arabic.uz (hikmatlar)

14000. Папанинг буйруғига биноан, Султон Муҳаммад Фотиҳнинг вафоти сабабидан Европадаги черковларнинг қўнғироқлари уч кун давомида байрам қилиб чалинди. Роҳиблар минораларга чиқиб:
«Улкан бургут ҳалок бўлди!»,
дея ҳайқирар эдилар.
Манба: Edmonds, Anna. Turkey's Religious Sites.
Изоҳ: Султон Муҳаммад Фотиҳ – Истанбул (Қустантиния)ни фатҳ қилган турк саркардаси. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Истанбул фатҳи ҳақида башорат қилиб: «
Қустантиния албатта, фатҳ қилинади. Уни фатҳ қилган қўмондон нақадар бахтли қўмондон, уни фатҳ қилган аскарлар нақадар бахтли аскарлардир»,
деганлар.
@arabicuz
iOS
|
Android
Instagram
|
Facebook
|
Twitter
|
Tiktok
|
Youtube

13999. Абдураҳмон ибн Авф розияллоҳу анҳу сотиб олиб, кейин озод қилган қулларнинг сони
30 мингтага(!)
етган эди.
@arabicuz
iOS
|
Android
Instagram
|
Facebook
|
Twitter
|
Tiktok
|
Youtube

13998. Имом Ибн Касир раҳимаҳуллоҳ: “Мунофиқлар жанг бошланса, одамларнинг энг қўрқоғи бўладилар. Омонлик бўлса эса, одамларнинг энг кўп гапирадигани бўладилар”, дедилар.
@arabicuz
iOS
|
Android
Instagram
|
Facebook
|
Twitter
|
Tiktok
|
Youtube

яхшиси
📜
Исломдаги нарсаларнинг энг яхшиси
-
Китобларнинг энг яхшиси
— Қуръони карим.
-
Халқларнинг энг яхшиси
— Муҳаммад Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам.
-
Кишиларнинг энг яхшиси
— одамларга фойдаси кўпроқ тегадиган киши.
-
Кунларнинг энг яхшиси
— жума куни.
- Кечалар
нинг энг яхшиси
— Қадр кечаси.
-
Ойларнинг энг яхшиси
— муаззам Рамазон ойи.
-
Амалларнинг энг яхшиси
— кам бўлса-да доимий амал.
-
Садақанинг энг яхшиси
— кишини муҳтожликка туширмайдиган, ўзида кифоя қиладиган мол қолган ҳолда берилган садақа.
-
Зикрларнинг энг яхшиси
— Ла илаҳа иллаллоҳ.
@arabicuz
iOS
|
Android
Instagram
|
Facebook
|
Twitter
|
Tiktok
|
Youtube

13997. Имом Заҳабий раҳимаҳуллоҳ айтадилар: “Жуҳо тобеъинлардан эди. Унинг онаси Анас ибн Моликнинг хизматкори бўлган. Унинг феъл-атворида асосан кўнгилчанлик ва қалб поклиги устун эди. Шунинг учун унга нисбат берилган кулгили ҳикояларни эшитганда, ҳеч ким уни масхара қилмаслиги керак!”.
“Мийзонул-эътидол” асаридан.
Изоҳ: Жуҳо (асл исми Абул Ғусн Дужайн ал-Жуҳадий) — Шарқ халқлари (араб, форс, туркий ва ўзбек) фольклорида, латифа ва ҳикоятларида кенг тарқалган машҳур кулгили ва рамзий ҳикоя қаҳрамони.
Унинг образи ҳақида асосий фактлар:
Латифалар ва ҳикматлар: Жуҳо ҳикоялари кўпинча ўткир зеҳн, ҳаёт ҳақиқати, одамларнинг турли феъл-атвори ва ижтимоий нуқсонларни ҳажв қилишга асосланган.
«Одамларни рози қилиб бўлмайди» ривояти: Ўзбек халқ оғзаки ижоди ва мактаб дарсликларида Жуҳонинг ўғли билан эшакка миниб сафар қилгани ҳақидаги машҳур ибратли ҳикояси бор. Бу ҳикоятда одамларнинг ҳар бир ҳаракатга турлича танқид билдириши кўрсатилиб, «элнинг оғзига элак тутиб бўлмайди, одамларни рози қилиб бўлмайди» деган хулоса илгари сурилади.
Насриддин Хўжа билан ўхшашлиги: Кўплаб маданиятларда Жуҳо образи Хожа Насриддин (Насриддин Афанди) образига яқин келади ва баъзан уларнинг латифалари бир-бирига ўхшаб кетади.
Хўжа Насриддин ибн Шамсиддин афанди тахминан 1284-1348 йилларда (ёки ундан олдинроқ) яшаган тарихий шахс ҳисобланади. Нусрат тахаллуси билан ҳам ижод қилган. У XIII асрда Туркия заминида яшаган олимдир. Унинг Умар деган олим ўғли ҳам бўлган, Истанбулнинг эса илк қозикалони Хизрбей ҳазратлари Насриддин хўжанинг авлодидан ҳисобланади.
Хўжа Насриддин афанди Туркиянинг Эскишаҳар вилояти Сивриҳисор шаҳри Ҳарту қишлоғида туғилиб-ўсган. Коняда мадраса таълимини олган, ўз қишлоғида имом, шаҳрининг эса қозиси ҳам бўлган. Мовароуннаҳрнинг донғини эшитиб, Хоразм, Букхоро ва Самарқанд шаҳарларига саёҳат қилган бўлиши ҳам мумкин.
Ҳозирда Хўжа Насриддин афанди туғилиб-ўсган маҳалла унинг номи билан аталади, Насриддин хўжа афанди парки, у яшаган уй эса музей сифатида хизмат қилиб келмоқда. Эскишаҳарга 115 км., Сивриҳисорга 19 км. Бу ерда ҳар йили 3-10 июнь кунлари Насриддин хўжа афанди фестивали ўтказилади.
Хўжа Насриддин афанди ҳақидаги илк ҳикоялар 1480 йилда битилган “Салтуқнома” асарида келтирилган. Кейинчалик Мовароуннаҳрда битилган қўлёзма асарларга ҳам турли-туман ҳикоялар киритилган, уларнинг аксари халқ оғзаки ижоди ҳисобланади. У зот, мана, тўққиз асрдан бери турк, ўзбек, озар, қозоқ, қирғиз ва ҳатто тожик халқларининг оғзаки ижодида кулги ва ҳазил устаси сифатида яшаб келмоқда.
“Хожа” ва “Хўжа” сўзи устоз, муаллим, махдум маъноларида қўлланилган. “Афанди” сўзининг маъноси ҳам жаноб, устоз, улуғ зот деган маъноларда бўлиб, турклар ҳозирда Пайғамбаримиз алайҳиссаломга нисбатан ҳам беҳад ҳурмат маъносида “Пайғамбар афандимиз” деб ишлатишади.
Туркиялик Насриддин Хўжанинг таржимайи ҳоли бошқача. У 1208–1284-йилларда Салжуқийлар даврида яшаган тарихий шахс. 1208 йилда мазкур салтанатнинг Эскишаҳар вилоятидаги Хўрту қишлоғида (бугунги Туркия) туғилган. Онадўли Салжуқийлари давлатининг пойтахти Кўниядаги мадрасаларда таҳсил олган. Кейинчалик Акшеҳир (Оқшаҳар) шаҳрига кўчиб ўтиб, мутасаввуф Маҳмуд Ҳайронийдан Яссавийлик, Мавлавийлик тариқатларидан сабоқ олган. Таҳсиллардан сўнг шу шаҳарда қози бўлиб ишлаган ва 1284 йилда шу ерда вафот этган.
@arabicuz
iOS
|
Android
Instagram
|
Facebook
|
Twitter
|
Tiktok
|
Youtube

13996. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам:
«Илонни, унга тегадими ёки тегмайдими, бир марта қамчи билан уриш кифоя»,
дедилар.
Имом Байҳақий “Сунанул кубро”да келтирган, санади ҳасан.
Изоҳ: Байҳақий ҳадисни шарҳлаб, агар киши илонга бир марта қамчи урса ва илон қочиб кетса ёки зарари даф бўлса, шунинг ўзи кифоя қилишини, лекин бу «илонни ўлдириш учун иккинчи марта уриш мумкин эмас» дегани эмаслигини таъкидлаганлар.
@arabicuz
iOS
|
Android
Instagram
|
Facebook
|
Twitter
|
Tiktok
|
Youtube

13995. Оқил инсон шуни билиши керакки, шаҳватларга
(нафси ҳавога)
мубтало бўлганлар шундай ҳолатга келиб қоладиларки, энди ундан лаззат олмай қўядилар, аммо шу билан бирга уни тарк ҳам қила олмайдилар.
«Равзатул муҳиббин ва нузҳатул муштақин» асаридан.
Изоҳ: Бу ҳолатда энг хатарли босқич шундаки, инсон шаҳватдан лаззат олмай қўйса-да, уни тарк эта олмайдиган даражада унга қарам бўлиб қолади. Энди у хурсандчилик ёки лаззат учун эмас, шунчаки ўша одатдан келадиган азоб ва безовталикни тўхтатиш учун уни такрорлашга мажбур бўлади. Бу ҳолатдаги инсон икки томонлама азобда қолади: Ички бўшлиқ - завқ тугаган, қалб ҳувиллаб қолган. Ожизлик - ирода заифлашиб, нафс ўз эгасини жиловлаб олган. Аллоҳ асрасин!
@arabicuz
iOS
|
Android
Instagram
|
Facebook
|
Twitter
|
Tiktok
|
Youtube

#rabiul_avval
Роҳматан лил оламийн
📜
Ваҳб ибн Мунаббиҳ раҳимаҳуллоҳдан ривоят қилинади, у киши айтдилар: «Етмиш битта китобни ўқиб чиқдим ва уларнинг барчасида шуни топдимки: албатта, Аллоҳ таоло дунё яратилганидан то у тугагунга қадар барча инсонларга берган ақл —
Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ақллари олдида худди дунёдаги барча қумлар ичидаги бир дона қум кабидир.
Албатта, Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам инсонларнинг ақли энг комили ва фикри энг тўғрисидирлар».
Абу Нуайм «Ҳилятул авлиё»да ва Ибн Асокир ривоят қилишган.
@arabicuz
iOS
|
Android
Instagram
|
Facebook
|
Twitter
|
Tiktok
|
Youtube

📜
Истиғфор
-
Астағфируллоҳа
Роббал ъаламийна ва атуубу илайҳ.
- Астағфируллоҳал Ъазизал Ҳакийма ва атуубу илайҳ.
- Астағфируллоҳал Ғофурор Роҳийма ва атуубу илайҳ.
- Астағфируллоҳал Ъафуввал Қодийра ва атуубу илайҳ.
- Астағфируллоҳат Тавваабар Роҳийма ва атуубу илайҳ.
- Астағфируллоҳал Ваасиъал Ъалийма ва атуубу илайҳ.
- Астағфируллоҳа Латийфан Хобийрон ва атуубу илайҳ.
- Астағфируллоҳа Қорийбан Мужийбан ва атуубу илайҳ.
- Астағфируллоҳал Ъалиййал Ъазийма ва атуубу илайҳ.
- Астағфируллоҳа хойрол ғофирийна ва атуубу илайҳ.
Оламларнинг Робби Аллоҳдан истиғфор айтаман ва Унга тавба қиламан.
Азиз ва Ҳаким Аллоҳга истиғфор айтаман ва Унга тавба қиламан.
Ғафур ва Роҳийм Аллоҳга истиғфор айтаман ва Унга тавба қиламан..
Ъафувв ва Қодир Аллоҳга истиғфор айтаман ва Унга тавба қиламан.
Таввоб ва Роҳийм Аллоҳга истиғфор айтаман ва Унга тавба қиламан.
Ваасиъ ва Ъалийм Аллоҳга истиғфор айтаман ва Унга тавба қиламан.
Латиф ва Хобийр Аллоҳга истиғфор айтаман ва Унга тавба қиламан.
Мужийб ва Қорийб Аллоҳдан мағфират сўрайман ва Унга тавба қиламан.
Олий ва Азийм Аллоҳга истиғфор айтаман ва Унга тавба қиламан.
Кечирувчиларнинг энг яхшиси бўлмиш Аллоҳга истиғфор айтаман ва Унга тавба қиламан.
◽️
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам:
“Саҳифасида кўп истиғфор топган кишига тубо - жаннат бўлсин”,
дедилар.
Ибн Можа ривояти.
@arabicuz
iOS
|
Android
Instagram
|
Facebook
|
Twitter
|
Tiktok
|
Youtube

13994. Зулмнинг ўз нисоби
(тўлиш меъёри)
бордир, агар у тўлиб-охирига етса, азоб албатта нозил бўлади:
“Уларга қарши шошилма! Биз уларнинг саноғини санамоқдамиз”,
Марям сураси, 84-оят
.
@arabicuz
iOS
|
Android
Instagram
|
Facebook
|
Twitter
|
Tiktok
|
Youtube