13 кундан бери давом этмоқда — бу 2025 йил ёзги урушидан ҳам узоқроқ.
Ҳозирча шуни қайд этиш мумкинки, АҚШ ва Исроил ўз стратегик мақсадларига эриша олмади.
1. Эронда режимни алмаштиришга эришилмади. Аксинча, у янада қатъийлашганга ўхшайди. Эрон нафақат ён беришга бoрмади, балки талабларини кучайтириб, ультиматумлар қўймоқда.
2. Эронни «рангли сценарий» орқали эгаллашга ҳам эришилмади — оятуллоларга қарши кўча намойишлари ўрнига мамлакатда байроқ атрофида жипслашиш кузатилмоқда.
3. Эронни бутун минтақада зарба бериш имкониятидан маҳрум қилишга эришилмади. Эрон узоқ муддатли ва тизимли ракета уруши олиб бориш имкониятини сақлаб қолмоқда.
4. Эрон нефти устидан назорат ўрнатишга эришилмади — аксинча, Эрон жаҳон нефть нархлари устидан ўз назоратини ўрнатишга ҳаракат қилмоқда.
5. Эроннинг асосий ядровий объектлари ҳозиргача бутун ва йўқ қилинмаган. Аслида, Фордо ва Исфаҳондаги объектларга жиддий бомбардимонларни ҳам кўрмаяпмиз.
6. Бир неча юз килограмм бойитилган уран ҳали ҳам Эрон қўлида ва қаерда экани номаълум. Трампнинг таъкидлашича, март ўрталарига келиб улар ядровий жанговар каллакларга айланиши керак.
7. “Ҳизбуллоҳ”ни тор-мор этишга эришилмади. Унинг ҳозирги қудрати нотўғри баҳолангани маълум бўлди, буни Исроил аллақачон ҳис қилди ва ҳозир Ливандаги уруш режаларини қайта кўриб чиқишга мажбур бўлмоқда.
8. Эрон осмонида тўлиқ ҳаво устунлигини қўлга киритиш ҳам уддаланмади. Эрон ПВО тизимларининг бир қисмини сақлаб қолди; улар пистирма усулида ишлаб, рақибнинг қиммат дронларига катта йўқотишлар етказмоқда.
Ҳа, Эрон бир қатор муҳим раҳбарларини йўқотди, кемалар ва турли ҳарбий техникаларда оғир йўқотишларга учради. Бироқ шу билан бирга у ички жиҳатдан бирлашди, узоқ муддатли уруш олиб бориш учун етарли ресурсларни сақлаб қолди ва тажовузкорларга улкан моддий зарар етказишга муваффақ бўлди. Буни айтмаган тақдирда ҳам, Эрон стратегиясининг Ғарб ва минтақадаги иқтисодий оқибатлари жуда катта бўлди.
2025 йил ёзида бўлгани каби, тажовузнинг биринчи кунидаёқ Эронни “кўмганлар” унинг салоҳияти ва қаршилик кўрсатиш қобилиятини жиддий нотўғри баҳолаган бўлиб чиқди. Аммо бундай адашишда фақат айрим “Эрон бўйича экспертлар” эмас, балки америкалик ҳарбий-сиёсий раҳбарият ҳам бўлган. Улар Исроилнинг “оятуллолар режими мўрт” деган баҳоларига эргашиб кетди ва натижада уруш режаси муваффақиятсизликка учраган вазиятга тушиб қолди. Энди эса янги режани шошилинч равишда қайта тузишга тўғри келмоқда.
Сўнгги кунларда ҳаммамиз Вашингтоннинг бир томондан шошилинч сулҳ ҳақидаги ёпиқ таклифлар, иккинчи томондан эса “тўлиқ ғалаба” ҳақидаги баёнотлар ўртасида сарсон бўлаётганини кўриб турибмиз. Бу ҳатто АҚШнинг ўзида ҳам кулги уйғотмоқда.
Бу уруш қандай ва қачон тугашидан қатъи назар, Эрон биринчи босқични муносиб ўтказди ва кучлироқ рақибга қарши курашда “осон нишон”га айланмади. Бу рақиб бундай даражадаги қаршиликни аниқ кутмаган эди.
Яна бир жиҳатни қайд этиш керак: агар Эронга қарши операция сунъий интеллект ёрдамида режалаштирилган бўлса, бу “темир нодон”ни ҳали урушни режалаштириш ва унинг оқибатларини ҳисоблаш каби мураккаб масалаларга ишониб топширишга эрта эканини кўрсатади.

Ҳозир Москвадан Дубайга учиб бораётган
Emirates
самолётининг борти, бум-бўш.
Эътиборлиси шундаки, чипта нархлари пасаймаган, чунки парвоз вақти узайган: аввал 5 соат бўлган парвоз энди 8 соатга чўзилган.

Чет элларда ҳам инсонпарварлик ёрдами сифатида бинолар, мактаблар ва маҳаллалар қуришни бошладик. Сўнгги йилларда қурилишдаги бу ўпирилишларни кўриб, ишқилиб, уларнинг «100 йиллик кафолати» бизни дунёга шарманда қилмасин дейман. Аллоҳ сақласин, агарда четда бинолар йиқилиб, қурбонлар бўлса…

🇺🇿
🇨🇳
Бугун қурилиш соҳасида иккита хабар ўқидим, бири Ўзбекистонда ва бири Хитойда.
Хитойда энг узун кўча эскалаторлари тармоғи очилди
Хитойнинг Чунцин шаҳрида дунёдаги энг узун очиқ ҳаводаги эскалаторлар тизими ишга туширилди. У тоғ ён бағри бўйлаб қарийб
905 метрга
чўзилган бўлиб, шаҳар аҳолисига туманлар орасида кўтарилиб чиқишни осонлаштиради.
Бу битта эскалатор эмас, балки бутун бир вертикал транспорт тармоғи:
21 та эскалатор
, бир нечта лифтлар, ҳаракатланувчи йўлаклар ва пиёдалар ўтиш жойларидан иборат.
Баландликлар фарқи
240 метрдан ортиқ
— бу тахминан
80 қаватли осмонўпар бинога
тенг.
Аввал бу йўлни пиёда босиб ўтишга қарийб
1 соат
кетар эди, ҳозир эса
20 дақиқа
атрофида вақт кетади.
Чунцин шаҳри мураккаб тоғли рельефи билан машҳур, шунинг учун бундай ечимлар бу ерда оддий қулайлик эмас, балки тўлақонли шаҳар транспортига айланмоқда.
Бугун эса Янги Ўзбекистонда Тошкент шаҳридаги “Буюк турон" кўприги ўпирилиб тушди.
2024 йилнинг августида ишга тушган бу қурилишга сал кам 130 миллиард сўм сарфлангани айтилади. 100 йил хизмат қилиши кафолатланган бу кўприк 2 йил ҳам бўлмай ўпирилди.
Коррупция индекси (CPI)
бўйича Ўзбекистон 180 давлат орасида 121-ўриндадир.

Қудратимизга шубҳа қилсанг, тўғри қиласан!

Ўзбекистонда ҳар 4 нафар одамдан 1 нафарида кредит бор. Бу рақам шиддат билан ўсмоқда.
Марказий банк маълумотларига кўра, бугунги кунда мамлакатда
5 миллиондан ортиқ фуқаро камида битта
банк кредитига
эга
. Шунингдек, қарздорларнинг
27 фоизи икки ёки ундан ортиқ кредитни тўлаб келмоқда
.
Таҳлилларга кўра, қарзини ўз вақтида тўлашга қийналаётганлар ҳам оз эмас. Масалан, банк кредитини олганларнинг 40% ойлик даромадининг ярмидан кўпроғини кредит
тўлашга
сарфламоқда.
Ипотека кредити олганлар орасида эса вазият янада жиддий:
21 фоиз қарздорларда қарз юки даромадидан ҳам юқори
.
Кўпчилик халқимиз яхши ҳаёт қандай бўлиши, унинг мазмуни нимада эканини тўлиқ англаб етмаган. Кўпинча замонавий таъмирланган уй, янги мебель, машина каби ташқи омиллар яхши яшаш нишонаси сифатида қабул қилинади. Гарчи буларнинг барчаси кредит ҳисобидан бўлса ҳам.
«Йиғсак ололмаймиз», деган фикр билан айримлар даромадининг 30 фоизигача ва ундан ҳам ортиқ миқдорда қарз олишади. Кредити тугаганида эса, молиявий имкониятлари кенгайгандек туюлиб, яна бошқа буюмларни ҳам кредитга олишади.
Аслида эса, бироз сабр қилиб, маблағ йиғиб, қарзсиз ва фоизсиз харид қилиш ҳам мумкин. Лекин бундай онгли қарорга келгунча, баъзи одамлар катта қарз ботқоғига ботиб қолишади.