
Араб тили коидалари
Хулоса килинг А2 даражалар хам бемалол таржима килади
Хулоса килинг
А2 даражалар хам бемалол таржима килади
Сизлар ёдлашингиз учун жамъул жамларни топиб қўйдим
📚
АРАБ ТИЛИНИНГ ГЎЗАЛЛИГИ: ЖАМЪУЛ ЖАМЪ (КЎПЛИКНИНГ КЎПЛИГИ)
Араб тили нақадар бой тил эканини биласизми?
🌟
Баъзан бир дона кўплик шакли нарсанинг миқдорини ифодалашга камлик қилади ва араблар кўпликнинг кўплигини ишлатишади!
Жамъул жамъ (جَمْعُ الجَمْعِ) — бу кўпликка айланган сўзни яна қайтадан кўплик шаклига солишдир.
🖼️
Келинг, мисолларда кўриб чиқамиз:
1️⃣
Бирлик: طَرِيقٌ (Торийқ) — Йўл
🛣️
Кўплик: طُرُقٌ (Туруқ) — Йўллар
Жамъул жамъ: طُرُقَاتٌ (Туруқот) — Жуда кўп йўллар
🛣️
🛣️
🛣️
2️⃣
Бирлик: إِنَاءٌ (Инаа') — Идиш
🍽️
Кўплик: آنِيَةٌ (Ания) — Идишлар
Жамъул жамъ: أَوَانٍ (Аваанин) — Хилма-хил, жуда кўп идишлар
3️⃣
Бирлик: مَكَانٌ (Макан) — Жой
📍
Кўплик: أَمْكِنَةٌ (Амкина) — Жойлар
Жамъул жамъ: أَمَاكِنُ (Амакин) — Кўплаб жойлар, ҳудудлар
4️⃣
Бирлик: يَدٌ (Йад) — Қўл
✋
Кўплик: أَيْدٍ (Айдин) — Қўллар
Жамъул жамъ: أَيَادٍ (Айаадин) — Кўп қўллар (ёки неъматлар маъносида ҳам келади)
✨
Нима учун бу шакл ишлатилади?
Жамъул жамъ ишлатилганда тингловчида шу нарсанинг ҳаддан ташқари кўплиги ёки турли-туманлиги ҳақида тасаввур уйғонади. Бу араб балоғатининг (нотиқлик санъатининг) бир кўринишидир.
💎
📌
Эслатма: Бу шаклларни луғат китобларидан қидириб, ёдлаб бориш тавсия этилади.
🚀
Илмни биз билан бирга осон ўрганинг!
🔗
КАНАЛГА УЛАНИШ
📍
Тушинарли боляптими
🌸
ЛУГОТУЛ АРОБИЯ 4
🌸
Лозим феъл (الفِعْلُ اللَّازِمُ) —
бу шундай феълки, унинг маъноси фақат бажарувчи (фоил) билан чекланади ва тугалланади. Унинг таъсири бошқа бир объектга (тўлдирувчига) ўтмайди.
Оддий қилиб айтганда, бу феъллар гапда «кимни?» ёки «нимани?» деган саволларга жавоб талаб қилмайди.
✅
1. Лозим феълнинг асосий белгилари
Олмошларни қабул қилмаслиги: Мутааддий феълдан фарқли ўлароқ, лозим феъл ўзига бириккан олмошларни (ـهُ، ـهَا — уни) тўғридан-тўғри қабул қила олмайди.
Масалан: «Кетди» (ذَهَبَ) феълига «уни» олмошини қўшиб «ذَهَبَهُ» (уни кетди) деб бўлмайди.
Исм мафъул ясалмаслиги: Бу феъллардан тўғридан-тўғри (ҳарфи жарсиз) исм мафъул ясаб бўлмайди.
Ⓜ️
Масалан: «Ўтирди» (جَلَسَ) феълидан «ўтирилган» маъносини берадиган сўз ясаш учун албатта «جَلُوسٌ فِيهِ» каби қўшимча ишлатиш шарт.
✅
2. Қайси маънодаги феъллар одатда лозим бўлади?
🛑
Агар феъл қуйидаги маъноларни ифодаласа, у деярли доимо лозим феъл ҳисобланади:
📍
Табиий ҳолат ва сифатлар:
طَالَ (узун бўлди), قَصُرَ (қисқа бўлди), نَظُفَ (тоза бўлди).
📍
Ранглар ва танадаги нуқсонлар:
إِحْمَرَّ (қизарди), إِخْضَرَّ (яшил бўлди), عَرِجَ (оқсоқланди).
📍
Ҳиссиёт ва ички ҳолатлар:
فَرِحَ (хурсанд бўлди), حَزِنَ (хафа бўлди), غَضِبَ (ғазабланди).
Ҳаракат ва жойлашув:
ذَهَبَ (кетди), جَلَسَ (ўтирди), نَامَ (ухлади), قَامَ (турди).
✅
3. Лозим феълни қандай қилиб тўлдирувчи билан ишлатиш мумкин?
Агар лозим феълнинг маъносини бирор объектга қаратмоқчи бўлсак, бизга ҳарфи жарлар ёрдамга келади. Бунда объект «мафъул биҳ» эмас, балки «жар-мажрур» бўлади, лекин маъно жиҳатидан тўлдирувчи вазифасини бажаради.
💠
Лозим гап: جَلَسَ الطَّالِبُ (Талаба ўтирди).
Ҳарфи жар билан: جَلَسَ الطَّالِبُ عَلَى الكُرْسِيِّ (Талаба стулга ўтирди).
💠
Лозим гап: خَرَجَ الرَّجُلُ (Киши чиқди).
Ҳарфи жар билан: خَرَجَ الرَّجُلُ مِنَ البَيْتِ (Киши уйдан чиқди).
📍
КАНАЛГА УЛАНИШ
🔗
🌸
ЛУГОТУЛ АРОБИЯ 4
🌸
💫
🔗
1– ДАРС
🔗
💫
📍
Мутааддий феъл (الفِعْلُ المُتَعَدِّي)
❓
🛑
Мутааддий (ўтимли)феъл (الفِعْلُ المُتَعَدِّي) — шундай феълки, унинг маъноси фақат бажарувчи (фоил) билан чекланиб қолмай, балки бирор объектга (мафъул биҳ — тўлдирувчига) ўтади. Яъни, бу феъл иштирок этган гапда "кимни?" ёки "нимани?" деган саволларга жавоб бўлувчи сўз бўлиши шарт, акс ҳолда гапнинг маъноси чала қолади.Иш-ҳаракати бажарувчидан (фоил) ўтиб, тўлдирувчига (мафъул биҳ) бориб тақаладиган феъл. Шунинг учун ўтимли деган номни олган
✅
. Асосий белгилари
Мутааддий феълни лозим феълдан ажратишнинг энг осон йўллари:
Олмошларни қабул қилиши: У ўзига мафъул бўлиб келадиган (ـهُ، ـهَا، ـكَ، ـني) каби бириккан олмошларни тўғридан-тўғри бириктира олади.
Ⓜ️
Мисол: قَرَأْتُهُ (Уни ўқидим), سَأَلْتُكَ (Сендан сўрадим).
✅
Исм мафъул (сифатдош) ясалиши: Мутааддий феълдан ҳарфи жарсиз тўғридан-тўғри исм мафъул ясалади.
Мисол: كَتَبَ (ёзди) \rightarrow مَكْتُوبٌ (ёзилган).
✅
. Мутааддий феълнинг турлари
Ҳамма мутааддий феъллар ҳам битта тўлдирувчи билан чекланмайди. Улар мафъул (тўлдирувчи) талаб қилишига кўра учга бўлинади:
📍
А) Битта мафъул талаб қиладиганлар (энг кўп тарқалган):
Бу феъллар биттагина объект билан тўлиқ маъно ифодалайди.
شَرِبَ (ичди): شَرِبَ الوَلَدُ لَبَناً (Бола сут ичди).
فَهِمَ (тушунди): فَهِمْتُ الدَّرْسَ (Дарсни тушундим).
📍
Б) Иккита мафъул талаб қиладиганлар:
Баъзи феъллар борки, битта тўлдирувчи айтсангиз ҳам маъно тугал бўлмайди.
أَعْطَى (берди): أَعْطَيْتُ الزَّقِيرَ كِتَاباً (Фақирга китоб бердим).
Фақирга (1-мафъул)
Китобни (2-мафъул)
Бу турдаги феълларга шунингдек: ظَنَّ (гумон қилди), عَلِمَ (билди - маъно жиҳатидан), وَهَبَ (ҳадя қилди) кабилар киради.
📍
В) Учта мафъул талаб қиладиганлар (кам учрайди):
Булар асосан "хабар бериш" маъносидаги феъллардир.
أَنْبَأَ (хабар берди): أَنْبَأْتُ زَيْداً الخَبَرَ صَحِيحاً (Зайдга хабарнинг тўғрилигини билдирдим).
🔗
КАНАЛГА УЛАНИШ
💫