hadis.islom.uz

📚
@hadisislomuz

Sharh‎: ‎
Ushbu hadisi sharifdan ko‘rinib turibdiki, namozda ‎saf tortib turish siz ‎bilan biz o‘ylagandek, oddiy narsa emas. ‎Namozdagi saflarimiz ‎farishtalarning Alloh taolo huzurida saf ‎tortishlari kabi bir ishdir. Agar ‎biz, musulmonlar o‘z ‎qadrimizni biladigan bo‘lsak, Allohga iymonimiz ‎va ibodatimiz ‎bilan farishtalardan yuqori darajada bo‘la olamiz. ‎Namozda safda ‎turish esa o‘sha oliy maqomning eng go‘zal ‎ko‘rinishlaridan ‎biridir. Shuning uchun bu maqomni to‘la his qilgan ‎holda saf ‎tortish lozim. ‎
Chunki namozga saf tortayotgan musulmonlar jamoat bo‘lib, ‎Alloh ‎taolo bilan roz aytish uchun saf tortayotgan bo‘ladilar. ‎Ularning saflari ‎farishtalarning safi kabi to‘g‘ri, jips va go‘zal ‎bo‘lishi kerak.
«Hadis va Hayot» silsilasining 6-juzidan
#Hadis_va_Hayot
📚
@hadisislomuz

Ҳаким Термизий таваллудининг 1200 йиллиги кенг нишонланади
“Буюк ватандошимиз, ҳадис ва тасаввуф илмининг етук намояндаси Ҳаким Термизий таваллудининг 1200 йиллигини кенг нишонлаш тўғрисида”ги Президент қарори (ПҚ–275-сон, 24.07.2026 й.) қабул қилинди.
Қарорга кўра, жорий йилда
Ҳаким Термизий таваллудининг 1200 йиллиги
кенг нишонланади.
Термиз шаҳрида
2026 йил ноябрь ойида
“Ҳаким Термизий илмий-маънавий меросининг бугунги кундаги аҳамияти” мавзусида
халқаро конференция ўтказилади.
Ҳаким Термизийнинг
“Наводирул усул”
ва
“Баҳрут тафсир” асарлари
ҳамда алломанинг илмий меросига оид бошқа манбаларнинг ўзбек ва хорижий тиллардаги илмий-изоҳли академик таржималари нашр этилади.
2026 йил давомида Ҳаким Термизий илмий меросига оид
туркум рисолалар
нашрга тайёрланади ва чоп этилади.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси билан биргаликда диний таълим муассасалари талабалари ўртасида “
Ҳаким Термизий асарлари билимдони
” танлови ўтказилади ва ғолиблар муносиб тақдирланади.
Аллома таваллудининг 1200 йиллиги муносабати билан Ҳаким Термизий хотирасига бағишланган кураш турнири
2026 йил ноябрь ойида“Мардлар майдони”
шиори асосида юқори савияда
ўтказилади.
Telegram
|
Facebook
|
Instagram
|
Youtube

ҚЎШНИЧИЛИК
ОДОБЛАРИ
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.
Аллоҳ таолога битмас-туганмас ҳамду санолар бўлсин.
Пайғамбаримизга мукаммал ва батамом салавоту дурудлар бўлсин.
‎
Исломда ижтимоий алоқалар ҳақида сўз кетганда, қўшничилик алоқаларига катта аҳамият берилади. Ушбу алоқаларни гўзал тарзда олиб бориш ҳақидаги таълимотлар тақдим этилади. Бу таълимотлар эса Исломнинг ижтимоий алоқаларни иймон ва гўзал ахлоқ асосида олиб боришга берган аҳамиятидан келиб чиқади.
Қўшнига яхшилик қилиш ҳақидаги исломий таълимотлар ҳам дунёда мисли кўрилмаган таълимотдир. Инсон боласи ўз кундалик ҳаётида, истайдими-истамайдими, доимий равишда алоқада бўлиб турадиган тоифалардан бири қўшнилардир. Киши ҳаётининг осойишталиги, бахти, қувончи кўпинча қўшни ила кечадиган алоқаларига ҳам боғлиқ бўлади.
Агар Аллоҳ таоло бандага яхши қўшни ато қилса, кўпгина хайр-яхшиликларга сабаб бўлади. Аксинча, ёмон қўшнидан турли ёмонликлар кутилишининг ўзи турмуш ҳаловати ва осойишталигини кетказади.
Ушбу ва шунга ўхшаш бошқа мулоҳазалар асосида Исломда қўшничилик алоқасига алоҳида эътибор берилган. Қўшнининг ҳаққи юқори кўтарилган. Унга яхшилик қилиш ҳақида қўплаб тавсиялар берилган.
Абу Шурайҳ Хузоъийдан ривоят қилинади:
«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам:
«Ким Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирган бўлса, қўшнисига яхшилик қилсин», дедилар».
Бухорий «Адабул-муфрад»да ривоят қилган.
Қўшнига яхшилик қилиш Аллоҳга ва қиёмат кунига иймон келтирган кишининг сифати, белгиси, аломати экан. Ким Аллоҳга иймон келтирган бўлса, қиёмат кунидан умидвор бўлса, қўшнисига яхшилик қилиши лозим экан.
Бу ҳамда шунга ўхшаш жойларда Аллоҳга ва қиёмат кунига иймонни зикр қилиш ушбу ишларга тарғиб нақадар аҳамиятли эканини таъкидлаш учундир. Аллоҳга бўлган иймон кишиларни доимо У Зотга муҳаббат ила итоат қилишга чорлайди. Охиратга бўлган иймон эса савоб ва гуноҳларимизни эслаб туришнинг асосидир. Кимнинг охиратга иймони бўлса, яхшилик қилади ва ёмонликдан қайтади. Демак, Аллоҳга ва охиратга иймон қўшнига яхшилик қилишни, ҳатто ундан етган озорларга сабр қилишни тақозо этади.
Қўшнилар уч тоифадан иборат: мусулмон қариндош қўшни, мусулмон қариндошмас қўшни ва мусулмонмас қўшни. Мусулмон қариндош қўшнининг мусулмонлик, қариндошлик ва қўшнилик ҳаққи бўлади. Мусулмон қўшнининг мусулмон-лик ва қўшнилик ҳаққи бўлади. Мусулмонмас қўшнининг фақат қўшнилик ҳаққи бўлади.
Абдуллоҳ ибн Амрдан ривоят қилинади:
«Унинг қўйи сўйилди. У хизматчи йигитига:
«Яҳудий қўшнимизга ҳам ҳадя қилдингми? Яҳудий қўшнимизга ҳам ҳадя қилдингми? – деб ҳадеб сўрайверди. Сўнг: – Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг «Жаброил менга қўшни ҳақида шу қадар кўп тавсия бердики, уни ҳам меросхўр қилиб қўярмикан, деб ўйлаб қолдим», деганларини эшитганман», деди».
Бухорий «Адабул-муфрад»да ривоят қилган.
Яҳудийми, насронийми, мажусийми, ким бўлишидан қатъи назар, қўшнига яхшилик қилиш керак. Чунки қўшнининг ҳаққи шариатда жуда қаттиқ тайинлангандир. Бу ҳақни поймол қилиш оғир иш ҳисобланади.
Нофеъ ибн Абдулҳорисдан ривоят қилинади:
«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам:
«Кенг маскан, солиҳ қўшни ва яхши маркаб мусулмон кишининг саодатидандир», дедилар».
Бухорий «Адабул-муфрад»да ривоят қилган.
Шунинг учун ҳам Исломда қўшничиликка жамиятдаги энг муҳим алоқалардан бири сифатида қаралади. Шу боис ҳам қўшничилик алоқаларига Қуръони каримда, Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг суннатларида, шариат таълимотларида, мужтаҳид уламоларимизнинг ижтиҳодларида, тасаввуф ва адабиётларда катта эътибор берилган.
Қўшниларнинг муомала одоблари:
Қўшнига яхшилик қилиш уни кўрганда салом бериш ва ҳолини сўрашдан бошланади.
Қўшнига яхшилик қилиш унинг ҳожати тушган ишларида ёрдам бериш ва ундан ёмонликларни даф қилиш билан бўлади.
Қўшнига зинҳор озор берилмайди, унга фақат яхшилик қилинади.
Давоми
:
🔗
ушбу ҳаволада
Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуфнинг
“Ижтимоий одоблар” китобидан
📚
@hadisislomuz
🕋
@islomuz

📚
@hadisislomuz

Sharh‎: ‎
Odatda dangasaligimizdan oldingi safga o‘tib, uni ‎to‘ldirish o‘rniga ‎o‘zimiz turgan joyga yaqinroq bir yerga turib ‎olishga harakat ‎qilaveramiz. Oqibatda oldingi saflar to‘lmay ‎turib, boshqa saflar olinadi. ‎Bu esa mutlaqo noto‘g‘ridir.‎
Avval hamma birinchi safni to‘ldirishga harakat qilishi lozim. ‌‎Qolaversa, saf qurishning boshlanish nuqtasi imomning ortidan ‌‎olinishini bilishimiz lozim.‎
Chunki har bir safning eng afzal nuqtasi imomning orqasidagi ‎joy, ‎keyin esa o‘ng tomonidir. Shuning uchun har bir safni ‎imomning ‎orqasidagi nuqtadan boshlab, avval o‘ng tomonni, keyin ‎chap tomonni ‎to‘ldirish kerak. ‎
Avvalgi saf to‘lganidan keyin ikkinchi safga o‘tiladi. Saflar ‎shu ‎tarzda to‘ldirib borilsa, hamma saflar to‘lib, faqat oxirgi ‎saf to‘lmay ‎qolishi mumkin. Bu esa joizdir.‎
«Hadis va Hayot» silsilasining 6-juzidan
#Hadis_va_Hayot
📚
@hadisislomuz

Жобир ибн Абдуллоҳ розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади:‎
‎«Набий соллаллоҳу алайҳи васалам: «
Сен ҳам молинг ҳам отангники
», дедилар».‎
Ибн Можа ривоят қилган.‎
📚
@hadisislomuz

📚
@hadisislomuz

Sharh‎: ‎
Ushbu hadisi sharifda Payg‘ambarimiz sollallohu ‎alayhi vasallamning ‎safga tegishli bir necha amrlari kelmoqda.‎
‎1. «
Saflarni to‘g‘rilang
!»‎
Jamoat namozida nechta saf bo‘lsa, hammasini to‘g‘rilash kerak. ‌‎Odatda birinchi, nari borsa, ikkinchi saf to‘g‘rilanadi-da, keyingi ‌‎saflarda bu narsaga e’tibor berilmaydi. Saf imomdan qancha ‎uzoqlashsa, ‎uning to‘g‘riligi shunchalik buzilib boraveradi. ‎Aslida esa birinchi saf ‎qanchalik to‘g‘ri bo‘lsa, oxirgi saf ham ‎shunchalik to‘g‘ri bo‘lishi kerak. ‌‎
‎2. «
Yelkalaringizni tenglashtiring
!» ‎
Odatda safni to‘g‘rilash deganda, oyoqlar tenglashtiriladi-yu, ‌‎tananing yuqori qismiga e’tibor berilmaydi. Aslida esa oyoqlar ‎bilan ‎birga yelkalarni ham tenglashtirib, to‘g‘rilash kerak. Oyoqlar ‎to‘g‘ri ‎bo‘lib, yelkalar qing‘ir-qiyshiq holda tursa ham bo‘lmaydi.‎
‎3. «
Ochiq joylarni to‘ldiring
!» ‎
Safdagi ochiq qolgan joyni to‘ldirish orqadagi kishilardan ‎birining ‎o‘sha joyga kirishi yoki ochiq joy kichik bo‘lsa, o‘sha ‎joydagi ‎kishining yon tomonga siljib, sherigiga jipslashishi ‎bilan bo‘ladi. Safda ‎turganlar bir-birlariga tegib turishlari ‎lozim.‎
‎4. «
Birodarlaringiz qo‘liga muloyim bo‘ling
!»‎
Ya’ni, ba’zi birodarlaringiz safni to‘g‘rilash yoki to‘ldirish ‎uchun ‎sizga qo‘lini tekkizib, to‘g‘rilamoqchi bo‘lsa yoki ‎siljishingizga ishora ‎qilsa, jahl qilmang, muloyim bo‘ling. ‎Ishora etilgan ishni tezda bajaring. ‌‎
Imom Abu Dovud va Imom Tobaroniylar qilgan rivoyatda:‎
‎«Sizlarning eng yaxshilaringiz namozda yelkalari ‌‎muloyimlaringizdir», deyilgan.‎
‎5. «
Shayton uchun oraliqlar qoldirmang
!»‎
Bu jumla oldingi ma’nolarni ta’kidlash uchun kelmoqda. ‎Safda ‎ochiq joy qoldirish shaytonning kirishi uchun joy ‎qoldirishdir.‎
Saflarni yetkazib turish ulkan savobga sabab bo‘ladi. Alloh ‎taolo u ‎bandani ulug‘ ajrlarga va murod-maqsadlariga erishtirdi. ‎Saflarni uzish ‎esa aksincha, yaxshilikka olib bormaydi. Alloh ‎taolo tomonidan ‎yaxshiliklarning uzilishiga sabab bo‘ladi. ‎Shuning uchun doimo safga ‎turganimizda mazkur hadislardagi ‎amrlarga amal qilishimiz lozim.‎
«Hadis va Hayot» silsilasining 6-juzidan
#Hadis_va_Hayot
📚
@hadisislomuz

Риёзус солиҳийн шарҳи.
13 - боб
Яхшиликнинг
йўллари кўп эканлиги баёни
144
-ҳадис
.
عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ العَاصِ رَضِيَ اللهُ عَنْهُمَا قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيهِ وَسَلَّمَ: «
أَرْبعُونَ خَصْلَةً أَعْلَاهَا مَنِيحَةُ الْعَنْزِ، مَا مِنْ عَامِلٍ يَعْمَلُ بِخَصْلَةٍ مِنْهَا رَجَاءَ ثَوَابِهَا وَتَصْدِيقَ مَوْعُودِهَا إِلَّا أَدْخَلَهُ اللهُ بِهَا الْجَنَّةَ
». رَوَاهُ البُخَارِىُّ. [2631].
Абу Муҳаммад Абдуллоҳ ибн Амр ибн Осс розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам:
«Қирқта хислат бор, энг олийси маниҳа (
соғиб ичиш
)га эчки беришдир. Ким ўша хислатлардан бирортасининг савобини умид, ваъдасини тасдиқ этиб қиладиган бўлса, Аллоҳ уни ўша сабабли албатта жаннатга киритади»
, дедилар».
Имом Бухорий  ривояти.
Шарҳ
:
Ушбу ҳадисда зикр қилинган қирқта хислатнинг энг олийи бировга эчкини соғиб ичиб туриш учун бериш бўлса, қолганлари ундан кичик ишлар бўлади. Лекин нима бўлса ҳам кишиларга фойда келтирадиган бўлгани учун Аллоҳнинг наз­дида улуғ иш ҳисобланади. Ўз соҳибининг жаннатга киришига сабаб бўладиган бундай ишни арзимас ҳисоблаб бўладими?! Фақат яхши ният билан, савоб умидида ва Аллоҳ таоло томонидан ўша ишни қилган кишига берилган ҳақ ваъда эканига сидқидилдан ишонган ҳолда амал қилинса, шундай бўлади.
Ислом шундоқ қилиб арзимаган ишларни ҳам катта ҳисоблаб, одамларга яхшилик қилишни, жамият аъзолари орасида ўзаро ҳамкорликни йўлга қўяди.
Ушбу ҳадиснинг ровийларидан бири Ҳассон: «Биз маниҳага эчки беришдан беридаги саломга алик олиш, акса урганга жавоб айтиш, йўлдан азиятни аритиш ва шу каби нарсаларни санаб, ўн бешта хислатга ета олмадик», деб айтган.
Батафсил
:
🔗
ушбу ҳаволада
Ушбу китоб Дин ишлари бўйича қўмитанинг 2021 йил 29 октябрдаги 01-07/6636 рақамли хулосаси асосида чоп этилган.
📚
@hadisislomuz