Ona tili va adabiyot | Otabek To‘laganov
«Santa-Barbara»ga aylangan sud yoxud o‘qituvchi qachongacha jim yurishi kerak?
Ommaviy axborot vositalari, minbarlar va rasmiy hisobotlarda o‘qituvchining obro‘yi, uning jamiyatdagi yuksak maqomi haqida gapirishdan charchamaymiz. Ustoz — kelajak bunyodkori, ma’rifat posboni. Biroq bu balandparvoz gaplar ortidagi achchiq hayotiy haqiqatga duch kelganda, so‘zlar o‘z qadrini yo‘qotadi. Amalda esa o‘qituvchi hamon o‘zining qonuniy haq-huquqini talab qila olmaydigan, doim jim yurishi va har qanday adolatsizlikka chidashi kerak bo‘lgan «tepkilanuvchi» qatlam bo‘lib qolmoqda.
Bunga menda aniq va tirik misol bor. Bu — mening shaxsiy hayotim va bir yildan beri yakuni ko‘rinmayotgan sud sarsongarchiligim.
Cheksiz serialning boshlanishi: Vazir ustamasi va «g‘oyib bo‘lgan» haqlar
O‘qituvchi sifatidagi tinimsiz mehnatlarim, bilim va tajribam mahsuli o‘laroq, menga qonuniy ravishda vazir ustamasi belgilangan edi. Ushbu pul mablag‘laridan har oy doimiy ravishda daromad solig‘i ushlab qolingan. Qonunchilikka ko‘ra, daromad solig‘i to‘langan har qanday mehnat haqi o‘rtacha ish haqini, ya’ni yillik mehnat ta’tili pulini (otpuskno`y) hisoblashda inobatga olinishi shart.
Biroq maktab ma’muriyati va hisobxonasi mening vazir ustamamni ta’til pulimga qo‘shib hisoblashmadi. Oddiy qilib aytganda, peshona terim bilan topgan pulimning bir qismidan meni mahrum qilishdi. O‘z haqimni tinchlik yo‘li bilan talab qilganim kor qilmadi. Shundan so‘ng qonun ustuvorligiga ishonib, maktabni sudga berishga majbur bo‘ldim. Va shu tariqa mening hayotimda mashhur, tuganmas «Santa-Barbara» seriali boshlandi.
Sudlar zanjiri va ijrosiz g‘alabalar
Biz tuman sudiga murojaat qildik. Adolat tantana qildi: birinchi bosqich tuman sudi bizning foydamizga qaror chiqardi va maktabdan 10 million so‘m miqdorida pul undirilishini belgiladi. Masala hal bo‘lgandek, adolat qaror topgandek edi. Ammo bu bor-yo‘g‘i serialning birinchi qismi ekan.
Maktab rahbariyati yoki uning ortida turgan moliya tizimi mag‘lubiyatni tan olgisi kelmadi. Ular apellyatsiya va kassatsiya shikoyatlarini berishdi. Vaqtni cho‘zish, o‘qituvchini ruhan chaytirish va taslim qilish taktikasini qo‘llashdi.
Kassatsiya berishdi — biz yana yutdik.
Yana sud bo‘ldi — yana yutdik.
Har bir bosqichda sud o‘qituvchining haqligini, qonun uning tomonida ekanini tasdiqladi. Biroq eng qizig‘i va achhigi sud tugasa-da, ijrodan darak yo‘q. Mana, oradan bir yil o‘tdiki, barcha instansiyalarda g‘alaba qozonilgan sud qarorlari qog‘ozda qolib ketmoqda. Pul haligacha to‘lab berilmadi.
Tizimli muammo: Nega o‘qituvchi jim turishi kerak?
Internet nashrlari va ijtimoiy tarmoqlarni kuzatsangiz, bunday holat faqat men bilan sodir bo‘lmayotganiga guvoh bo‘lasiz. Respublika bo‘ylab yuzlab, minglab o‘qituvchilar ta’til pullari, ustamalari yoki ustama soliqlarining noto‘g‘ri hisoblanishi ortidan sarson bo‘lishmoqda. Tizim go‘yoki shunday dasturlangandek: «O‘qituvchi jim yursin, haqini so‘ramasin».
Agar oddiy fuqaro davlatdan yoki biror tashkilotdan qarzdor bo‘lib qolsa, Majburiy ijro byurosi (MIB) darhol eshik ostonasida paydo bo‘ladi, mol-mulkini xatlaydi yoki hisob raqamlarini muzlatadi. Ammo gap o‘qituvchining qonuniy haqini undirish va qonuniy kuchga kirgan sud qarorini ijro etish haqida ketganda, nega davlat tashkilotlari, moliya bo‘limlari va ijrochilarda bu qadar sustkashlik, bu qadar
bepisandlik kuzatiladi?
Sud qarorining ijro etilmasligi — qonun ustuvorligiga nisbatan eng katta zarbadir. Mening dars berishim, yangi avlodni tarbiyalashim kerak bo‘lgan bir yil vaqtim sudma-sud sarson bo‘lishga, asabbuzarliklarga va haqqimni tilanishga sarf bo‘ldi.
O‘qituvchini bunday xor qilish, uning qonuniy mehnat haqini sud qaroriga qaramay bermaslik — butun ta’lim tizimiga va millat kelajagiga qilingan xiyonatdir. Bu «Santa-Barbara» serialining yakunlanishini, qonunlar qog‘ozda emas, amalda ishlashini talab qilamiz!
Otabek To‘laganov
@onlineonatili
MS qo‘llanma (kitobdan parcha ko‘rishingiz mumkin) hamda attestatsiya kitobimizni viloyatlar bo‘ylab jo‘natmoqdamiz.
@Otabeeeeeeek
Sharq so‘zi bilan bog‘liq testga tushuntirish
Test mana bu yerda
Oʻzbek tilining amaldagi imlo qoidalariga koʻra, quyidagi holatlarga qarab belgilanadi:
Kichik harfda yoziladigan holatlar
Agar soʻz shunchaki umumiy geografik tomonni (tomonga yoʻnalishni) bildirsa, u kichik harfda yoziladi.
Quyosh sharqdan chiqadi.
Uyimizning sharqiy tomonida bogʻ bor.
Biz sharqqa qarab yurdik.
Katta harfda yoziladigan holatlar
Agar soʻz hudud, oʻlka, davlatlar guruhi yoki maxsus geografik tushunchani anglatsa (yaʼni atoqli otga aylansa), katta harfda yoziladi.
Sharq xalqlari madaniyati juda boy. (Bu yerda Osiyo va unga yaqin hududlar nazarda tutilmoqda).
U uzoq yillar Sharqda yashadi.
Yaqin Sharq, Oʻrta Sharq, Uzoq Sharq (hudud nomlari).
Sharqiy Yevropa, Sharqiy Afrika (geografik region nomlari).
Qisqa qoida
Tomon / Yoʻnalish boʻlsa → sharq (kichik harfda)
Hudud / Oʻlka / Region boʻlsa → Sharq (katta harfda)
@onlineonatili
⚡️
Bilim va malakalarni baholash agentligining bugungi ma'lumotlariga ko'ra: MS natijalari 23-iyundan 2-3 kun oldin ketma-ket 3-4 kun ichida bazaga joylanib borilar ekan. Hammaniki bir vaqtda e'lon qilinmas ekan, hamma sabrli bo'lib kutib turishlari tavsiya etiladi.
#
manba
@onlineonatili
Attestatsiya darsimiz boshlanadi. Namuna darsni ko‘rib qo‘shilishingiz mumkin. Haftada 5 kun.
Mavzulashtirilgan, mock testlar hamda yangi darslik bo‘yicha ma‘lumotlar.
Murojaat uchun :
@Otabeeeeeeek
JAVOBLARNI IZOHLARDA YOZING.
MS qo‘llanmada 10 ta namunaviy yangi testlar jamlangan.
@onlineonatili