Rozaliya Gabdulhakova

Odamlar qachon o'zgaradi va qachon o'zgarmaydi?
Bugun sizlar bilan shu haqda gaplashdik. Va'da berganimdek, batafsil yozaman.
Boshlashdan avval ogohlantiraman
: bu savolda ikkita nuqta bor va ikkalasi ham xavfli.
Birinchisi — "odamlar umuman o'zgarmaydi".
Agar shunga ishonsak, o'zimizga ham ishonmagan bo'lamiz, odamlarga ham tavba qilishga imkon qoldirmaymiz. Unda kechagidan yaxshiroq ona bo'lishga urinishning ham ma'nosi qolmaydi. Odamlar o'zgaradi, men buni qabulimda ko'raman.
Ikkinchisi — "hamma o'zgaradi, sabr qilsam(hech nima qilmay kutsam) bo'ldi".
Aynan shu
⬆️
fikr ko'pchilikka qimmatga tushadi.
Shuning uchun savol "o'zgaradimi yoki yo'qmi" emas, bu o'zgaradigan vaziyatmi yoki yo'q qanday farqlaymiz?
1️⃣
Odam haqiqatan o'zgarayotgan bo'lsa, buni nimadan bilamiz?
➖
Odam xatosini o'zi ko'radi, siz uni xato qilayotganini isbotlashingiz shart emas.
➖
"Lekin sen ham..." degan qism yo'q. Ya'ni qilgan ishiga boshqalarni ayblamaydi.
➖
O'zi xatosini to'g'rilash uchun harakat qiladi. Sabab va yechimlar izlaydi.
➖
Atrofdagilar uni xatosi uchun qo'rqitmasa ham harakat qiladi. Masalan, xotini ketaman demasa ham xatosini to'g'rilashga intiladi.
➖
Katta va'dalarda emas, kichik kundalik narsalarda harakati ko'rinadi.
Bu natijalarni vaqt ko'rsatadi, bir necha kunda emas, bir necha oylarda.
2️⃣
Qachon o'zgarishni kutmaslik kerak?
➖
O'zini aybdor deb bilmasa: "shayton yo’ldan urdi", "o'zi jahlimni chiqardi", "hamma shunday yashaydi". Bunda o’ziga javobgarlik olmayapti.
➖
Faqat yo'qotishdan qo'rqqanda o'zgarsa. Bunday odamlar kechirilgach avvalgi ishini takrorlaydi.
➖
O'zini haq deb bilsa: "men shunday qilishga haqqim bor".
➖
Odamlar oldida boshqa, uyda boshqa bo'lsa. Kimlarnidir oldida boshqacha rol o'ynaydi, uyda yana boshqacha.
3️⃣
Alohida holat: bu odat bo'lib qolgan bo'lsa
Ba'zan odam chindan xohlaydi. Tan oladi, uzr so'raydi, o'ziyam qiynaladi, lekin qaytadan qiladi.
Bu ikkiyuzlamachilik emas. Bu — odat.
Yillar davomida takrorlangan xatti-harakat psixikada tayyor yo'lga aylanadi. Asabiylashdi — baqirdi. Bosim ortdi — qo'l ko'tardi. Bu yo'l shu qadar avtomatlashadiki, odam o'ylab ulgurmaydi ham. Xohish bor, tormoz yo'q.
Shuning uchun bunday holatda "boshqa qilmayman" degan va'da ishlamaydi. Va'da niyatni o'zgartiradi, odatni esa yo'q.
Bu yerda mutaxassis kerak. Yolg'iz iroda bilan to'xtatish deyarli imkonsiz — xuddi qaramlikdek.
Yordamga borishga rozi bo'lish — tan olishning eng ishonchli shakli.
4️⃣
Ba'zi holatlarda bu savolning o'zi noto'g'ri
Bugun videoda aytdim, shu yerda qisqa takrorlayman.
Farzandiga zo'ravonlik qilinayotgan bo'lsa, ona "u o'zgaradimi?" deb so'ramaydi. Chunki o'zgarish oylar, yillar oladi — bola esa bugun zulm ko’ryapti.
Bu yerda yagona savol bor: bolam bugun xavfsizmi?
Javob "yo'q" bo'lsa, kutiladigan hech narsa qolmaydi. Avval aloqa uziladi, gaplashish keyin bo'ladi.
Xuddi shu qoida jismoniy zo'ravonlikka ham tegishli. Xavfsizlik yo'q joyda birinchi navbatda zulm bartaraf qilinadi, muzokara, kelishuv, davolanish keyin bo'ladi.
O'zgarish
i
ni qanday bilishingiz mumkin?
1️⃣
Qilgan ishi uchun havf yo'q bo'lsa(xotini ketaman demasa) ham o'zgarishda davom etyaptimi?
2️⃣
Uzrdan keyin nima o'zgardi — uning kayfiyatimi yoki xulqimi?
3️⃣
Huddi shu vaziyat hayotingizda necha marta takrorlanagan?
Uchinchi savol eng to'g'ri javobni beradi.
Odamlar o'zgaradi. Lekin o'zgarish sizning sabringiz
(chidab turishingiz)
dan emas, ularning mas'uliyatidan boshlanadi.
Kimdir chindan o'zgaradi — buni vaqt va xulq ko'rsatadi.
Kimdir o'zgarmaydi — buni takrorlanish ko'rsatadi.
Ba'zan esa javobni kutishga vaqt yo'q — chunki uni bolalarimiz to'laydi.
@psixolog_rozaliya
— sizni ayblamaydigan, lekin bolalar tomonida turadigan, zulmga qarshi psixologingiz
🤍

Video bilan na’muna ham ko’rsatishim kerak albatta)
Siz qachon o’zingizni shunday holatda his qilgansiz?
@psixolog_rozaliya

Odamlar o’zgaradimi yoki yo’qmi?
Odam o’zgarmaydi desak o’zimizda ham yaxshiroq inson bo’lishga umid va ishonch yo’q bo’ladi. Shu bilan birga davomli zulmda qolib ketgan odamni mo’jizaviy o’zgarishga bo’lgan umid ushlab turadi.
@psixolog_rozaliya

Qizlar, shu zulm, xato, ozor berish haqida gaplashaylik.
Odamlar zulm va xato qilishdan to’xtashlari uchun nima kerak? Sizlarning hayotingizda shunday odamlar o’zgargan holatlar bo’lganmi? Nima ta’sir qilgan?

Kvartira qizimizni zulmdan saqlab qola oladimi?
"Qaynonang ...ga tepadi" va "Ering zulm qilsa, ketishing uchun senga uy olib beramiz" degan gaplarning qanday umumiy tarafi bor?
Ikkalasi ham qizimizda bo'lajak oilasi haqida oldindan salbiy fikr shakllantirishi mumkin
.
Kecha shu haqda sizlar bilan so'rovnoma o'tkazdik, javoblar ikkiga bo'lindi. Keling, batafsil gaplashamiz.
Avvalo, ota-onalarning tashvishini yengil deb hisoblamayman.
Haqiqatan ham, zulm bor joyda ayolni ushlab turadigan narsa mehr emas, balki imkonsizlik bo'lishi mumkin. Zo'ravonlik bo'lsa — ketish kerak, bu yerda chidash haqida gap yo'q. Tanlov qilish imkoni bo'lishi — bu chindan ham himoya.
Kvartira haqiqatda ayolni zulmdan saqlay oladimi?
Kvartira — imkoniyatning bir bo'lagi, xolos. Ayolning uyi bo'lsa ham:
➖
yashashga daromadi bo'lmasligi,
➖
o'ziga noqulay vaqtda "yo'q" deyishga kuchi yetmasligi,
➖
hayotini o'zgartirishga, qaror qabul qilishga irodasi yetmasligi mumkin.
Yana bir narsani tan olib aytish kerak: oiladagi janjallar doim ham bir taraf zolimligidan kelib chiqmaydi. O'z amaliyotimdan kelib chiqib aytsam, aksar holatlarda sabab — ikki taraf bir-birini eshitmagani, hislarini aytolmagani. Bu esa uy bilan emas, psixolog qabulida hal bo'ladigan masala.
(Faqat zo'ravonlik bilan oddiy janjalni aralashtirmaylik — bular butunlay boshqa narsa.)
Unda ota-ona farzandi kelajagi, baxtli yashashi uchun nima qila oladi?
1️⃣
O'zlari baxtli, bir-birini rozi qilib, rozi bo'lib yashashlari.
Bu oiladagi qizga ham, o'g'ilga ham o'zini qanday tutishi bo'yicha eng yaxshi namuna.
2️⃣
Bolalari shaxsiyatini hurmat qilish, zulm qilmaslik.
Ota yoki ona qiziga zulm qilsa, qiz boshqa joyda ham zulmni normal deb qabul qilishi ehtimoli yuqori.
3️⃣
O'g'illarini zulm qilmaydigan qilib tarbiyalash.
Oilada qiz va o'g'il ajratilmasa, qizlarning huquqi kamdek munosabat qilinmasa, ancha narsa o'zgarardi. Qizlarni ketishga tayyorlashdan ko'ra, o'g'illarni zulm qilmaydigan qilib tarbiyalash — ancha kuchli himoya. Bu borada qaynonalarning roli katta.
4️⃣
Qizlarga ta'lim berish.
Moddiy boylikdan ko'ra ma'naviy boylik odamning baxtli va rozi yashashiga yordam berishini hammamiz bilamiz. Hayotining ma'nosini, maqsadlarini, hislarini tushunadigan qiz oilada ham munosabat qurishi ancha oson bo'ladi.
5️⃣
Turmush o'rtoq tanlashda yordam berish.
Ko'pincha biz kuyovning moddiy holatiga qaraymiz. Aslida qaraydigan narsalar boshqa: u onasi va singlisi bilan qanday gaplashadi, janjal paytida o'zini qanday tutadi, xato qilsa uzr so'ray oladimi. Bularni qizimizga oldindan tushuntirsak, keyin "ketadigan joy" haqida o'ylash ehtimoli kamayadi.
6️⃣
Zo'ravonlik belgilarini o'rgatish.
Zo'ravonlik urishdan boshlanmaydi. Kim bilan gaplashishini nazorat qilish, kamsitish, pulini tortib olish, oilasidan uzoqlashtirish — bularning hammasi zo'ravonlik. Buni bilgan qiz vaziyatni ancha erta payqaydi.
Kvartira yomon emas. Imkoni bo'lsa, mayli, bo'lsin. Faqat u qizingizga qoldiradigan yagona himoya bo'lmasin va uni "
eringdan ketishing uchun"
degan niyat bilan bermang.
Siz qizingizga nima berishni niyat qilgansiz? Izohlarda yozing
🤍
@psixolog_rozaliya
— qizlar tarbiyasi haqida bosh qotirishni boshlagan psixologingiz.

Hozir
“qizlarimizga turmushdan avval kvartira olib berish kerak, toki eri zulm qilsa ketishga joyi bo’lsin”
degan gaplarni eshitib qolyapmiz.
Bu fikr to’g’rimi?

Birinchi sinfga borgan bolalarga birinchi haftada nimalar o'rgatish kerak?
Bu haqida Mr. Farruxdan ilhomlanib yozyapman) Vadudni maktabga borishi uchun ta'til oldi, va bugun bir nechta narsalarni bolaga o'rgatganiga guvoh bo'ldim va o'zimni ancha befarq ona his qildim
🙈
(chunki men ertalab ham bir konsultatsiya o'tib keyin maktabga borgan edim)
Nimalar o'rgatibdi?
1. Maktabdan qaytib keliboq tugmasini yechishni va kiyimlarini veshalkaga ilishni o'rgatdi.
2. O'tirib hamma kitoblari bilan tanishib chiqishdi.
3. Hozir kechkipayt raspisanie almashtirish haqida gaplashishdi.
4. Kitob va daftarlari uchun joyni ko'rsatgan ekan, Vadud o'zi narsalarini joylab qo'yibdi.
5. Penali va sumkasiga narsalarini qanday solish, tartiblashni o'rgatibdi.
6. Kitoblari yo'qolmasligi uchun ismini yozib qayerga yozilganini Vadudga ko'rsatibdi.
7. Uyga kelganda qay vaqtda dars qilish kerakligini o'rgatibdi.
Psixolog sifatida bularga hali yana mashq qilish va asta sekinlik bilan odat shakllantirish kerak bo'ladi deyman. Ta'til vaqtida bunga ulgurishadi deb umid qilaman
☺️
Sizningcha birinchi sinf bolaga yana nimalar o'rgatish kerak?
@psixolog_rozaliya

Shunday qilib maktabni ham boshlab oldik
🥳
Hammaga kuch quvvat, sabr va mustahkam asab tizimi tilayman
🤍

Izohlaringizni o'qib yana bir gap qo'shib qo'ygim keldi:
Yaxshi hususiy maktabda o'qita olishga iqtisodiy imkoniyati yetganlar bu imkoniyatdan foydalanishi, farzandlariga yaxshiroq sharoit berishga harakat qilishi boshqalarni diskriminatsiya qilish emas. Alloh ularning rizqini keng qilibdi va bu boshqalarni norozi qilmasligi, g'ashini keltirmasligi kerak.
Menimcha, xususiy maktabda tabaqalashtirishga targ'ib bo'lmaydi. Iqtisodiy imkoniyatga qarab odamlarga baho berish o'smirlarga hos bo'lgan hislat.(aynan bizda nafaqat o'smirlarda
😁
) Oddiy maktabda ham, xususiyda ham bu holatlar bo'ladi.
P.S. Toshkentda juda yaxshi hususiy maktablar bor

Davlat maktabi yaxshimi yoki hususiy maktab?
Podcast 3 qismdan iborat:
1. Maktablar haqida umumiy fikrlar:
a) Maktabni ehtiyoj va imkoniyatdan kelib chiqib tanlash
b) Davlat maktabining qulaylik va noqulayliklari
c) Hususiy maktablarning qulaylik va noqulayliklari
d) maktab tanlashda ota-ona tushadigan 3ta qopqon.
2. Biz maktablarni almashtirishdagi sharoit va maqsadlarimiz
3. Bolalarning maktablar haqidagi fikrlari.
Hulosa
Podcastni
eshitib fikringizni yozib keting
🤍
@psixolog_rozaliya