Hikmatlar Xazinasi 🍃

“Melisaga ishim tushmasin!” deb duo qilish sirayam maqtov emas
Muhrim yozyapti:
"Ikki kun avval, 16-oktabrda Press Qahramon bir maktabga borib, o‘z hamrohlari bilan bir boshlang‘ich sinfga kirib, xuddi sovg‘a beradigan Qorboboning ohangida o‘quvchilarga: “Kim bugun mashinaning old o‘rindig‘i – haydovchining yonida o‘tirib keldi?”, deb savol bergan videosi chiqqandi. Ko‘rgan bo‘lsangiz kerak, uch o‘quvchi xursand bo‘lib, qorataxtaning oldiga chiqqan. Keyin Press Qahramon ulardan otalarining ismini so‘rab, endi ularga jarima solinishini e’lon qilgan.
Salkam 10 mln marta ko‘rilgan bu videoning oxiri — jarima solindimi-yo‘qmi — muhim emas (ahamiyatlisi, uch bolaning shaxsi butun mamlakatga oshkor qilindi, bu esa o‘zi jiddiy huquqiy muammo). Qoidalarga rioya etilishini targ‘ib va talab qilishga hech kim qarshi bo‘lmasa kerak, lekin Press Qahramon tanlagan nobop usul 9-10 yoshli bu o‘quvchilarni juda noxush va noqulay vaziyatda qoldirganini ham tushunish muhim.
Zotan o‘sha sinfxonadagi vaziyat shu video tarqatilmaganida ham juda yomon — o‘quvchilar eng kamida o‘z sinfdoshlari oldida yoqimsiz vaziyatda qoldirilgan (kamiga, rost gapning to‘qmog‘ini yegan). Press Qahramon va uning hamkasblari biror “kotakon”ning hali 12 yoshga to‘lmagan nevarasi biror premium avtomobilning old o‘rindig‘ida ketayotganini ko‘rsa, uni jazolash tugul, mana shunday videoga olib chiqara olishiga ham ishonish qiyin, buyoqda esa hech narsadan shubhalanmay, xursand bo‘lib “doska”ga chiqqan uch o‘quvchini endi butun mamlakat muhokama qilyapti (qani endi Press Qahramon o‘sha videosi ostidagi kommentlarni yopib qo‘ygani bilan bu muhokamalarni to‘xtatib bo‘lsa).
Afsuski, Press Qahramon qilgan ishi, tanlagan targ‘ibot usuli o‘rinsiz bo‘lganini hali ham anglamagan, nazarimda. Sog‘lom fikrli vatandoshlarimiz huquq-tartibot xodimlarining maktabdagi bu xatti-harakati o‘rinsizligini faol ta’kidlab kelayotgan bir vaqtda, u bugun, 18-oktabr kuni Instagramdagi sahifasiga IIV matbuot kotibi Shohrux G‘iyosovning eski, lekin g‘alati mashhur bir videosini qo‘yibdi. U videoning ma’nosi, taxminan, bunday: melisani kimlar yomonlaydi? Melisani faqat “shoqol”lar va g‘alamislar yomonlaydi. Qolganlar esa “melisaga ishim tushmasin!” deb duo qiladi.
Xalq “shularga ishim tushmasin!” deb duo qiladigan o‘zbek melisasi vakili hisoblangan Press Qahramonning maktabdagi xatti-harakatlarini Erkinjon Turdimov boshliq Ta’lim vazirligi ham, O‘zbekiston Bolalar ombudsmani Surayyo Rahmonova ham qoraladi. Melisa jargoni bilan aytganda, “yomonladi”. Press Qahramon “NO COMMENT” degan izoh bilan Shohrux G‘iyosovning videosini go‘yoki unga qaratilgan tanqidlarga javoban chiqararkan, bu bilan nafaqat O‘zbekistonning faol jamoatchiligini, balki, hozircha, Ta’lim vazirligi va Bolalar ombudsmanini ham “shoqol va g‘alamislar”ga tenglashtirib qo‘yganini tushungan bo‘lsa bo‘ldi."
🌾
@Hikmatlar
_ Hikmat mo‘minning yo‘qotganidir, qayerda topsa olishga haqli...

Бир кунда бир маҳал таомланиш тартибига тушиб олдим, 3 ой бўлди, ош қозон анча ўрганиб қолди. Фойдаси жуда кўп экан. Ўзи шу уч маҳал таомланиш тартиби фақат оғир меҳнат қиладиганларга "қурулишларда, бетон қуювчи, темирчи" шу каби оғир иш қиладиган кишиларга бўлаверар экан.
Енгил касиб эгалари, бир жойда ўтириб ишлайдиган кишилар бир маҳал таомланишини ҳеч бир зарари бўлмаса керак, фойдаси бўлса борки зиёни йўқ деб хулоса қилдим. Танада ортиқча вазн, ёғлар ва ошқозон тинмай ишлаши керак бўлмайди. Бир маҳалми, икки маҳалми тўғри таомланса зарари йўқ.
Лекин инсонни иш амали фақат еб-ичишдан иборат бўлиб қолмаслиги керак деб ўйлаб қолдим. Айримлар бундай уч маҳал таомланиш тартибига жуда қаттиқ риоя қилишади. Агар тушликка таом бўлмаса ғазабланиб кетишади очлик шундай қилар экан инсонни.
Ўзим ҳам бир вақтлари баъзида шундай бўлиб қолар эдим, қорним жуда оч қолса ҳеч нарса мияга кирмас эди, ҳозир эса ўзгариш яхши, аввалига икки маҳал, ҳозир эса бир маҳалга ўтиб олдим. Ишим эса баъзида бир жойда ўтириб ишлайман, аксар ҳолларда ҳонадонолардаги маиший техникалар билан ишлайман, шунинг учун менга кунда бир маҳал таомланиш тартиби жуда яхши натижа беряпти.
Диний томондан олиб қарасак, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ва у зотнинг саҳобалари ҳеч қачон кунда уч маҳал тўйиб овқатланмаганлар. Кўпинча бир маҳал ейиш билан кифояланишган. Машҳур ҳадисда ҳам ошқозоннинг учдан бири таом, учдан бири сув ва учдан бири нафас учун экани айтилган.
Нафсни доимо тўқ тутиш инсонни дангаса, уйқучи қилиб қўяди, очлик ва енгил қорин эса фикрни тиниқлаштириб, ибодатга ҳам, ҳалол меҳнатга ҳам тетиклик беради. Овқат вақтида бўлмаса ғазабланиш эса нафснинг қули бўлиб қолишдан бошқа нарса эмас деган хулосага келдим.
Тиббий томондан эса, ҳозирги илм-фан буни "интервал рўза" ёки (кунда бир маҳал таомланиш) деб олқишламоқда. Ошқозон узоқ вақт дам олганда танада "ички тозаланмш" деган жараён бошланади, яъни организм ички ортиқча ёғлар ва касалланган ҳужайраларни ўзи "ёқиб" тозалайди. Инсулин гормони меъёрлашиб, ортиқча вазн ва диабет хавфи йўқолади. Энергия овқат ҳазм қилишга эмас, мияга сарфлангани учун одам ўзини анча енгил ва ҳушёр ҳис қилади.
Хуллас, кам ейишнинг фойдаси бўлса борки, асло зиёни йўқ. Фақат ўша бир маҳал ейиладиган таом қуруқ ҳамир, кўчада тез тайёр бўладиган кўча тоамлари ёки ширинлик эмас, балки танага куч берадиган гўшт, тухум, сабзавот каби тўйимли маҳсулотлардан бўлса кифоя экан.
Abdulloh Ziyo
🌾
@Hikmatlar
_ Hikmat mo‘minning yo‘qotganidir, qayerda topsa olishga haqli...

Биз қачон адашдик?
Ўн йилдан буён савдо соҳасидаман, баъзан ўзим ҳам уста сифатида ишлайман. Бошқа соҳаларни аниқ билмайману, аммо сантехникада кўрганларим кўнглимни қаттиқ оғритди. Уста билан мижоз ўртасида ёлғон ва ўғирлик одатий ҳолга айланган. Ишлаб чиқарувчидан диллергача бутун занжир ҳалол меҳнатга эмас, ўзаро манфаатга, яъни бир-бирининг чўнтагига қараб қурилиб қолган.
Порахўрлик фақат амалдорлар ва давлат идораларининг касали эмас. Бу вирус жамиятнинг ҳар бир тармоғига томир отган. Пора бермасанг иш битмайди, пора бермасанг савдо юрмайди. Оқибатда ҳалол савдо қилаётган, ҳалол ишлаётган одам ҳам шу тузумнинг зарбасини ўз елкасида кўтаряпти.
Диллер дўкончи усталарга хотинига ҳам раво кўрмаган илтифотни кўрсатади. Бонус, ҳафтада бир марта ош, чойхонада даврa, ойлик пул мукофоти, йилда бир марта хорижий саёҳат. Табассум билан кутиб олади, айтмасдан чой-кофе тутади. Лекин уста барибир каттароқ ҳақ тўлаганнинг ортидан кетади. Унга қандли чой ҳам, ҳурмат ҳам, асбоб-ускуна ҳам керак эмас, унга фақат пул керак. Қўпол қилиб айтганда ўша уста хиёнаткор олтикк*т бўлади.
1971 йилда суратга олинган "Учрашув" фильмини эсланг. Эргаш Каримов икки меҳмонга тинмай мураббо, қаймоқ, сариёғ олиб чиқаверади, меҳмонлар эса ароқ кутиб ўтиради. Ароқ чиқавермагач, туриб кетишади. Аксар усталар ҳам худди шундай, уларга илтифот эмас, ахча керак.
Энди мижознинг аҳволини кўрайлик. Уста унга қиммат деталлар олдиради, мижоз эса устага ишонади. "Арзонроқ ва сифатлироқ дўкон бор экан-ку" деса, уста ўзига бонус бериладиган дўконга етаклайди. Баъзан атайин ортиқча ёздириб олади, ортганини мижозга билдирмай қайтариб, дўкончига сотиб юборади.
Бир куни бир уста менга қўнғироқ қилди.
— Ука, иссиқ пол шлангининг метри неча пул?
— 10 минг сўм.
— Менга-чи?
— Уйингизга оляпсизми?
— Йўқ, мижозга.
— Унда нега менга деяпсиз?
У гапни дарров бошқа томонга бурди. Мақсади аниқ эди, мендан 9 минг сўмга олиб, мижозга 10 минг сўмдан ўтказиш.
Бу иллатнинг илдизи усталарнинг ўзида эмас, уларни шу йўлга солганларда. Ишлаб чиқарувчилар ва диллерлар усталарнинг миясини бонус билан заҳарлайди, "йил охиригача шунча миллионлик маҳсулот олсанг, машина совға", "умра саёҳати бор". Шундан кейин мижознинг эҳтиёжи, маҳсулотнинг сифати, нархнинг адолати устанинг назарида аҳамиятини йўқотади. Мақсад биттагина, бонусни олиш. Қанча кўп савдо, шунча кўп мукофот.
Ишлаб чиқарувчилар диллерларни, диллерлар усталарни миясини заҳарлайди, бонус, пул мукофоти, машина деб, усталар эса мижозларни ҳаққига хиёнат қилишни бошлайди шунда.
Қўқонда олти-етти йил аввал бу иллат йўқ эди, бўлса ҳам пинхона эди. Тошкентда эса авжига чиққан эди ўша пайтлар. Тошкентга бориб уч-беш ой ишлаб қайтган устанинг психологияси ўзгариб келарди. Бугун эса чекка қишлоқда дўкон очсангиз ҳам, устага манфаат тегмаса, сиздан бир сўмлик нарса олмайди.
Илгари уста мижозга рўйхат ёзиб берарди, "мана бу фирмаларники яхши, шулардан бирини олаверинг" деб. Мижоз ўзи танлаб, ўзи олиб келарди. Ҳозир эса устанинг машҳур битта гапи бор,"фалон фирмадан олмасангиз, мен жавоб бермайман". Мижоз эса "бор-е" деб, масъулиятни устага ташлаб қўяди. Шу тарзда ишонч ҳам, назорат ҳам, ҳалоллик ҳам қўлдан кетди.
Бундай йўл тутганларнинг кўпи шу дунёдаёқ жазосини олганини кўрдим. Бирининг боши касалдан чиқмади, бири геморрой билан узоқ ётиб қолди, бири жигар, яна бири буйрак етишмовчилиги билан азоб чекди. Яна кўплари ҳали еб юрибди. Тавба қилмаса, ҳолига вой.
Аммо энг оғир савол бошқа, биз қачон адашдик?
Биз ҳамма нарсани фойдага, бонусга, "менга нима тегади" деган ҳисобга бўйсундирган кунимиз адашдик. Сифат, ҳалоллик ва мижознинг ҳақи орқага чекинди. Ҳар бир бўғин ўз фойдасини устига қўшаверди, охирида ҳаммасини оддий одам тўлади. Нарх-наво шундай ошди.
Энди кўрайлик, бугун нима бўляпти. Биз тинмай танқид қиладиган хитойликлар ўзлари келиб, завод ва фабрика қуряпти, бизга тенг нархга эмас, ундан ҳам арзонга сотяпти. Таржимонсиз, қўлидаги смартфонда бемалол гаплашиб, ўз машиналарида маҳаллий тадбиркорнинг эшиги олдигача мол олиб келиб беряпти.

Яъни ўзимиз ёмон кўрган ишни ўз қўлимиз билан олдимизга олиб келдик. Катта фойда қиламиз деб, ундан ҳам катта рақобатни чақирдик. Фойда муаммога айланди.
Бу фақат сантехника дарди эмас. Электрикдан қурилиш молларигача, тиббиётдан олийгоҳгача манфаатлар тўқнашуви деган вирус ҳамма жойни заҳарлаган. Самимият, манфаатсиз яхшилик, ростгўйлик ва ҳалоллик аста-секин йўқолиб бормоқда.
Рақобат аслида сифат ва нарх бўйича бўлиши керак эди. Биз эса бир-биримизни синдиришни танладик. Ташқаридан келган рақиб эса айнан шу заифликдан фойдаланиб, бозорни ўз қўлига олиб турибди.
Эртага мана шулар барча маиший ва ижтимоий тармоқларни эгаллаб ўзимзини қул қилиб ишлатса шунда тавба қиламизми? Ҳозир тўҳтаб, дўппини ечиб ўйлаб кўришнинг айни вақти, эртага кеч бўлади, товони жуда оғир бўлади.
🌾
@Hikmatlar
_ Hikmat mo‘minning yo‘qotganidir, qayerda topsa olishga haqli...

[Иқтибос келтирилган видео — илоҳиётчи аёл]
Биз аёлларнинг овқат пишириш мажбуриятимиз йўқ. Бир илоҳиётчи сифатида очиқ айта оламанки, шаръан бизнинг эрларимизга овқат пишириб бериш мажбуриятимиз йўқ, уй тозалаш мажбуриятимиз йўқ. Биз буни фақат савобига эришиш учун, яъни Аллоҳнинг розилигини қозониш учун қиламиз. Бўлмаса, динда бизга «Турмушга чиқдингми, бас, энди овқат пишириш сенинг вазифанг» деган гап йўқ.
Ҳа, эрларимиз бизни боқишга мажбур, болаларимизни боқишга мажбур, бизга ҳаражат пули беришга мажбур. Лекин хоҳламасак, ҳатто болаларимизни эмизиш мажбуриятимиз ҳам йўқ экан, шаръан эрларимизга овқат пишириб бериш мажбуриятимиз бўлиши мумкинми, сизнингча?
[Севинч Бакирджи]
Овқат пиширишга мажбур эмассан, уй тозалашга мажбур эмассан, эмизишга-ку умуман мажбур эмассан. Хўш, маликалар, сизнинг бу дунёга ташриф буюришингиздан мақсад нима?
Исломнинг аёлни ҳимоя қиладиган ҳукмларини, унинг қадрини тушунтиришга бўлган ҳаракатини, «у қул эмас, қилган ҳар бир иши садақа ҳукмидадир» деб юксалтирган ифодаларини олиб, феминизмга ўқ-дори қилишяпти. Лекин машааллоҳ, гап эркакка келганда рўйхат анча узун: уйни боқ, ижарани тўла, ҳисобларни тўла, дам олишга олиб бор, тилла олиб бер. Аёлнинг масъулияти ҳақида гап кетса — «мен мажбур эмасман», эркакнинг масъулияти ҳақида гап кетса — «албатта мажбур». Яхши, лекин бу қандай виждонсиз тенглама? Эркак бунчалик хор ва қадрсиз саналган бошқа бир давр бўлганмикан? Менимча, йўқ.
Бировга энг кам иш ҳақи эвазига хизмат қилиш — кучли аёллик, аммо эрига бир лаган овқат тайёрлаш — қуллик, шундайми?
Феминизм фақат аёлни эзади, оилани бузади, бирликни парчалайди ва жамиятни барбод қилади. Буни қилар экан, яна устига-устак аёлни қадрлаётгандек кўринади. Бундай мафкуралар индивидуализмни қўзғатиб, оилаларни бузади, жамиятни ёлғизлик ва бахтсизликка судрайди. Ислом эса бирлик, хотиржамлик ва мустаҳкам оила қуради.
Ислом бизга фақат нимани қилишга мажбур эмаслигимизни айтмайди. У фидойиликни ўргатади, раҳм-шафқатни ўргатади, эр-хотин орасидаги меҳр-муҳаббатни ўргатади.
Буни илоҳиётчи сифатида гапираётганлардан одам сўрамасдан туролмайди: модомики дин ҳукмларига шунчалик содиқ экансиз, масалан, уйдан ташқарига чиқаётганда эрингиз билан маслаҳатлашиш масаласида ҳам худди шундай ҳассосият кўрсатасизми? Ёки дин фақат «мен буни қилишга мажбур эмасман» деганингизда эсга тушадими?
«Чала табиб — жондан, чала мулла — диндан айиради» деганлари шу бўлса керак. Чунки бу Ислом эмас; бу феминизмга диний ниқоб топишдир. Тушунчаларни Исломдан олади, кейин аёлни эркакдан, эркакни эса ҳам аёлдан, ҳам Исломдан совутади. «Ҳақ, ҳуқуқ» деб оила тушунчасининг остига динамит қўяди. Яҳудийлар, насронийлар бештадан-ўнтадан туғаётган бир пайтда, энди мусулмонлар уйланмаяпти, кўпаймаяпти.
Ислом аёлга ҳам, эркакка ҳам жинсига қараб эмас, инсонийлиги ва иймонига қараб қадр беради. Аёл эркакнинг қули эмас, эркак ҳам аёлнинг банк картаси эмас. Иккови бир-бирининг рақиби эса асло эмас. Оилани оёқда тутиб турган нарса — мажбурият ҳисоб-китоби эмас, меҳр-муҳаббат; ҳақ талашиш эмас, фидойилик; «мен» эмас, «биз». Чунки икки киши тинмай бир-бирига ҳисоб-фактура ёзадиган жойнинг номи оила эмас.
🌾
@Hikmatlar
_ Hikmat mo‘minning yo‘qotganidir, qayerda topsa olishga haqli...

Эркак учун оилани таъминлаш зарурати оила ёнида бўлишдан кучлироқ. У ҳар қанча меҳрибон бўлмасин таъминлаш учун ҳаракат қилмаса унинг бошқа яхшиликлари кўзга кўринмайди. Унинг ҳаракат қилиши эмас исталган натижани таъминлаши муҳим. қандай қилиб бўлса ҳам.…

Эркак учун оилани таъминлаш зарурати оила ёнида бўлишдан кучлироқ. У ҳар қанча меҳрибон бўлмасин таъминлаш учун ҳаракат қилмаса унинг бошқа яхшиликлари кўзга кўринмайди. Унинг ҳаракат қилиши эмас исталган натижани таъминлаши муҳим. қандай қилиб бўлса ҳам. У оиласи учун айни ўша оиласидан воз кечади, ўз роҳатини оиласи учун қурбон қилади. Эркак оиласига сарфлаб яйрайди, сарфлаган сари эркаклиги тан олингандек бўлади. У ҳар қанча қаттиқ тиришмасин барибир " Қанақа эркаксиз ўзи?!" ёки " Сизга тегиб нима кўрдим?!" деган маломатлардан саломат қолмайди. У қайнотасидан каррасига яхшироқ бўлса ҳам барибир шафқатсиз баҳоланади, дадамдан ва акаларимдан кўрмаган яхшилигимни сиздан кўрдим, дадам мени бўралатиб сўкарди, мабодо сиз золим чиқсангиз уйга қайтишимдан кўра қўлингизда ўлишимни афзал биладиган дадамдан яхшироқсиз, демайди. Эркакка нисбатан талаб ошгандан ошиб бораверади. Ундан ўз ҳақини ўтиб бериши кутилади, аммо унинг учун ўз ҳақларидан кечилмайди. Эркак фақат ўлганда мақталади ва қадрланади.
🌾
@Hikmatlar
_ Hikmat mo‘minning yo‘qotganidir, qayerda topsa olishga haqli...

Baribir eng qimmat xarajat - "o'lik" parlament
Bugun - Konstitutsiya kuni. Konstitutsiya bo'yicha, parlament - xalq irodasini ifoda etadigan, shu jumladan, xalqning (soliq to'lovchilarning) puli to'g'ri ishlatilayotganini nazorat qilishga mas'ul organ.
Orzuimdagi
O'zbekistonda parlament o'lik bo'lmaydi, jonli bo'ladi - ijro hokimiyatidan xalqning pulini tiyin-tiyinigaha so'rab oladi.
Amaldagi O'zbekistonda esa parlament
o'lik
. Savol bermaydi, bersa ham - javob
ololmaydi
. Vaholanki savollariga javob bermayotgan, eshitib eshitmaslikka olayotgan, gapni aylantirayotgan hukumatga ishonchsizlik bildirish, iste'foga chiqarish vakolati
bor
qo'lida.
Xullas, o'lik parlament savollar bermas ekan, o'zimiz berishimizga to'g'ri keladi. "Xalq ta'limi info" nashrining
yozishicha
, 2026-yilda naq
106 million (!) darslik
chiqarilar ekan. Va buning uchun qariyb
2 trillion so'm (taxminan 166 million dollar)
sarflanar ekan. 106 million darslik degani - O'zbekistonning hamma aholisiga - chaqalog'idan tortib qariyasigacha -
uchtadan (!)
darslik ekani haqida
yozgan
edim. Buncha darslik nimaga kerak, degan savol o'lik parlamentning xayoliga kelmaganiga ajablanmasa ham bo'ladi.
Yana bir qiziq ma'lumot. "Xalq ta'limi info" nashri yozmoqda: 2025-yilda
81 million (!)
darslik va mashq daftari chop etilgan emish. Bu - 1-sinfdan 11-sinfgacha o'qiydigan 6,7 million maktab bolasining har biriga 12tadan darslik degani. Lekin bu yili faqat 8 va 9 sinflarning uch nomdagi darsligi
yangilangan
. Bu degani - maksimum 3 million 720 ming kitob degani. 81 million qayerda-yu, 3,7 million qayerda?
O'zi umuman
har yili
37 millionlik
butun O'zbekistonning aholisidan bir necha baravar (!) ko'p darslik
uchun shundoq ham
tashqi qarzi
ulkan byudjetdan pul ajratishning mantig'i nimada? O'zbekiston o'quvchilari har yili osh-non o'rniga darslik yeyaptimi? Vazirlik-ku, tushunarli, biron marta matbuot anjumani o'tkazmagan, savollarga javob bermagan, jamoatchilikni
aldayotgan
vazirlikdan savollarga javob kutish befoyda. Lekin parlamentga savolim: o'lik bo'lishni vijdonlaringiz qachongacha ko'taradi? Oddiy savollar bera olmasangiz, javob talab qila olmasangiz, "deputat" degan nomni ko'tarib yurish, shu soliq to'lovchilar pulidan oylik-u imtiyozlar olish ... nahotki o'zlaringizga erish tuyulmasa?

Яширин қуллик тамойиллари
1. Қулларни доимий ишлашга иқтисодий мажбурлаш.
Замонавий қул ўлимигача тўхтаб қолмай ишлашга мажбур, чунки у 1 ойда топган маблағи атиги 1 ойлик уй-жой, 1 ойлик озиқ-овқат ва 1 ойлик йўл харажатларига етади. Замонавий қулнинг пули доимо фақат 1 ойга етгани сабабли, у бутун умри давомида — ўлгунича ишлашга мажбурдир. Пенсия ҳам катта уйдирма (сохта тушунча) ҳисобланади, чунки нафақахўр-қул бутун пенсиясини уй-жой ва озиқ-овқатга бериб юборади ва унда ортиқча эркин пул қолмайди.
2. Сохта эҳтиёжларга сунъий талаб яратиш.
Қулларни ишлашга яширин мажбурлашнинг иккинчи механизми — телевизион реклама, пиар ва дўконларда маҳсулотларни махсус жойлаштириш орқали қулга сингдириладиган "сохта керакли" товарларга сунъий талаб яратишдир. Замонавий қул "янгиликлар" ортидан чексиз пойгага жалб қилинган ва бунинг учун доимо ишлашга мажбур.
3. Кредит қарамлиги.
Замонавий қулларни иқтисодий мажбурлашнинг учинчи яширин механизми — кредит тизимидир. Унинг "ёрдамида" замонавий қуллар "судхўрлик фоизи" орқали кредит ботқоғига тобора чуқурроқ тортилади.
4. Давлат ҳақидаги афсона.
Замонавий қулларни яширин қулдорга ишлашга мажбур қиладиган тўртинчи механизм — бу "давлат ҳақидаги афсона"дир. Замонавий қул "давлат учун ишлаяпман" деб ўйлайди, аммо аслида у сохта давлатга ишлайди. Чунки қулнинг пули қулдорларнинг чўнтагига тушади. "Давлат" тушунчаси эса қуллар қуйидагича ортиқча саволларни бермаслиги учун ишлатилади:
• Нега қуллар бутун умр ишлаб, барибир камбағал бўлиб қолаверади?
• Нега қуллар фойдадан улуш олишмайди?
• Ва қуллар солиқ сифатида тўлайдиган пуллар айнан кимнинг чўнтагига тушади?
5. Инфляция механизми.
Қулларни яширин мажбурлашнинг бешинчи механизми — инфляциядир. Қулнинг иш ҳақи ошмаган ҳолда нархларнинг кўтарилиши уларни сездирмасдан, яширин равишда шилишни (талан-торож қилишни) таъминлайди. Шу тариқа, замонавий қул борган сари қашшоқлашиб боради.
6. Танловсизлик ва ҳаракатланишнинг чекланиши.
Қулни текинга ишлашга мажбур қилувчи олтинчи яширин механизм — қулни бошқа шаҳарга ёки бошқа мамлакатга кўчиб ўтиш ва кўчмас мулк сотиб олиш маблағларидан маҳрум қилишдир. Бу механизм замонавий қулларни битта шаҳарни ушлаб турган корхонада ишлашга ва оғир (қулларча) шароитларга "чидашга" мажбур қилади, чунки уларда бошқа танловнинг ўзи йўқ ва қочиб кетишга на пули, на борадиган жойи бор.
7. Меҳнатнинг аслий қийматини яшириш.
Еттинчи механизм — қул меҳнатининг ва у ишлаб чиқарган маҳсулотнинг ҳақиқий таннархи ҳақидаги маълумотларни яширишдир. Қулнинг бехабарлигидан ва у томонидан яратилган қўшилган қийматни назорат қила олмаслигидан фойдаланиб, қулдор бухгалтерия ҳисоб-китоблари орқали қул иш ҳақининг катта қисмини ўз чўнтагига уради.
8. Тарихий талон-торожни яшириш.
Замонавий қуллар ўзларига тегишли фойда улушини, ота-боболари ва аждодлари меҳнати билан топилган бойликларни талаб қилмаслиги учун саккизинчи механизм — минг йиллик тарих давомида қулларнинг кўплаб авлодлари томонидан яратилган ресурслар қулдорлар томонидан талан-торож қилингани фактини сукут сақлаб яширишдир.
🌾
@Hikmatlar
_ Hikmat mo‘minning yo‘qotganidir, qayerda topsa olishga haqli...