Dunyo Tarixi🗺

"Inson ruhi hayotning oxirgi kunigacha o'sadi va o'zgaradi"
Gippokrat
©️
Https://t.me/tarixi_dunyo

📹
Do‘stlikdan dushmanlikkacha – AQSH va Isroil Eronga necha marta havo hujumlarini amalga oshirgan?
👤
#KunUZ
Https://t.me/tarixi_dunyo

Izoh pastdagi postlarda
👇
Https://t.me/tarixi_dunyo

Izoh pastdagi postlarda
👇
Https://t.me/tarixi_dunyo

Izoh pastdagi postlarda
👇
Https://t.me/tarixi_dunyo

Izoh pastdagi postlarda
👇
Https://t.me/tarixi_dunyo

"Qo'rqinchli narsa nima bo'layotgani emas, balki uni hali ham tushuntirish va muhokama qilish kerakligi."
Ivan Bunin
©️
Https://t.me/tarixi_dunyo

"Atrofimdagi odamlar bo'sh vaqtlarini nima qilishni bilmay, eng baxtsiz mashg'ulotlar va o'yin-kulgilarni qidirayotganlarini ko'rganimda, men kitob qidiraman va ichimda aytaman: bu butun hayot uchun yetarli."
Fyodor Dostoevskiy
©️
Https://t.me/tarixi_dunyo

Yurak:
Ko'p alkogol — yurak kasalliklari xavfini oshiradi.
Yuqori qon bosimi, yurak urishi buzilishi.
Miya:
Uzoq muddatli alkogol — miyaning hajmini kamaytiradi (atrofiya).
Xotira yo'qolishi, dementsiya.
Saraton:
Alkogol — saraton хavfini oshiradi — og'iz, tomoq, jigar, ko'krak saratoni.
Giyohvandlik:
Alkogol — giyohvandlik yaratadigan. Agar siz muntazam ichsangiz — tanangiz — kerak deb o'ylaydi.
To'хtash — abstinensi (chekimlanish simptomlari) — titroq, terlash, xavotir — hatto delirium tremens (og'ir holat — gallyutsinatsiya).
Bir savol — oz miqdor foydali emasmi?
Ba'zi tadqiqotlar aytgan edi: "Bir stakan qizil sharobı — kuniga — yurakka foydali."
Bu — "frantsuz paradoksi" deb ataladi — frantsuzlar — ko'p yog'li ovqat yeydi — ammo yurak kasalliklari kam. Sabab — ehtimol sharob?
Ammo — yangi tadqiqotlar (2018-2023) aytadi:
"Hech qanday "xavfsiz" alkogol darajasi yo'q. Har qanday miqdor — sog'liq uchun xavf."
Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti (WHO) — 2023 — e'lon qildi:
"Alkogol uchun — xavfsiz daraja — yo'q. Hatto oz miqdorda — saraton хavfini oshiradi."
III BOB: IJTIMOIY TA'SIR — ALKOGOL VA JAMIYAT
Ijobiy tomonlar (ba'zilar aytadi)
1. Ijtimoiy aloqa:
Odamlar — alkogol bilan — ijtimоiy muloqot qiladi. , bar — do'stlar bilan uchrashish joyi.
2. Iqtisodiy ahamiyat:
Alkogol sanoati — millionlab ish o'rni. Vinochilik, pivochilik, barlar, restoranlar.
3. Madaniy ahamiyat:
Ba'zi davlatlar — alkogol — madaniyatning qismi. Frantsiya — sharobı. Germaniya — pivo. Yaponiya — sake.
Salbiy tomonlar
1. Giyohvandlik — millionlab hayot vayron qiladi:
2020 — WHO ma'lumoti:
Dunyoda 200+ million odam — alkogol giyohvandligi (алкоголизm).
Har yili — 3 million odam — alkogol tufayli o'ladi (jigar kasaliklari, baxtsiz hodisalar, zo'ravonlik).
2. Oilaviy zo'ravonlik:
Ko'pchilik oilaviy zo'ravonlik — alkogol ta'sirida sodir bo'ladi.
3. Jinoyat:
Alkogol — jinoyatlarning 40%ida rol o'ynaydi (urish, o'g'irlik, jinsiy tajovuz).
4. Avtohalokatlar:
Mast haydovchilar — har yili minglab odamni o'ldiradi.
5. Iqtisodiy zarar:
Alkogol — ishlab chiqarishni kamaytiradi (ishchilar — kasal bo'ladi yoki ishga kelmaydi).
Davolash хarajatlari.
Alkogol va yoshlar — eng хavfli
Yosh miyaning rivojlanishi — 25 yoshgacha davom etadi.
Agar o'smir — muntazam alkogol ichsa — bu miyaning rivojlanishiga zarar yetkazadi.
Natija:
Xotira muammolari
O'rganish qobiliyati pasayishi
Giyohvandlik хavfi yuqori
IV BOB: TAQIQ TAJRIBALARI — ISHLADI MI?
AQSh — Prоhibitsiya (1920-1933)
1920-yil, 16-yanvar — AQSh — alkogol ishlab chiqarish, sotish, tashishni taqiqladi.
G'oya:
"Alkogol — jamiyat uchun zarar. Biz uni taqiqlasak — jinoyat, oilaviy zo'ravonlik kamayadi."
Natija:
❌
Alkogol yo'qolmadi. Noqonuniy bozor paydo bo'ldi.
❌
Mafiya — noqonuniy alkogol savdosidan millionlab dollar topdi (Al Capone).
❌
Alkogol — yanada хavfli bo'ldi (sifatsiz, zaharli).
❌
Jinoyat — oshdi — kamayish o'rniga.
1933 — Prоhibitsiya bekor qilindi.
Saboq: Taqiq — muammoni hal qilmaydi — faqat noqonuniy bozor yaratadi.
Boshqa davlatlar tajribasi
Rossiya — 1914-1924 — Prоhibitsiya. Natija — muvaffaqiyatsiz. Noqonuniy "samogon" (uy alkogoli) — keng tarqaldi.
Islandiya — 1915-1989 — alkogol taqiqlangan (qisman). Keyin — bosqichma-bosqich bekor qilindi.
Norvegiya, Shvetsiya — davlat monopoliyasi. Alkogol — faqat maxsus davlat do'konlarida sotiladi. Bu — iste'molni kamaytiradi (ammo butunlay yo'qotmaydi).
V BOB: ZAMONAVIY YONDASHUV — TARTIBGA SOLISH
Aksariyat davlatlar — tartibga solish strategiyasi
To'liq taqiq — ishlamaydi.
To'liq erkinlik — muammolar yaratadi.
Yechim: Tartibga solish.
Strategiyalar:
1. Yosh cheklovi:
Ko'pchilik davlatlar — 18-21 yosh — minimum yosh.
2. Soat cheklovi:
Ba'zi joylar — kechasi 2 dan keyin — alkogol sotish taqiqlangan.
3. Narx va soliqlar:
Alkogol — yuqori soliq. Bu — iste'molni kamaytiradi (ayniqsa yoshlar orasida).
4. Reklama cheklovi:
Ko'plab davlatlar — alkogol reklamasini cheklaydi — ayniqsa televizorda.
5. Mast haydash — qattiq jazо:
Ko'pchilik davlatlarda — mast haydash — jinoiy javobgarlik.
Litsenziya yo'qotish, jarimа, qamoq.

ALKOGOL: MUQADDAS ICHIMLIK YO'KI IJTIMOIY ZAHAR?
Bir molekula — ming yillik munozara
10,000 yil oldin. Qadimgi Mesopotamiya. Bir dehqon — arpa saqlayotgan. Ammo — yomg'ir keldi. Arpa — ho'l bo'ldi.
Bir necha kun keyin — u — g'alati hid sezdi. Va g'alati suyuqlik paydo bo'ldi.
Dehqon — tatib ko'rdi. Yoqimsiz. Ammo keyin — u g'alati his qildi.
Boshi — yengil. Kayfiyati — yaxshi. Muammolari — unutildi.
U — yana ichdi. Va u — mast bo'ldi.
Bu — ehtimol — alkogolning tasodifiy kashfiyoti edi.
Va shu kundan boshlab — insoniyat — alkogol bilan murakkab munosabatda:
✅
Diniy marosimlarda — sharobni muqaddas hisoblashdi
✅
tibbiyotda — dori sifatida ishlatishdi
✅
ijtimoiy hayotda — do'stlik ramzi
Ammo:
❌
Giyohvandlik — millionlab hayotni vayron qildi
❌
Jinoyat — mast odamlar — zo'ravonlik qildi
❌
Kasallik — jigar, yurak, miya buzilishi
Savol: Alkogol — buyuk ixtiromi? Yoki insoniyatning eng katta xatosimi?
Javob — murakkab. Keling — tarixga, fanga, jamiyatga qaraymiz.
I BOB: TARIX — ALKOGOL VA TSIVILIZATSIYA
Birinchi alkogol — 10,000 yil oldin
Alkogol fermentatsiyasi — tabiiy jarayon. Agar meva yoki don — achisa — unda spirt (etanol) paydo bo'ladi.
Qadimgi odamlar — ehtimol tasodifan topdilar — achigan meva.
Ammo birinchi ataylab ishlab chiqarilgan alkogol — ehtimol:
Pivo — Mesopotamiya va Misr — 7,000-10,000 yil oldin. Arpa yoki bug'doydan.
Sharob — Gruziya va Eron — 8,000 yil oldin. Uzumdan.
Bal — Xitoy — 9,000 yil oldin.
Alkogol — muqaddas ichimlik
Ko'plab qadimgi madaniyatlarda — alkogol — diniy ahamiyatga ega edi.
Qadimgi Misr: Osiris — pivo xudоsi. Pivani — fir'avnlar qabriga qo'yishardi — keyingi hayotda ichish uchun.
Qadimgi Gretsiya: Dionis — sharob xudоsi. Uning sharafiga — bayramlar o'tkazishardi — ko'p sharob ichish bilan.
Xristianlik: Iso — suvni sharobga aylantirdi (mo'jiza). Va oxirgi kechki ovqatda — u sharobni o'z qonining ramzi sifatida ishlatdi.
Iudaizm: Shabat (dam olish kuni) marosimida — sharob muborak qilinadi.
Ammo — Islom — alkogolni taqiqladi. Qur'on aytadi:
"Ey iymon keltirganllar! Sharob , qimor — shaytonning ish'laridan — yiroq turing." (Moida surasi, 90-oyat)
O'rta asrlar — monastirlar va pivo
Yevropada — o'rta asrlar — monastirlar — eng yaxshi pivo va sharobı ishlab chiqaruvchilar edi.
Nega? Chunki:
1. Suv — ko'pincha iflos edi. Pivo — xavfsizroq edi (qaynash jarayoni — bakteriyalarni o'ldiradi).
2. Pivo — ozuqa edi. U — kaloriya va oziq moddalar berardi.
Monastir rohiblari — ro'za tutishda — suyuq ovqat ruxsat etilgan — va pivo — suyuq.
Ba'zi monastirlar — kuniga 5 litr pivo ichishardi!
Distillatsiya — kuchli alkogol
9-10 asrlar — arab olimlar — distillatsiya usulini rivojlantirdilar.
Bu — suyuqlikni qaynatish va bug'ini yig'ish orqali — konsentratsiyalangan spirt olish.
Natija: Viski, vodka, gin, rom — kuchli alkogol (40%+ spirt).
Bu — yangi davr edi. Chunki bu alkogol — juda kuchli ta'sir qilardi — va giyohvandlik хavfi — oshdi.
II BOB: ILMIY NUQTAI-NAZAR — ALKOGOL TANAGA NIMA QILADI?
Alkogol — depressant
Ko'pchilik odamlar o'ylaydi: "Alkogol — meni faollashtiradi."
Ammo bu — noto'g'ri. Alkogol — aslida depressant — markaziy nerv tizimini sekinlashtiradi.
Nega odamlar "faol" his qiladi?
Chunki alkogol — avval — miyaning "nazorat" qismini pasaytiradi — ya'ni tormozni yo'qotasiz. Shuning uchun — siz — ko'proq gaplashasiz, kulasiz, dadil bo'lasiz.
Ammo keyin — agar ko'proq ichsangiz — boshqa qismlari ham pasayadi — va siz — sekin, chalg'oq, beixtiyor bo'lasiz.
Qisqa muddat ta'siri
1-2 ichimlik:
Yengil ruhiy ko'tarilish
Tormozning pasayishi
Kayfiyat yaxshilanadi
3-4 ichimlik:
Nutq — noaniq
Muvozanat — buziladi
Qaror qabul qilish — yomonlashadi
5+ ichimlik:
Xotira yo'qolishi ("blackout")
Qusish
Ehtimol — hushidan ketish
10+ ichimlik (bir vaqtda):
Alkogol zaharlanishi — o'limga olib kelishi mumkin
Uzoq muddat ta'siri
Jigar:
Jigar — alkogolni qayta ishlaydi. Ammo — agar juda ko'p bo'lsa — jigar shikastlanadi.
Jigar yog'lanishi → jigar yallig'lanishi → sirroz (jigar to'qimasining o'lishi) → o'lim.