Maryam Javlan.
Nima uchun ilmiy kitob emas, badiiy kitob?
Koʻp personajlik kitoblar sizga shaxsiyat tiplarini zoʻr olib chiqadi.
Ilmiy kitoblar nazariya, ilmiy til bilan tavsif bersa,
toʻgʻri tanlangan va vaqt elagidan oʻtgan badiiy kitoblar
sizga ularni qanday namoyon boʻlishi va nimalar qila olishini ham tasvirlab beradi. Masalan, ilmiy kitob sizga:
“Empat bu — shaxslararo sezuvchanligi (interpersonal sensitivity) oʻta yuqori boʻlgan subyekt” deydi, lekin badiiy kitob empatni har bir xatti-harakati, oʻylari va xulq-atvorini kengaytirib tasavvuringizga mixlaydi.
Yozuvchilar shunchaki tasvirlamaydi, ularni yelkanida kuzatgan odamlarini oʻqiy olish, ichki hissiyotlarini toʻgʻri ifodalash va xulq-atvoriga sabablarni keltirish ham yotadi. Yozuvchilar yozishda birinchi atrofidagilardan ilhomlanadi, koʻrganlarini va bilganlarini tushiradi. Hayotidan, soʻng atrofdan va eng oxiri yangilik yaratishga oʻtishadi. (buni Tomas Harris aytdi). Shu sababli yaxshi yozuvchilar — ma’naviyat psixologi hamdir!
Psixologiyani asli kelib chiqishi ham ikki usulga tayangan:
•
Ekstraspeksiya
— tashqi kuzatuv
•
Introspeksiya
— ichki kuzatuv
Ya’ni, hozirgi har qanday ilm-fan, tadqiqotni ildizi olamni kuzatish, fikrlash, tahlil qilishdan boshlangan. Aynan shu ikki usul bor boʻlgan har qanday manbaa yoki bazani mahkam ushlash kerak. Bu xoh kitob boʻlsin, yoki senariy asosidagi film, doimiy insightlar yoziladigan blog yoki odam boʻlsin. Ushbu ikki usulni hayotda mahkam ushlab, chuqurroq oʻrgansa bu eng “pro level”.
“Man bolani urmasdan va baqirmasdan tarbiya qilish haqida yozaman. Lekin kontentim faqat “nima qilish kerak” degan maslahatlar bilan cheklanib qolmay, balki
bolalarning xulq-atvori ortida qanday hissiyotlar va ehtiyojlar yotganini tushuntiraman.
Injiqlik, yig‘i, agressiya yoki bo‘ysunmaslikning asl sabablarini ochib berishga harakat qilaman.
Shuningdek, men faqat bola haqida emas, ona haqida ham gapiraman. Chunki baxtli va xotirjam bola ortida hissiy ehtiyojlari qondirilgan ona turadi. Blogimda onalikning go‘zal tomonlari bilan birga, ko‘pchilik aytmaydigan qiyinchiliklari, ruhiy charchoq va ichki kechinmalar haqida ham samimiy yozaman.”
Ortiqcha gap-soʻzlarsiz tavsiya qilaman:
Bosing
.
Bolaga asabingiz chiqib baqirgan yoki qoʻl koʻtargan holatingiz boʻlganmi?
Stressiz tarbiya boʻyicha mentor —
Majidxonova Nilufarxonni
tanishtirmoqchiman. Aynan bolaga tarbiya modeli boʻyicha amaliy yechim beradigan inson.
• 400 dan ortiq onalarga amaliy yordam berganlar;
• 100+ bolalarga nutq va jismoniy rivojlanishida yechim berib ishlaganlar;
• 200+ onalar bilan asabiy holda bolasini qoʻl koʻtarishdan qaytarib, ular bilan ham amaliy ishlaganlar.
“Men bir necha yildan beri bolalar psixologiyasi, rivojlanishi va tarbiyasi mavzularini chuqur o‘rganib kelaman. Blogimda xorijiy manbalardan, boshqa tillardagi kitoblar va ilmiy adabiyotlardan o‘rganganlarimni onalar uchun sodda va tushunarli qilib tarjima qilib ulashaman.Ayniqsa bolalar miyasi qanday rivojlanishi, turli yosh davrlaridagi xulq-atvor sabablari va uy sharoitida bolaga qanday ilm berish mumkinligi haqidagi ma’lumotlarni o‘rganib, amaliy tavsiyalar ko‘rinishida yetkazishga harakat qilaman” — deydilar Nilufar opa.
Kanallarini linki:
https://t.me/+ApJk_PbQx4c5NGUy
“Bizning bolalikdagi munosabatlarimiz keyingi barcha munosabatlarimiz uchun model bo‘lib qoladi.” Jon Boulbi Kitob bolalar psixiatri va psixoanalitik Jon Boulbining nazariyasi bilan boshlandi. Soʻng men nazariya haqida koʻproq oʻrganib chiqdim. Gen Z ichida…
Men kitob markazida “Kitoblar festivali” boʻlganini, hozirda Tashabbuslar marafoni doirasida ham kitoblar karvoni yurganini bilaman. Har bir festival, marafon yoki chellenjlar ortida
maqsad
boʻladi. Aniq maqsad.
Lekin kechagina “Beer Fest” — pivo festivali boʻlganini va aksar qismi bizni yoshlar qatnashib, “oʻyin-kulgu” qilganini koʻrdim. Buni yoshlik, samimiylik, erkinlik va turizm oqimiga yoyishdi. Lekin bu ish oʻzligi, tarixi va ozgina boʻlsada bunday festivallar ortidagi mantiq va maqsadni tushungan odamni e’tiborsiz qoldirmaydi.
Shundagina, Makiavellining bir bobi esimga tushdi:
Panem et circenses
Bilasizmi, xalqni oʻyin-kulgi va ovqat bilan chalgʻitib, siyosatdan uzoqroq tutish gʻoyasi qadimgi Rimdan kelib chiqqan. Rim shoiri Yuvenal shunday yozgan edi:
"Xalq hukmdorlardan faqat ikkita narsani talab qiladi: non va tomoshalar."
Rim imperatorlari xalq ongsizlantirilishi, isyon koʻtarmasligi va hukumat ishlariga aralashmasligi uchun ularga
tekin gʻalla tarqatishgan va gladiator janglari, teatrlar tashkil qilib berishgan.
Shunchaki
ongsizlantirish
.
Shunchaki
ma’naviyat
va
qadriyatlarni
yoʻq qilish.
Odob va axloq
ni unuttirish.
Men bu festival ortida shularni koʻrdim. Har bir millatni oʻzini qadriyati, prinsiplari va axloq doirasi boʻladi. Biz rus emasmiz, biz ovroʻpa emasmiz. Bizda tarbiya, hayo, axloq chegarasi mavjud edi. Oddiy bir qadriyatni asrlar osha avlodlarga yetqazib olib kelish uchun kimdir jonini, kimdir vaqtini, kimdir mulkini, kimdir sogʻligʻini yoki umrini toʻlagan. Sababi bitta:
ular odamni qayeriga bolta ursa, odamiyligini unutishini bilgan. Aynan shu “joyi”ni asrash uchun kurashgan.
Neyronlar bogʻlanayotganini odam sezadi va bu qanaqa hissiyot?
Bu jarayonni kuzatib, ushlab olsakchi?
Men 40 yoshdan qoʻrqaman.
Inson miyasi 30-40 yoshdan keyin atrofiya, ya’ni sekin hajmi va vazn jihatdan kichrayishni boshlaydi. Bu mutlaqo tabiiy biologik jarayon, har bir insonda: sportchi, olim, tadbirkor yoki siyosatchiga kelishi muqarrar holat.
60 yoshdan keyin miya hajmi kichrayishi 10% gacha kamayadi. Birinchi kichrayadigan zonalar: frontal qism bilan xotiraga javobgar qismlardir. 70-80 yoshlarda har 3-4 qarilardan birida Alsgeymer kasalligini yengil darajasi ehtimoli balandlashadi. Ya’ni, siz qoʻygan narsangizni topa olmasligingiz yoki eslay olmasligingiz, xotiralar yoʻqolishi kabilar.
Ha, men Dorian Grey oʻz yoshligi va goʻzalligi uchun qanday qaygʻurgan boʻlsa, men ham xotiralarim va neyronlarimni shunday asrab qolish borasida borimni tikishga tayyorman.
Shunda menda savol tugʻildi,
unda nima uchun olimlar qariganda ham ilmiy tadqiqotlar qila olgan, ularni miya faoliyati yaxshi ishlagan?
Ularni yoʻllarini ushlasakchi? Nima qilsak, biz miyamizni sekinroq qarishiga yordam beramiz, sevimli xotiralarimizni asrab qola olamiz, ziyrakligimizni tez yoʻqotmaymiz, zamonni tahlil qila olamiz yoki dunyoqarashimiz bir nuqtada qotib qolmaydi?
📈
Bloggingda auditoriyaga haqiqatdan ham yaxshi foyda berayotgan yoʻnalish bor — chellenjlar oʻtqazish va qatnashish! Huddi shunday, Soliha opa ham “7 kunda 7 karra oʻzgarish” chellenjini tashkil qilyaptilar. BEPUL! Soliha Qarshiyevani tanishtirsam: • 2…