Pediatr Nur Olimovna

Bola bilan suv olib yuring
Assalomu alaykum qadrli obunachilar.
Yo'lda, transportda yurar ekanman, eng issiq kunlari ham bolalarni olib yurgan onalarni ko'raman.
Bola yig'laydi, hatto berilgan telefonlarni ham hohlashmaydi.
"Suvi bormi?"- deb so'rayman, ular esa " Olmabmiz" deyishadi.
Bolaning yoshi nechada bo'lishidan qat'iy nazar, suv olib yurish kerak.
Maxsus suv idishda suv, rasmli kitob, bolaning sevimli o'yinchog'i doim yoningizda bo'lsin.
Bola bilan transportda ketayotganda yoningizdagi ayol bilan gaplashgadan ko'ra bola bilan gaplashib ketgan afzal.
Yoz kunlarida oq paxta toladan shapka, ro'mol yoki panamka kiydirish kerak, lekin paypoq kiydirish shart emas.
Bolaning kiyimlari sumkada zahira bo'lishi kerak, ko'pincha terlab ketsa ham yechilmaydi.
Hammadan eng muhimi bolalarni yoz kunlarida 10.00 dan 17.00 gacha jamoat transportida olib yurish bolani qiynab qo'yadi.
Bolani oftob urishidan ehtiyot qiling.
Hurmat bilan Pediatr Nur Olimovna

Kanal navigatori
(1-qism)
1.
Bola nega yig'laydi?
2.
Qorindagi sanchiq nimadan?
3.
Emizikli ayolning taomlari
4.
Bolangiz ona sutini yetarli emyaptimi?
5.
Bolani cho'miltirish - sog'lik garovidir
6.
Bolaning rivojlanish mezonlari 0-6 oy
7.
Bolaning yurib ketish jarayonlari
8.
Dastlabki tishlar - muammo emas
9.
Tuvakka o'tqazishni o'rgatish (1-qism)
10.
Tuvakka o'tqazishni o'rgatish (2-qism)
11.
Tuvakka o'tqazishni o'rgatish (3-qism)
12.
Bolani tuvakda uzoq o'tirishiga yo'l qo'ymang (4-qism)
13.
Bolangiz 1 yoshga kirdi!
14.
Uyni zaharli moddalar va xavfli dorilardan holi qiling!
15.
Betob bolani ovqatlantirish
16.
Bolangiz betob bo'lsa, ...
17.
Bemor bolaning terisini parvarishlash
18.
Betob bolaga dori berish odoblari
19.
Yaxshi uyqu - sog'lik garovi
20.
Toza havoda sayr
21.
Betob bolaga xantalma(gorchishnik) qo'yish
22.
Bolani tez-tez bag'ringizga bosing
23.
Bolaning jismoniy rivojlanishini baholab boring
24
. Bolaning liqildoqlari nimani anglatadi?
25.
Yassi oyoqlikni uyda aniqlash mumkinmi?
26.
Yosh onalarga!
27.
Qo'shimcha ovqat tayyorlash
28.
7 oydan so'ng berilishi kerak bo'lgan ovqatlar
29.
Bola qo'lini nega so'radi?
30.
Ona bilan bolada kandidoz kasalligi

Bog‘chaga berishda asosiy qoidalar
(2-qism)
Assalomu alaykum, qadrli obunachilar!
Bog'chaga berishdagi keyingi qoidalar haqida yana davom ettirishimiz mumkin.
7. Moslashuv davrida bolani qo'llab quvvatlang.
Bog‘chaga qatnay boshlagan dastlabki kunlarda bolada yig‘loqilik, injiqlik, uyqu buzilishi, ishtahaning pasayishi yoki ota-onaga kuchli bog‘lanib qolish kuzatilishi mumkin.
Bunday holatda bolani koyish yoki jazolash to‘g‘ri emas. Uning his-tuyg‘ularini tushunishga harakat qiling va dalda bering.
8. Xayrlashishni cho'zib yubormang.
Bog‘chaga olib kelganda bolani quchoqlab, qachon qaytib kelishingizni sodda qilib tushuntiring va xotirjam xayrlashing.
Uzoq vaqt eshik oldida turish, qayta-qayta xayrlashish yoki yashirincha chiqib ketish bolaning xavotirini kuchaytirishi mumkin. 9. Uy bolaning xavfsiz joyi bo‘lib qolsin
Farzandingiz bog‘chadan qaytgach, unga mehr va e’tibor bering. Kun qanday o‘tganini so‘rang, lekin javob berishga majburlamang.
Bola uyiga qaytishini va ota-onasi uni doimo kutishini bilsa, yangi muhitga tezroq moslashadi.
10. Bog'cha tanlashda juda ko'p bolalar guruhiga (25-30 ta) ba'zi bolalar ko'nikolmaydilar, bunday hollarda kichik hajmdagi bolalar guruhiga qo'shing, ba'zi bolalar umuman bog'chaga ko'nikolmaydilar, bunday holatda ular uchun uyda enaga yo'llash juda ahamiyatlidir.
11. Har bir bolaning moslashish muddati har xil.
Ba’zi bolalar bir necha kun ichida, boshqalari esa bir necha hafta davomida moslashadi. Farzandingizni boshqa bolalar bilan taqqoslamang.
Bog‘chaga tayyorgarlik faqat kiyim-kechak va hujjatlarni tayyorlashdan iborat emas. Eng asosiysi, bolani ruhiy, ijtimoiy va maishiy jihatdan yangi hayot bosqichiga asta-sekin tayyorlashdir.
Hurmat bilan Pediatr Nur Olimovna

Bog‘chaga berishda asosiy qoidalar
1-qism.
Assalomu alaykum, qadrli obunachilar!
Farzandni bog‘chaga berish uning hayotidagi muhim bosqichlardan biridir. Bola oilaviy muhitdan yangi jamoaga kiradi, tengdoshlari bilan muloqot qilishni, tarbiyachini tinglashni va ayrim ishlarni mustaqil bajarishni o‘rganadi.
Bolani necha yoshdan bog‘chaga berish ma’qul?
Bolani bog‘chaga berish uchun eng qulay davrlardan biri 2–3 yosh oralig‘i hisoblanadi. Bu yoshda bola yaqin va begona insonlarni yaxshiroq ajrata boshlaydi, oddiy ehtiyojlarini so‘z bilan ifodalashga harakat qiladi va boshqa bolalar bilan muloqot qilish ko‘nikmalari shakllanadi.
Ikki yoshga to‘lmagan bolalarda ota-onaga bog‘liqlik kuchliroq, nutq rivojlanishi esa hali yetarli bo‘lmasligi mumkin. Shu sababli ular yangi muhitga qiyinroq moslashadi. Biroq har bir bolaning rivojlanishi individual ekanini unutmaslik kerak. Faqat yoshga emas, bolaning ruhiy, jismoniy va ijtimoiy tayyorgarligiga ham e’tibor berish zarur.
Bolaning bog‘chaga osonroq moslashishi uchun quyidagi qoidalarga amal qilish tavsiya etiladi.
1. Bog‘chani to‘g‘ri tanlang
Bog‘chaning uyga yaqinligi, qatnov yo‘lining xavfsizligi va bolani olib borib-kelish qulayligini hisobga oling. Bog‘chadagi tozalik, xonalarning holati, ovqatlanish sharoiti, o‘yin maydonchasi va xavfsizlik choralariga e’tibor bering.
Tarbiyachilarning bolalar bilan qanday gaplashishi va muomala qilishi ham juda muhim.
2. Kun tartibini oldindan moslashtiring
Bog‘chaga borishdan bir necha hafta oldin bolaning uyg‘onish, ovqatlanish, sayr qilish va uxlash vaqtlarini bog‘cha tartibiga yaqinlashtiring.
Kun tartibining keskin o‘zgarishi bolada charchoq, injiqlik va bog‘chaga borishni istamaslik holatlarini kuchaytirishi mumkin.
3. Bolaga mustaqillikni o‘rgating
Bola yoshiga mos ravishda quyidagi ishlarni bajarishga harakat qilishi kerak:
— qoshiqdan foydalanib ovqatlanish;
— stakandan suv ichish;
— qo‘lini yuvish va artish;
— kiyimlarini yechish va kiyishga harakat qilish;
— hojatga borish istagini ayta olish;
— o‘z ehtiyojlarini so‘z bilan tushuntirish.
Bola barcha ishlarni mukammal bajarishi shart emas. Muhimi, u mustaqil harakat qilishga asta-sekin odatlanishi kerak.
4. Muloqot ko‘nikmalarini rivojlantiring
Farzandingizga salomlashish, xayrlashish, yordam so‘rash, navbat kutish, o‘yinchoqlarni bo‘lishish va boshqa bolalarga ozor bermaslikni o‘rgating.
Bola o‘z ehtiyojlarini oddiy so‘zlar bilan ifodalay olsa, bog‘chada o‘zini ancha ishonchli his qiladi.
5. Bog‘cha haqida ijobiy gapiring
Bolani bog‘cha bilan qo‘rqitmang. “Bog‘chaga borsang, tarbiyaching jazolaydi” yoki “yig‘lasang, seni bog‘chada qoldirib ketaman” kabi gaplarni aytmang.
Aksincha, bog‘chada yangi do‘stlar, qiziqarli o‘yinlar va mashg‘ulotlar borligini tushuntiring. Biroq bog‘chani haddan tashqari maqtash ham kerak emas. Bolaga sodda va haqqoniy ma’lumot bering.
6. Ajralishga asta-sekin tayyorlang
Bola doimo faqat ota-onasi bilan bo‘lsa, bog‘chadagi ajralish unga og‘irroq kechishi mumkin. Uni vaqti-vaqti bilan ishonchli yaqinlari bilan qoldirish, bolalar maydonchasida tengdoshlari bilan o‘ynashiga imkon berish foydali.
Shunda bola ota-onasi vaqtincha ketishi, lekin albatta qaytib kelishini tushuna boshlaydi.
(davomi bor)
Hurmat bilan Pediatr Nur Olimovna

Chaqaloqlarda axlat ranglari qachon kasallik alomati bo‘ladi?
Assalomu alaykum, qadrli ota-onalar!
Chaqaloqning axlati rangi ko‘p narsani aytib berishi mumkin. Ayniqsa yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda axlat rangi tez-tez o‘zgaradi va bu har doim ham kasallik degani emas.
Qaysi ranglar ko'pincha normal husoblanadi?
1. Qora-yashil, yopishqoq axlat
Bola tug‘ilgandan keyingi ilk 1–2 kunlarda bo‘ladigan axlat mekoniy deyiladi. Bu normal holat.
2. Sariq yoki xantal rang axlat
Ko‘krak suti bilan oziqlanadigan chaqaloqlarda ko‘p uchraydi. Odatda suyuqroq va donador narsalari bo‘ladi.
3. Jigarrang yoki och jigarrang axlat
Sun’iy aralashma bilan oziqlanadigan bolalarda ko‘proq uchraydi. Bu ham ko‘pincha normal.
4. Yashil axlat
Ba’zan normal bo‘lishi mumkin. Masalan, ona ovqatlanishi, temir preparatlari, aralashma turi yoki ichak harakati tezlashishi sababli yashil rang kuzatiladi.
Qachon xavotir olish kerak?
1. Oq, kulrang yoki loy rang axlat
Bu eng muhim xavf belgilaridan biri. Safro ichakka tushmayotganini yoki jigar-o‘t yo‘llari muammosini ko‘rsatishi mumkin. Ayniqsa bola sarg‘aygan, siydigi to‘q rangli bo‘lsa, shoshilinch pediatrga murojaat qiling.
2. Qizil axlat yoki qon aralash axlat
Bu ichakdan qon ketishi, anal yoriq, allergiya yoki infeksiya belgisi bo‘lishi mumkin. Qon oz bo‘lsa ham, shifokor ko‘rigidan o‘tish kerak.
3. Qora axlat
Tug‘ilgandan keyingi birinchi kunlardagi mekoniy normal. Lekin bola oldin sariq/yashil/jigarrang axlat qilgan bo‘lsa-yu, keyin axlati qora saqich kabi bo‘lib qolsa — bu qon ketish belgisi bo‘lishi mumkin.
4. Suvdek ich ketishi, shilimshiq yoki badbo‘y axlat
Agar bunga isitma, qusish, holsizlik, emmaslik, siydik kamayishi qo‘shilsa, bu suvsizlanish yoki infeksiya belgisi bo‘lishi mumkin.
Bunday holatda nima qilish kerak?
:
Agar axlat rangi tufayli xavotirga tushsangiz, taglikni tashlab yubormang. Rasmga olib qo‘ying yoki imkon bo‘lsa shifokorga ko‘rsating. Bu tashxis qo‘yishda juda yordam beradi. Va eng muhimi turli dorilar berishdan ehtiyot bo'ling.
Hurmat bilan Pediatr Nur Olimivna

Ota-onaning ruhiy tarangligi bolaga yashi munosabatda bo'lsangiz ham uni qo'rqoq qiladi Assalomu alaykum qadrli obunachilar.
Ota-onaning ruhiy holati bola rivojlanishiga juda katta ta’sir qiladi. Bu ta’sir faqat tarbiya yoki muomala bilan cheklanmaydi. Ba’zan ota-onaning boshidan kechirgan kuchli stressi bolaning miyasi rivojlanishiga ham ta’sir qilishi mumkin.
Masalan, ona yoki ota uzoq vaqt qo‘rquv, zo‘ravonlik, urush, yo‘qotish, oilaviy bosim yoki og‘ir ruhiy travmani boshidan kechirgan bo‘lsa, organizmda stressga javob beruvchi tizim o‘zgaradi.
Bunda kortizol deb ataladigan stress gormoni muhim rol o‘ynaydi. Kortizol me’yorida bo‘lsa, organizmni himoya qiladi. Lekin u uzoq vaqt yuqori bo‘lib qolsa, asab tizimi va miya faoliyatiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
Ayniqsa, bola miyasidagi amigdala deb ataladigan qism bunga sezgir bo‘ladi. Amigdala — qo‘rquv, xavotir va xavfni sezish bilan bog‘liq miya markazidir.
Oddiy misol: agar bola ota-onalarning doimiy asabiy, yoki tarang kayfiyatida ulg‘aysa, hatto bolaga mehribon bo'lganingiz bilan uning miyasi “dunyo xavfli joy” degan signalga o‘rganib qolishi mumkin. Natijada bola kichik narsadan ham qo‘rqadigan, tez xavotirlanadigan yoki jahli tez chiqadigan bo‘lib qoladi.
Ba’zi ilmiy kuzatuvlarda bunday bolalarda amigdala faoliyati va hatto uning tuzilishida ham o‘zgarishlar bo‘lishi mumkinligi aytiladi. Ya’ni bu faqat “bola injiq” yoki “bola qo‘rqoq” degani emas. Uning miyasi stressga boshqacha javob berishga moslashgan bo‘lishi mumkin.
Shuning uchun ota-onaning ruhiy salomatligi — bolaning ruhiy va miya rivojlanishi uchun juda muhim.
Bolani asrash — faqat uni ovqatlantirish emas. Ba’zan bolani asrash ota-onaning o‘z ruhiy og‘riqlarini davolashidan boshlanadi. Hurmat bilan Pediatr Nur Olimovna

Bola tarbiyasi nega buncha qiyin.
Assalomu alaykum qadrli obunachilar, ota-onalar.
Siz ota-onalikni necha yoshdan boshladingiz? Ayollar 18-24 yoki erkaklar 20-30 yosh bo'lishi mumkin.
Siz kungacha hunar, kasb egasi bo'ldingiz, lekin farzand tarbiyasini ota-onangizdan andoza olgansiz holos...
Ota-onalik ulug' kasb bo'lsa ham buning uchun sizga diplom, ijoza yoki ruxsatnoma berilmaydi.
Ishxonada ishingizga mo's muhit, ish qurollari bo'ladi, malaka oshirasiz, oiladachi? Afsus, bunga e'tibor juda kam.
Bolaligingizda onangizdan nimani ko'rsangiz shuni bolaga qo'llaysiz yoki atrofdagilar nima desa shuni qilasiz.
Endi bir o'ylab ko'ring, siz o'zingizni qanday inson deb o'ylaysiz? Ota-onangizdan nima o'rgangansiz?
Bolalikdagi ruhiy, jismoniy zarbalar haqida eslaysizmi va bu bola bilan munosabatingizda aks etadimi?
Demak hatto hali farzand ko'rishni reja qilayotgan bo'lsak ham, farzandimiz bo'lsa ham quyidagi kitoblarni birin ketin o'qib chiqaylik:
Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusufning" Sog'lom bola" kitobi,
"Barkamol farzand tarbiyasi" va " Baqirmaydigan onalar"- Hadicha Kubro To'ngar, " Bola tarbiyasida 100 asosiy qoida" -Adam Gunesh, " Uchdan keyin kech"-Masaru Ibuka, Abdulloh Abdulmutiy -" Qulog'im senda qizim"
Azizlar, bola tarbiyasi eng katta kasbki, uning maoshini bir oz kechroq olasiz, lekin juda boyib ketasiz.
Hurmat bilan Pediatr Nur

Salom ta'til!
Assalomu alaykum qadrli obunachilar.
Mana ta'tilga ham chiqib oldim. Sentyabrgacha endi ishga bormayman.
Lekin, yoz juda ham tez o'tib ketadi, menda esa rejalar qanchayu...
Lekin eng quvonarlisi oilam bilan ko'proq birga bo'laman, zarradek go'zalliklarni his qilish uchun vaqtim bor va o'zim yoqtirgan mashg'ulotlarni qilishimga monelik yo'q.
Aziz obunachilarim, onajonlar! Sizlarga qanday mavzular qiziq? Bola salomatligi, tarbiyasida qanday savollar bera olasiz?
Siz so'ragan mavzularni yoritish uchun kitob o'qishga, izlanishga harakat qilaman.
Marhamat, izohlarda yozib qoldiring va men bu mavzularga postlar, tavsiyalar yozaman!
Hurmat bilan Pediatr Nur Olimovna

Agar uyda o'smir o'g'il bola bo'lsa...
Assalomu alaykum hurmatli obunachilar.
Agar o'g'lingiz 9 yoshdan o'tgan bo'lsa va bunday bolalar bitta bo'lsa, yoki ikki va uchta bo'lsa ham otasi qatori hurmat qiling.
To'g'ri, u sho'x, u to'polonchi va yoki qaysardir, lekin uni otasi qatori hurmat qiling.
Masalan, bolaga nisbatan nimadir demoqchisiz? Dadasi bo'lganida shunday dermidim? deb o'ylang va uning kiyimlari, ovqatlarni tayyorlashda, maktabda kuzatishda yahshi muomala qiling.
Undan maslahat so'rang, uni masxara qilmang, xatolarini yuziga aytishda ehtiyot bo'ling.
Ular yonida kiyimlaringizni, o'zingizni tartibga soling va hatto yuvib yoyilgan kiyimlaringizni ham tartiblang.
O'g'illari ko'p ayol otani bolalarga zinhor yomonlashi kerak emas, hech qachon ular yonida baland ovozda gapirmang.
O'smirning ovqatlariga kattaroq go'sht soling (otasiga bergan kabi), tuxum va salatlarni yoniga qo'ying. Agar ularning o'zi nimadir tayyorlab yeyishni hohlasa masalliqlarini muhayyo qiling va yordam bering.
O'g'il bolaning nomusi birinchi onasi bo'ladi, ularga uy ishlarini tayinlashda kattayu kichigiga bir xilda muomala qiling.
Otasi mabodo dakki bersa aralashmang, lekin yolg'iz qolganingizda o'g'illaringizni maqtang, ular yigit bo'lib katta bo'layotganini aytib turing.
O'smirlarning yotoqlarini doimo tartibga soling, kiyimlari hidlanishiga yo'l qo'ymang, ayniqsa gigienik atirlarga pul berib turishni unutmang.( Gormonlari tufayli ter ajralishi kuchayadi)
Hammadan muhimi agar opa yoki singlisi bo'lsa ularga ham akani hurmat qilish haqida uqtiring.
Ularni hech qachon boshqalarga solishtirmang, hunarga, berishda ish joyiga, atrofidagi insonlar hulqiga e'tibor berishni unutmang.
Telefon o'yinlariga " mukkasidan" ketgan bo'lsa ham so'kmasdan, haqorat qilmasdan o'yinga siz ham qiziqib ko'ring, ular haqida o'smirning fikrini so'rang va qarshi emasligingizni bildirib salomatlik yuzasidan chegara (vaqt) belgilash keraklini tushuntiring.
Dars qilishi davomida unga qiyin bo'lgan mavzular haqida so'rang va yordam uchun dadasi bilan maslahatlashing
Ona bo'lish shunday ajoyib sabrki, bu sabrning mevalari sizni ertaga nafaqat bu dunyoda, balki u dunyoda ham mehmon qiladi.
Hurmat bilan Pediatr Nur Olimovna

Sochini turmaklagan qiz
Assalomu alaykum hurmatli obunachilar!
Hozir sizlarga 12 yoshli go'zal qizcha haqida hikoya qilmoqchiman.
Qizchaning sochlari uzun edi va uning onasi soch turmaklashni bilmas edi, qizcha bir kuni qo'shni qizning uyiga kirdi va shunchaki sochini turmaklatdi holos...
Qo'shni qiz haqida mahallada g'iybatlar tarqalganligi sababli bu haqda otaga habar berishdi, va qiz uyda qattiq so'roqqa tutildi.
Otaning vajohatidan qo'rqqan qiz yolg'on gapirdi, u qutuldi va uning oilasi bilan rishtalariga putur yetdi.
Endi u yolg'onlar doimo uni qutqarishiga ishonib qoldi, hatto uyga kelishdan qochib, qadamlarini sekinlashtirar va bahonalar qidiradigan bo'ldi.
Ota- ona yomon gumonda bo'lishi, go'dak qizdan hadiksirashi va avvaldan havotirlanib chora ko'rishi bu faqat qalbning darz ketishiga olib keladi.
Shuning uchun o'smir qizlarimizga kelajakda bo'luvchi faqat yahshi voqealar haqida gapiring, shunda yomonni o'zi ajratib oladi.
Hurmat bilan Pediatr Nur Olimovna