Ilyos Safarov

Shu kunlarda Ichki ishlar vazirligining ikki nafar yuqori mansabdori qamoqqa olinishi bilan bog‘liq “Aqlli svetafor xaridi” ishi ildizlari, aftidan, juda chuqur ketgan ko‘rinadi. Har holda, mendagi ma’lumotlarga ko‘ra, mazkur ish doirasida hukumatning yana 30 dan ortiq katta-kichik xizmatchilari hozirda qamoqdan turib ko‘rsatma bermoqda. Ular orasida nafaqat Ichki ishlar vazirligi, balki Iqtisodiyot va moliya vazirligining turli tuzilmalarida ishlagan mansabdor shaxslar ham bor.
Gap 15 million dollardan ortiq mablag‘ning talon-toroj qilinishi haqida ketmoqda. Bu albatta, juda katta mablag’. Jamiyat esa hukumatdan doim ijtimoiy adolat talab qilib keladi. Shunday ekan, tabiiy savol tug‘iladi:
nega bunday yirik miqdordagi mablag‘lar juda past, qo‘pol usullar bilan o‘zlashtirib yuborilgan bo‘lsa-da, Ichki ishlar vazirligi bu haqda hozirgacha ochiq va tizimli axborot bermadi?
Nega bu ish bo‘yicha rasmiy, batafsil tushuntirishlar yo‘q?
Nega jamiyat voqealar rivojini rasmiy manbalar orqali emas, balki har kim o‘z manbalari va topgan ma’lumotlari asosida bilib olyapti?
Yoki nega bu kabi ishlar haqida butun boshli hujjatli ko‘rsatuvlar, tahliliy materiallar, filmlar yaratilmaydi, aybdorlarga nisbatan esa “jinoyatchi”, “uyushgan jinoiy guruh” kabi ochiq-huquqiy baholar berilmadi?
Axir to‘da bo‘lib jinoyat sodir etish masalasiga kelsak, mazkur ish figurantlari soni, masalan, “TaftishUz” ishi doirasida ushlangan xodimlarnikidan kamida olti barobar ko‘p emasmi? Unda nega ishlarga yondashuv boshqa-boshqa?
Endi o’quvchilarimizga yuzlangan holda bir savol:
3–5 ming dollar olgan yo olmagan bloger va jurnalistlar Jinoyat kodeksining eng og‘ir moddalari bilan jazolanayotgan bir paytda, 15 million dollarlik ish figurantlari, sizningcha, qanday moddalar bilan javob beradi?
Chunki, uyidan 3 million dollar chiqqani aytilgan hokim o‘rinbosari oradan ko‘p o‘tmay qamoqdan chiqib kelgani haqidagi xabarlarni ham hammamiz o‘qidik. Asl masala aynan shu yerda. Jamiyat hammasini ko‘rib turibdi, solishtiryapti, hisob-kitob qilyapti. Va, afsuski, bu hisob-kitoblar, ijtimoiy adolat mexanizmlari har doim ham bir xil ishlamayotganini ko’rsatmoqda.
Jamiyat sukutdadir, lekin hammasini kuzatyapti. Xulosa chiqaryapti. Va bu xulosalar tobora ko‘proq savollarni o‘rtaga tashlamoqda.
@haqiqatdailyos

🎞
🎞
🎞
🎞
Xorijda umrbod qamalayotgan o‘zbeklar: bu tasodifmi yoki tizimli muammo? — «FIKR VAQTI»
Hafta ichida BAA sudi ommaviy mushtlashuv uchun 8 nafar O‘zbekiston fuqarosiga umrbod qamoq jazosi tayinlandi. Undan avvalroq rossiyalik generalga nisbatan tashkillashtirilgan suiqasd uchun yana bir o‘zbekistonlik Moskvada umrbod qamoq jazosiga hukm
qilingan edi.
Bunday ketma-ketlik tizimli muammolar oqibatimi yo shunchaki tasodifiy holatlarmi? Ko‘rsatuvning navbatdagi soni shu mavzuga bag‘ishlandi.
⌛️
YouTubeʼda tomosha qiling:
👉
https://youtu.be/zrNvP-X6qlo

«Rossiya ayni damda o‘ldirishdan boshqa narsani eplay olmaydi», — dеb
yozmoqda
rossiyalik shoir, yozuvchi va publitsist Dmitriy Bikov.
«Aziz do‘stlar, ayrimlar hayratlanarli soddalik va ishonch bilan Rossiya urushni to‘хtatishni istamasligini ta’kidlashmoqda.
Aslida vaziyat yanada qo‘rqinchliroq: Rossiya bu urushni TO‘ХTATA OLMAYDI (bosh harflarda yozganim uchun uzr, lеkin hissiyotning kuchini boshqa qanday ifodalash mumkin?) Mamlakat allaqachon harbiy rеlslarga to‘liq o‘tib bo‘lgan, tinch zamon rеlslarini esa qo‘porib tashlagan.
Mamlakat tashqarisidagi hududda urush tugagani hamono u darhol Rossiya hududiga ko‘chadi va bu jarayon Ukrainadagi urush an’anaviy urushga qanchalik aloqador bo‘lsa, fuqarolar urushiga shu kabi daхldor bo‘ladi. Bu qonli fitna — barchaning barchaga qarshi qirpichog‘i bo‘ladi.
Rossiya ayni damda o‘ldirishdan boshqa narsani eplay olmaydi. Mеn aholi ommasi haqida gapirmayapman — ular hеch narsani hal qilmaydi. Biroq, qaror qabul qiluvchilar uchun urushning yakunlanishi — tribunal dеgani: tashqimi ichkimi — bunisi ular uchun ahamiyatsiz. Ichki tribunal natijasida ularning tеrisi tiriklay shilib olinishi mumkin, chunki hozircha tanazzulga uchramagan yagona hunar — bu qiynoqlardir.
Bu urush muzokaralar natijasida yoki Donbassni tark etish bilan yakunlana olmaydi: Donbassdan so‘ng Odеssani, Ukrainadan so‘ng Finlandiyani talab qila boshlashadi.
Bu urush tashqi ta’sir, ya’ni agrеssor to‘хtatilishi (yoki to‘хtatilmasligi, har хil vaziyat bo‘lishi mumkin) bilan, yoki rеsurslarning tugashi tufayli yakunlanishi mumkin: chunki Rossiyaning хufiyona flotiga jiddiy ov boshlangan; va umuman, urush juda qimmatbaho tadbir hisoblanadi.
Buni dunyo qanchalik tеz anglab yetsa, shunchalik o‘z kuchini to‘g‘riroq taqsimlay boshlaydi. Kamida, kuch samarasiz muzokaralar yoki va’dalarga sarflanmasdi.
Odamlarni o‘ldira boshlagan manyak jismonan o‘zini to‘хtata olmaydi. Yo u o‘zining «shеrifi»ga duch kеladi, yoki o‘z joniga qasd qiladi. Chunki endi aynan va faqat o‘zini yo‘q qilishgina uning hirsini qondira oladi».
@haqiqatdailyos

Videodagi ayol o’qituvchi ekan. U Navoiy viloyati, Хatirchi tumanidagi tog‘li Langar qishlog‘ida tizza bo‘yi yog‘gan qorga qaramay, maktabga – bolalar uchun ta’lim bеrishga yo‘l olgan. Men uning bosayotgan har bir qadamini yuzlab bolalarning kеlajagi uchun bosilayotgan qadamlar degan bo’lardim.
Odatda biror xorij mamlakatida fidoyilik ko’rsatib ishlayotgan o’qituvchi haqida ta’sirli hikoyalarga ko’p duch kelamiz. Lekin ko’rganingizdek, kasbiga mehri, mas’uliyati baland bunday fidoyi ustozlar bizda ham ko’p. Va, bunday o’qituvchilar jamiyatning haqiqiy tayanchi deyishga munosib insonlardir. Baraka toping, ustoz.
Ta’lim sifatimi? U umumiy muhit yaratolmayotgan, islohotni faqat vazir o’zgartirishda deya tushunadigan tizim, hukumatning muammosi.
@haqiqatdailyos

Turkiyada amal qiladigan juda qiziq va foydali tashabbus bor.
Har bir yo‘lovchi temir yo‘l chiptasi uchun to‘lov qilganda, shu to‘lov evaziga bir tup daraxt ekiladi. Eng muhimi — bu haqdagi ma’lumotnoma yo‘lovchining o‘ziga ham yuboriladi.
Tasavvur qiling: har kuni minglab yo‘lovchilar, demak, har kuni minglab daraxt.
Ha, Turkiya uch tomondan dengizlar bilan o‘ralgan mamlakat. Lekin uning yashilligida ana shunday oddiy, lekin tizimli tashabbuslarning ham o‘rni beqiyos, nazarimda.
Xo’sh, bizda-chi?
O‘zbekistonda ham “Yashil makon” loyihasi bor. Bu juda yaxshi. Ammo ikki yil ichida temir yo‘l chiptalari narxini deyarli to‘rt barobarga oshirib, bunga na asosli izoh, na aniq hisobot beradigan, “narx oshirildi” degan quruq xabarni odamlarning betiga urgandek chiqarib qo‘yish bilan kifoyalanadigan “O’zbekiston temir yo’llari” kompaniyasi bunday tashabbuslardan biror mas’uliyat, vijdon og‘irligini his qilarmikin?
Narx oshirish eng oson yo‘l.
Lekin jamiyat ishonchini qozonish, oshirilgan narxlar ortida ijtimoiy foyda borligini ko‘rsata olish endi bu boshqa masala.
Nega bizda ham masalan,
— har bir chipta ortidan daraxt ekish mumkin emas?
— yo‘lovchi “mening safarim tabiatga foyda keltirdi” degan hisni nega his qilolmasligi kerak?
— oshirilgan narxlar hech bo‘lmaganda yashillik rivoji bilan oqlanishi, yo’lovchini biroz rozi qilishi mumkin-ku, masalan?!
Postni ikki maqsad bilan yozyapman. Birinchidan, bu kabi foydali tashabbuslarni keng yoyish va ommalashtirish;
Ikkinchidan esa, narx oshirishdan boshqa “innovatsiya”ni bilmaydigan milliy kompaniyamizni ham ijtimoiy mas’uliyatga chaqirish.
Chunki haqiqiy rivoj — faqat tarif oshirishda emas, yondashuvda bo‘ladi.
@haqiqatdailyos

Agar taqiq barcha muammolarning yechimi bo‘lganida, ehtimol bugungi mavzu umuman muhokama qilinmas edi. Ammo O‘zbekistonda muqobil nikotin mahsulotlari taqiqlangach, ular yo‘qolib ketmadi, balki shunchaki nazoratdan chiqdi. Qonuniy bozordan olib tashlangan mahsulotlar yashirin savdoga o‘tdi va endi u yerda na sifat, na xavfsizlik, na javobgarlik mavjud.
So‘nggi ikki yil bo‘yicha umumlashtirilgan ma’lumotlar bunga yaqqol dalildir. Masalan, UzReport telekanali tayyorlagan reportajda ma’lum qilinishicha, (
https://www.youtube.com/watch?v=bAMitEdvqJo
) 2024–2025 yillarda huquqni muhofaza qiluvchi organlar qariyb 2,84 milliard so‘mlik noqonuniy muqobil nikotin mahsulotlarini musodara qilgan. Bu esa muammo qanchalik keng ko‘lamli ekanini yana bir bor ko‘rsatadi. Eng muhimi, bu faqat aniqlangan raqamlar, ko‘rinmayotgan bozor esa bundan ancha keng.
Xo’sh, taqiq natijasida nima o‘zgardi?
Davlat nazoratni yo‘qotdi - soliq tushumlari kamaydi, bozor soya ostiga o‘tdi.
Iste’molchi zarar ko‘rdi - mahsulot sifatiga ishonch yo‘qoldi, qo’shimchasiga turli kasalliklar xavfi oshdi.
Yagona yutgan tomon faqat noqonuniy savdogarlar.
Ko‘rinib turibdiki, bunday taqiq yondashuvi insonlar sog‘lig’ini himoya qilmaydi, aksincha, odamlar va ayniqsa yoshlar uchun xavfni va mahsulotlarga kirish imkonini oshiradi hamda noqonuniy bozorga yo‘l ochadi.
Dunyo bu yo‘ldan allaqachon o‘tgan. Rivojlangan davlatlar tajribasi shuni ko‘rsatadiki, qat’iy taqiqlar emas, balki nazorat, standartlar va zararni kamaytirishga asoslangan yondashuv chekish darajasini real ravishda pasaytiradi. Masalan, bunga Yevropa Ittifoqi davlatlari tajribasi yaxshi misol bo‘la oladi: ular tegishli markirovkani va maxsus qo‘shimcha soliqlarni joriy etgan, mahsulotlardagi nikotin darajasini tartibga solgan. Eng yorqin misol esa Shvetsiya bo‘lib, u boshidanoq bunday mahsulotlarni sigaretalarga muqobil sifatida joriy etib, ushbu bozorni qat’iy nazorat qilib kelmoqda. Demak, Yevropa davlatlari va AQSh bizdagidek bozorni shunchaki yopishga urinmagan, balki muammo bilan tizimli va muvaffaqiyatli kurash olib borgan.
Shu bois, taqiq siyosiy bayonot bo‘lishi mumkin, ammo sog‘liqni saqlash siyosati bo‘la olmaydi.
Agar maqsad haqiqatan ham tutunsiz kelajak bo‘lsa, u yashirin bozorlarda emas, balki ochiq va hisobdor tartibga solish asosida quriladi. Aks holda, jamiyat emas, balki qora bozor himoya ostida qolaveradi.

"Biz yirik davlatlar raqobati davrida yashayapmiz, qoidalarga asoslangan tartib yemirilmoqda, kuchlilar qo‘llaridan kеlganini qiladi, kuchsizlar esa boshiga tushganiga chidashga majbur...
O‘rta kuchlar birgalikda harakat qilishi shart. Chunki agar biz stol atrofida bo‘lmasak, mеnyuda bo‘lamiz. Yirik kuchlar hozircha yolg‘iz yurishga qodir – bozor hajmi, harbiy qudrati va bosim imkoniyatlari bor. O‘rta kuchlarda esa bunday imkoniyat yo‘q.
Eski tartib qaytmasligini bilamiz. Uni sog‘inib o‘tirish kеrak emas. Qo‘msash - stratеgiya emas. Ammo biz ishonamizki, bu parchalanishdan yanada kuchliroq va adolatliroq narsa qurish mumkin. Bu haqiqiy hamkorlikdan eng ko‘p foyda ko‘radigan o‘rta kuchlar vazifasidir. Kuchlilar o‘z kuchiga ega. Ammo bizda ham yolg‘on ijrosini to‘хtatish, haqiqatni nomlash, ichki kuchimizni qurish va birgalikda harakat qilish salohiyati bor".
Mark Karni, Kanada bosh vaziri. 22.01. 2026.
@haqiqatdailyos

Dubaydagi qonli mushtlashuv ishi bo‘yicha 6 nafar o‘zbekistonlik o‘lim jazosiga, yana biri esa umrbod qamoqqa hukm qilingani haqida o’qidim. Afsuski, bu xorijda o‘zbekistonliklar o‘lim yoki umrbod qamoq jazosiga hukm qilingani haqida shu yaqin kunlarning o‘zida o‘qigan ikkinchi holatimiz.
Fikrimcha, so‘nggi yillarda tez-tez eshitayotganimiz bu kabi xabarlarni alohida jinoyatlar deb ko‘rish faqat o‘zimizni aldash bo‘ladi. Chunki so‘nggi yillarda yuzlab o‘zbekistonliklarning Rossiya tomondan Ukrainadagi urushga yollanishi, isroillik ravvinning o‘ldirilishi, AQSH va Yevropadagi bir qator teraktlar, Rossiyada generalga qilingan shov-shuvli suiqasd, ISHIDga yollanish, Turkiyada o‘nlab qotilliklar yoki butun dunyo bo‘ylab chegarani noqonuniy kesib o‘tish kabi yuzlab og‘ir jinoyatlarda ishtirok etgani ma’lum bo‘lyapti. Bunday ketma-ketlikka esa aslo tasodif deya qarab bo‘lmaydi.
Xo‘sh, nega bizda zo‘ravonlik, pul uchun o‘ldirish, teraktlar tirikchilik vositasiga aylanib boryapti? Nega o‘zbekistonliklarning dunyo bo‘ylab turli guruhlar o‘rtasidagi ziddiyat va jinoyatlarning so’nggi ijrochisiga aylanishi odatiy holga aylanmoqda? Nega biz urush, o’ldirishlarni fojia sifatida emas, balki daromad manbai sifatida ko’radigan insonlar darajasiga tushib qoldik?
Bu og‘ir savollar va, albatta, ularning javobi faqat axloq, ma’naviyat kabi noania tushunchalarda emas. Muammoning ildizi mamlakatning iqtisodiy holati, ta’lim tizimi, huquqiy muammolar, ishsizlik kabi tizimli va aniq masalalarda. Chunki jamiyat odamga qonuniy yo‘l bilan yuqoriga chiqish imkonini bermasa, jinoyat ijtimoiy liftga aylanadi. Ta’lim tanqidiy fikrlashni bermasa, radikal g‘oyalar yoshlarga oson singadi. Iqtisod barqaror bo’lmasa, inson uchun tez pul topish hayotdan ko’ra qimmatroq bo‘lib qoladi. Odam ish topa olmasa, noqonuniy yo‘llarga o‘zini urishga majbur bo‘ladi.
Xorijda esa, ayniqsa huquq tizimi qat’iy ishlaydigan mamlakatlarda, bu kabi tanlovlarning narxi juda aniq: qonun sovuq, sud kechirmaydi. Shu kunlarda o‘qigan eng so‘nggi hukm xabarlarimiz ham aslida mana shu ijtimoiy muammolarimizning huquqiy yakuni hisoblanadi.
Eng yomoni, bunday o’g’ir oqibat, sud hukmlari faqat jinoyatni sodir etganlarning muammosi bo’lib qolmaydi. Bir necha odamning tanlovi endi butun millat sha’niga ham yopishmoqda, millionlab halol o‘zbekistonliklar esa buning oqibatini ko‘ryapti, ko’radi ham.
Shu sabab bu kabi holatlar shunchaki jazodan boshlanib, jazoda tugamasligi kerak. Parlament, hukumat, sud tizimi va boshqa institutlar ochiq tan olishi va jiddiy o‘ylashi kerak: jinoyatga olib kelayotgan ijtimoiy sabablar nimada, qaysi qatlam xavf ostida, qayerda tizim ishlamayapti? Bu savollar ustida bugun jiddiy bosh qotirilmasa, yechimlar qidirilmasa, tahlil qilinmasa, navbatdagi hukmlar faqat vaqt masalasi bo‘lib qolaveradi. Bugungacha bo’lgani kabi.
Post kimnidir ayblash uchun yozilmayapti. Bu shunchaki jamiyat o‘ziga berishi kerak bo‘lgan savollar. Agar ulardan, har doimgidek, bo’lgani kabi qochishda davom etsak, javobni dunyoning turli sudlari hukmlari bilan berishda davom etaveradi.
Uyg‘oning, azizlar!
To’g’rilash:
Hozirgina O’zbekiston Tashqi ishlar vazirligi aniqlik kiritdi, Dubaydagi mushtlashuv bo’yicha o’zbekistonliklarga o’lim emas, umrbod qamoq jazosi berilgan. Lekin bu post mazmunida hech narsani o’zgartirmaydi.
@haqiqatdailyos

🎞
🎞
🎞
🎞
“Tinchlik kengashi”: O‘zbekiston doimiy a’zolik badalini to‘laydimi?|Fikr vaqti
Dunyo tartibi yemirilayotgan, kuch siyosati oldinga chiqqan bir paytda AQSH tashabbusi bilan ilgari surilayotgan “Tinchlik kengashi” nima o‘zi, nega O‘zbekiston unga qo‘shildi va 1 mlrd dollarlik a’zolik badali mamlakat uchun qanday oqibatlar keltirishi mumkin?
👉
https://vaqt.uz/uz?n=18599
⌛️
YouTubeʼda tomosha qiling:
👉
https://youtu.be/PtmT2U0N9mw
@haqiqatdailyos

O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev bugun, 22-yanvar kuni Davos shahrida AQSH Prezidenti Donald Tramp tashabbusi bilan tashkil etilayotgan "Tinchlik kengashi" nizomini imzolash marosimida ishtirok etdi.
O‘zbеkiston rasman "Tinchlik kеngashi" a'zosi.
@haqiqatdailyos