Jalilov. Qaydlar
Farengeyt Press’dan yangi xushxabar
Donella Meadows'ning dunyo bo‘ylab millionlab kitobxonlar, menejerlar, tadbirkorlar, siyosatchilar va tadqiqotchilar mutolaa qilayotgan mashhur "Thinking in Systems" asarini o‘zbek tilida nashr etish huquqini olganimizni ma’lum qilamiz.
Nega bu kitob muhim?
Hayotimizdagi eng katta muammolarning aksariyati alohida hodisalar yoki shaxslar emas, balki tizimlar natijasidir.
Nega tirbandliklar kamaymaydi? Nega yaxshi niyat bilan boshlangan islohotlar kutilgan natijani bermaydi? Nega ayrim tashkilotlar yildan-yilga rivojlanadi, boshqalari esa bir joyda depsinib turaveradi? Nega ba’zan muammoni hal qilish uchun qilingan harakatning o‘zi yangi muammolarni keltirib chiqaradi?
Ko‘pincha biz muayyan hodisalarga qaraymiz, ammo ularning ortidagi tizimlarni ko‘rmaymiz.
"Thinking in Systems" aynan tizimni ko‘rish qobiliyatini rivojlantiradi.
Donella Meadows murakkab dunyoni tushunish uchun tizimli fikrlash usulini sodda va hayotiy misollar orqali tushuntirgan. Kitob o‘quvchiga sabab va oqibatlar zanjirini, qayta aloqa halqalarini, yashirin bog‘liqliklarni va kichik o‘zgarishlar katta natijalarga olib boradigan nuqtalarni ko‘ra olishni o‘rgatadi.
Bugungi dunyoda axborot ko‘p, ammo murakkab jarayonlarni tushuntirib bera oladigan tafakkur vositalari oz. Shu sababli "Thinking in Systems" ko‘plab universitetlarda tavsiya etiladi va zamonaviy tafakkurning eng muhim kitoblaridan biri sifatida e’tirof etiladi.
Agar siz jamiyat, iqtisodiyot, ta’lim, biznes yoki kundalik hayotdagi murakkab muammolarni chuqurroq tushunishni istasangiz, bu kitob siz uchun.
#TarjimaHuquqi
#DonellaMeadows
#Tizimlar
"Pedagogik mahorat va baholash markazi" degan
aslida keraksiz
tashkilot ochilgan, endi u tashkilotni ish bilan ta'minlash kerak-ku.
Xo'p, vazir buyrug'i, shuncha muhokama va qarshi fikrlar,
argumentlarga
qaramasdan, davlat ro'yxatidan
o'tkazilibdi
. Lekin masalaning huquqiy tomonini nima qilamiz: Maktabgacha va maktab ta'limi vaziri yuridik jihatdan
nodavlat OTMlarni
tashqi diagnostikadan o'tkazishga buyruq berishga
vakolati
yo'q-ku? Yoki Yangi O'zbekistonda qonunlarni istagan paytda "chetga surib qo'yish" mumkinmi?
Hammani test qilinglar: maktabdagi farrosh ham, qorovul ham qolmasin. Imkoni bo‘lsa, 1-sinfga qabulni ham test orqali amalga oshiringlar.
Xullas, jamoatchilikning ham, ta’lim bo‘yicha ekspertlarning ham fikri bir tiyin ekan. Bu tartibni qarshiliklarga qaramay ro‘yxatdan o‘tkazishar ekan, unda nega muhokamaga qo‘yishdi, hayronman.
Xullas, jin chiroqdan chiqib ketdi yoki "Streyzand effekti" ish berdi. Ko'pchilik shu keysni muhokama qilmoqda va jiddiy savollarni o'rtaga tashlamoqda. O'sha gap - vaziyatga to'g'ri baho bera olmaydigan maslahatchilarni almashtirish kerak yoki jarayonlarni tahlil qilish uchun kompetensiya yetarli bo'lmasa, aralashmaslik kerak.
"Siz bugungi qonundan chekinishlaringiz va bosimlaringiz orqali kelajak uchun bundan ham dahshatliroq muammolarni sotib olyapsiz", deb
yozadi
Ilyos Safarov.
Har qanday sohada qo'l boshqaruvi, kimlarningdir vakolatdan foydalanib o'zi tushunmaydigan sohaga aralashuvi bugun, hozir, qisqa muddatda "samarali" ko'rinayotgan yechimlar berishi mumkin, lekin o'rta va uzoq istiqbolda jamiyatni, millatni, davlatchilikni va alal-oqibat o'zingizni ham katta xavf ostiga qo'yadi,
Va maslahatim: bu keysda aynan shunday yo'l tutishni maslahat bergan va hozir endi "chiroqdan chiqib ketgan jin"ni bosimlar bilan "chiroqqa haydab kiritish"ni maslahat berayotgan maslahatchilaringizni ishdan haydang. Bunday maslahatchilar sizga hali ko'p muammolar olib keladi. Sohani tushunadigan maslahatchilar toping.
Do'st mamlakat rahbarining kuyovi bir yaxshi niyatda "sizlarga kurort qurib beraman" desa, norozilik namoyishi qilib yurishibdi, tavba
Toshkentda 275-maktabdagi shov-shuvli holat jamoatchilikni ikkiga bo‘ldi. Ayrimlar bolalarni himoya qilmoqda, boshqalar o‘qituvchini oqlamoqda. Biroq faqat bir tomonni ayblash — eng noto‘g‘ri yondashuv. Hodisa ko‘plab omillar oqibati bo‘lib, unda ham o‘quvchilarni, ham o‘qituvchini jabrlanuvchi deb atash mumkin.
Gazeta.uz
maqolasida
mojaroga olib kelgan (va kelajakda bundan-da jiddiyroq mojarolarga olib kelishi mumkin bo'lgan) tizimli muammolar haqida so'z boradi.
"Maktabdagi janjal bo‘yicha ochiqlanmagan jihatlar bor: jabrlangan ikkinchi o‘quvchi kuchli stress tufayli gapirolmay
qolgan
".
Oldinroq
Gazeta.uz
'da Toshkentdagi 275-maktabdagi pedagog va o‘quvchilar janjali keysi haqida
suhbatlashgan
edik. Nashr jurnalisti Mirolim Isajonov voqea tafsilotlarini o'rgangan va ikkinchi tomon - o'quvchilar va ularning ota-onalari fikrini o'rganishga harakat qilgan. O'quvchilarning guvohliklari rasmiylar talqinidan biroz farq qiluvchi manzarani ko'rsatmoqda:
“Informatika fani o‘qituvchimiz ... maktabga o‘quv yili boshida ishga kirgan bo‘lsa-da, bizning sinfga deyarli mashg‘ulot o‘tmasdi. Har doim dars vaqtida o‘z ishi bilan band bo‘lardi, biz ham kompyuterda o‘yinlar o‘ynardik. U yoshligida qizlar bilan ko‘p gaplashgani, urishqoq bo‘lganini aytib, maqtanardi va turli videolar ko‘rsatar edi. Bir yil davomida informatikadan arzirli nimadir o‘rganganimiz yo‘q”,
deydi jabrlangan o'quvchilardan birining egizagi. Unga ko'ra, o'qituvchi o'sha kuni ham darsga kechikib, o'qituvchilar "endi o'qituvchi kelmaydi" deb o'ylab bir-biri bilan hazillashib o'tirgan paytida kirgan va o'quvchilardan birini (qora futbolkadagi o'smirni) urgan. Keyin ikkinchi o'quvchi ham kaltak yegan. Hozirda bolalardan biri nevrologik bo'limda davolanmoqda, unga mutizm hamda asteno-nevrotik sindrom tashxisi qo‘yilgan. Shifokorga ko'ra, kuchli stress ta'sirida bolaning gapirishi va harakatlanishi bloklangan. Bolaning onasiga ko'ra, maktab rahbariyati o‘z lavozimidan ayrilmaslik va muassasa obro‘siga putur yetmasligi uchun ishni yopti-yopti qilishga urinmoqda, bolalar esa maktab kameralaridagi yozuvlar yo'q qilinganini iddao qilishmoqda.
Xullas, bu keysda tizim ishlamasligining yana bir marta guvohi bo'ldik. Bir tomonda - kasalxonaga yotqizilgan bola va uning adolat istayotgan ota-onasi. Ikkinchi tomonda - nizoli vaziyatda o'zini bosa olmagan o'qituvchi. Va har ikkisi ham, umuman olganda, tizim muammolari qurboni.