Tarmoq va tizim administratorligi va xavfsizligi

📊
Packet Tracer, GNS, EVE-NG va Cisco CML haqida
Tarmoq laboratoriyasi qurishda eng ko‘p uchraydigan savollardan biri shu: qaysi platformani tanlash kerak? Javob esa sizning maqsadingizga bog‘liq.
✔️
Agar siz real qurilmaga maksimal yaqin muhit izlayotgan bo‘lsangiz,
Cisco CML eng to‘g‘ri variantlardan biri
hisoblanadi. Cisco Modeling Labs — bu Cisco’ning rasmiy laboratoriya platformasi bo‘lib, unda haqiqiy IOS, IOS-XE, IOS-XR va NX-OS image’lari ishga tushiriladi. Eng muhim jihati shundaki, bu oddiy simulyatsiya emas, balki virtualizatsiya. Shu sababli
CML professional tarmoq muhandislari, arxitektorlar hamda CCNP yoki CCIE darajasiga tayyorlanayotganlar uchun juda mos
keladi. Platforma brauzer orqali boshqariladi, REST API bilan avtomatlashtirish imkonini beradi va enterprise darajadagi ishlatish ssenariylariga yaqin turadi.
✔️
Packet Tracer
esa butunlay boshqa maqsadga xizmat qiladi. Bu Cisco’ning bepul o‘quv vositasi bo‘lib, asosan
boshlovchilar va CCNA bosqichidagi foydalanuvchilar
uchun yaratilgan. U haqiqiy IOS’ni ishga tushirmaydi, balki qurilmalarni simulyatsiya qiladi. Natijada buyruqlar va imkoniyatlar cheklangan bo‘ladi. Lekin aynan shu soddalik uning eng katta ustunligi ham hisoblanadi. Dastur yengil ishlaydi, oddiy kompyuterlarda ham muammosiz ishga tushadi va asosiy routing hamda switching mavzularini tushunish uchun juda qulay.
✔️
Agar sizga
bir nechta vendor bilan ishlaydigan
laboratoriya kerak bo‘lsa,
EVE-NG ko‘proq mos
keladi. Bu platforma Cisco bilan cheklanib qolmaydi. Unda Juniper, Fortinet, Palo Alto va boshqa ko‘plab vendor image’larini ham ishga tushirish mumkin. Shu sababli EVE-NG multi-vendor lablar uchun juda ommabop. Lekin muhim farqi shundaki,
u Cisco’ning rasmiy mahsuloti emas
. Image’larni foydalanuvchi o‘zi topadi va litsenziya bilan bog‘liq mas’uliyat ham foydalanuvchining o‘zida bo‘ladi. Shunga qaramay, murakkab yirik yoki xavfsizlik topologiyalarini qurishda EVE-NG juda kuchli vosita hisoblanadi.
✔️
GNS3 ham shu segmentdagi eng mashhur platformalardan biri. U uzoq yillardan beri ishlatilib kelinadi va juda moslashuvchan ekotizimga ega. Dastlab Cisco IOS bilan ishlash uchun tanilgan bo‘lsa, hozirgi kunda
QEMU, VirtualBox, Docker
va boshqa texnologiyalarni ham qo‘llab-quvvatlaydi. GNS3’ning kuchli tomoni — uni local kompyuterda ham, remote serverda ham ishlatish mumkin. Shu bilan birga, u ham rasmiy Cisco mahsuloti emas. Demak, image va litsenziya masalalari bu yerda ham foydalanuvchi zimmasida bo‘ladi. Bundan tashqari, ba’zi holatlarda dastlabki sozlash jarayoni EVE-NG yoki Packet Tracer’ga qaraganda murakkabroq bo‘lishi mumkin.
@tarmoq_tizim

🇺🇸
🇮🇱
🇮🇷
Hormuz bo‘g‘ozidagi geosiyosiy vaziyat xalqaro darajada nafaqat neft balki butun jahon internet sifatiga ham jiddiy ta’sir qilishi mumkin
Bugun xalqaro ma’lumot almashinuvining asosiy qismi
👉
suv osti kabellari orqali ishlaydi
👈
va Fors ko‘rfazi davlatlarini tashqi dunyo bilan bog‘laydigan bir necha muhim kabel tizimlari aynan shu hududdan o‘tadi.
Muammo shundaki, urush sharoitida kabelning o‘zi nishonga olinmasa ham, jangovar harakatlar, kemalarga qaratilgan zarbalar, kema langarining sudralishi yoki minalar sabab bilvosita kabel uzilishi yuz berishi mumkin. Misol uchun, 2024-yilda Qizil dengizda hujumga uchragan kema langarini sudrab ketib, bir nechta kabellarga zarar yetkazgan. Xuddi shunday holat Hormuzda ham sodir bo‘lishi mumkin. Eng xavfli jihati esa, kabel uzilgandan keyin uni tez tiklashning o‘zi ham muammo: ta’mirlash kemalari uchun ruxsat olinishi va bunday kemalar
(
👉
kemalardagi kabellarning tasviri
👈
)
uzoq vaqt bir nuqtada turishi kerak, urush olib borilayotgan hududda esa bu deyarli imkonsiz bo‘lib qoladi. Hozirning o‘zida
Alcatel Submarine Networks
kompaniyasi xavfsizlik sabab fors-major e’lon qilgani va 2Africa Pearls loyihasining Fors ko‘rfazi segmentida ishlar to‘xtatilgani bu muammo oddiy gap emasligini ko‘rsatmoqda.
Eng katta strategik xavf esa mojaroning
Hormuz
(kengligi 55-95, eng tor qismi 34 km)
bilan cheklanib qolmasligidir
. Agar harbiy mojarolar kengaysa, u Qizil dengizdagi
Bab al-Mandab
(kengligi 32 km)
yo‘lagiga (bo‘g‘ozi) ham bosimni kuchaytiradi. Bu esa ancha og‘irroq ssenariy, chunki Qizil dengiz yo‘lagi global internet
trafigining taxminan 17 foizini
tashiydi va
Yevropa-Osiyo aloqalarining 90 foizdan ortig‘i
shu hudud orqali bog‘langan. 2024-yilda Qizil dengizdagi uch kabelning uzilishi
olti oy ta’mir ishlarini talab qilgan
, 2025-yil sentabridagi holatda to‘rtta kabel shikastlanishi natijasida
uchta kebl besh oy davomida tiklangan
, bittasi esa haligacha muammo sabab xizmat holatida emas.
Urush holatida bu muddat kattalashishi aniq.
Bu shuni anglatadiki, agar Hormuzdagi urush bosimi Qizil dengizdagi mavjud xavflar bilan qo‘shilsa, muammo endi faqat ko‘rfaz davlatlari interneti emas, balki Yevropa - Osiyo - Afrika o‘rtasidagi kengroq raqamli muammoga aylanishi mumkin.
@tarmoq_tizim

🌞
Tabiatning uyg‘onishi, ezgulik va ruhiy poklanish nafasi ufurib turgan bugungi kunlarda sizlarni Navro‘z bayrami bilan chin qalbimdan samimiy tabriklayman!!!
🌺
Navro‘z yurtimizga quvonch, tinchlik va fayzu baraka olib kelsin!
Hurmat bilan, Sanjar Toshev
@tarmoq_tizim

Hayit muborak!
Yuragingiz hamisha quvonchga, xonadoningiz fayzu barakaga to‘lsin. Ushbu ulug‘ ayyom sizga va yaqinlaringizga sog‘lik, xotirjamlik, mehr-oqibat va cheksiz baxt olib kelsin. Tutgan ro‘zangiz qabul, qilgan ibodatlaringiz va ezgu niyatlaringiz ijobat bo‘lsin.
Hurmat bilan Sanjar Toshev
@tarmoq_tizim

#Qonunchilikdagi_yangiliklar
❗️
Kiberjinoyatchilikning oldini olish tizimi takomillashtiriladi
“O‘zbekiston Respublikasining Kiberxavfsizlik strategiyasini belgilash va kiberjinoyatchilikning oldini olish tizimini takomillashtirish to‘g‘risida”gi Prezident Farmoni
(PF–38-son, 10.03.2026-y.)
qabul qilindi.
🔰
Farmon bilan O‘zbekiston Respublikasining 2026–2030-yillarga mo‘ljallangan
kiberxavfsizlik strategiyasi
tasdiqlandi.
🏛
Farmonga ko‘ra, 2026-yil 1-apreldan
Adliya vazirligi, Energetika vazirligi hamda Soliq qo‘mitasida
Kiberxavfsizlikni taʼminlash bo‘limi
tashkil etiladi.
✅
2026-yil 1-apreldan
davlat organlari va tashkilotlari tomonidan byudjetdan tashqari jamg‘arma mablag‘lari hisobidan hamda byudjet parametrlari doirasida zarur mablag‘lar kiberxavfsizlikni taʼminlash masalalariga yo‘naltiriladi.
📝
Davlat xavfsizlik xizmatining milliy axborot tizimlari va resurslarining zamonaviy kibertahdidlarga
bardoshlilik darajasini
oshirish maqsadida ularning kiberxavfsizlik borasidagi kamchiliklarini aniqlash bo‘yicha mustaqil ekspertlar ishtirokida
tanlovlar
o‘tkazib boriladi.
🔎
Mazkur tanlovlar Davlat xavfsizlik xizmati tomonidan belgilanadigan
maxsus elektron platformada
o‘tkaziladi.
@tarmoq_tizim

💥
💥
💥
Windows Server video darsligi
✍️
Kurs muallifi:
Toshev Sanjar
(
@blackroot
)
00.
👉
Windows Server 2019 kursiga kirish
01.
👉
Ishchi maydonni tayyorlash va Windows Server 2019 operatsion tizimini oʻrnatish
02.
👉
Tarmoq sozlamalari
03.
👉
Lokal serverning dastlabki sozlamalari
04.
👉
Active Directory va uni oʻrnatish
05.
👉
Active Directoryda foydalanuvchilar yaratish va unga host-kompyuterlarni birlashtirish
06.
👉
Active Directorydagi cheklovlarni oʻzgartirish
07.
👉
Active Directoryda foydalanuvchi guruhlar yaratish va dastlabki guruh qoidalarini qoʻllash
08.
👉
DHCP server
09.
👉
NAT sozlamalari
10.
👉
Fayl server va uning sozlash turlari
11.
👉
FTP server sozlamalari
12.
👉
Storage Server (virtual saqlash serveri)
13.
👉
Storage Server (tarmoq fayl serveri)
14.
👉
NTP sozlamalari
15.
👉
Tizimni masofadan boshqarish usullari
16.
👉
Guruh qoidalari bilan ishlash (GQBI) (Kompyuterlarning xavfsizli siyosati - Interactive logon)
17.
👉
GQBI: Parollar siyosati
18.
👉
GQBI: Foydalanuvchilarni vaqt boʻyicha boshqarish
19.
👉
GQBI: Majburiy oʻchirishlardan himoyalash
20.
👉
GQBI: Dasturlardan cheklangan holatda foydalanish
21.
👉
GQBI: Tashqi qurilmalarga huquqlarni cheklash
22.
👉
GQBI: Foydalanuvchilar uchun tizim boshqaruv imkoniyatlarini cheklash
23.
👉
GQBI: Foydalanuvchilar uchun Internet tarmogʻini cheklash (bloklash)
24.
👉
GQBI: Brauzer va undagi proxy serverlarni boshqarish
@tarmoq_tizim

Ko‘pchiligimiz operatsion tizim o‘rnatish uchun yuklovchi USB tayyorlashda
Rufus
utilitasidan foydalanganmiz.
Aynan shu utilitada jiddiy zaiflik aniqlandi
(CVE- 2026 - 23988).
Bu zaiflik
orqali hujumchi kompyuteringizda administrator darajasigacha ko‘tarilib,
tizimni to‘liq nazorat qilishi mumkin.
Yaxshisi, maqolani to‘liq o‘zingiz
o‘qib chiqing.
@tarmoq_tizim

💥
💥
💥
KERIO CONTROL bo‘yicha video darsligimiz endi YouTube’da ochiq holatda!
Ushbu darslikda Kerio Control’ning asosiy funksiyalari, sozlamalari va samarali foydalanish usullari haqida batafsil ma’lumot berilgan. Tarmoq xavfsizligini oshirish va tizimni boshqarishni o‘rganmoqchi bo‘lsangiz, videodarslikni tomosha qiling. Va ushbu postni imkon qadar boshqalar bilan ham bo
‘
lishing.
01.
KIRISH. VIRTUALBOX DASTURI
👉
VIDEO
02.
VIRTUAL ISHCHI MAYDONNI TAYYORLASH
👉
VIDEO
03.
KERIO CONTROLNI O"RNATISH
👉
VIDEO
04.
KERIO CONTROLDA DASTLABKI SOZLAMALARNI AMALGA OSHIRISH
👉
VIDEO
05.
TARMOQ INTERFEYSLARIGA IP MANZILLARNI BERISH
👉
VIDEO
06.
KERIO CONTROLDA DHCP SERVER
👉
VIDEO
07.
TARMOQ DNS SOZLAMALARI
👉
VIDEO
08.
FOYDALANUVCHILAR BILAN ISHLASH. AD DOMEN FOYDALANUVCHILARI
👉
VIDEO
09.
KERIO CONTROLDA TRAFIK QOIDALARI
👉
VIDEO
10.
TRAFIK QOIDALARI (TELEGRAMNI BLOKLASH)
👉
VIDEO
11.
TRAFIK QOIDALARI (FAQAT TAS-IX)
👉
VIDEO
12.
KERIO CONTROLDA WEB FILTIRATSIYA
👉
VIDEO
13.
KERIO CONTROLDA TEZLIKNI NAZORAT QILISH
👉
VIDEO
14.
XAVFSIZLIK PARAMETRLARI (IKKI BOSQICHLI AUTENTIFIKATSIYA)
👉
VIDEO
15.
XAVFSIZLIK PARAMETRLARI (GEO IP FILTR, BOG"LANISHLAR)
👉
VIDEO
16.
XAVFSIZLIK PARAMETRLARI (MAC FILTR)
👉
VIDEO
17.
VPN SERVER (KERIO VPN, IPSEC VPN)
👉
VIDEO
18.
PROXY SERVER
👉
VIDEO
19.
BOSHQARUV MODULLARI (IP TOOLS, SSH)
👉
VIDEO
20.
KERIO CONTROLDA STATISTIKA VA HISOBOTLAR
👉
VIDEO
21
. BONUS DARS (PAT)
👉
VIDEO
@tarmoq_tizim

Assalomu alaykum, sizni kirib kelgan 2026 yil bilan chin dildan tabriklayman.
Ota-onangiz doimo sog‘-salomat bo‘lib, umrlarining uzoq bo‘lishi, ularning roziligi va duolarini har qadamda his etib yurish nasib etsin. Farzandlaringizning kamoli, yutuqlari va kelajagi ko‘nglingizni doimo quvontirsin, aka-ukalaringiz hamda opa-singillaringiz bilan bo‘lgan mehrli rishtalar yanada mustahkam bo‘lib borsin. Oilangizda tinchlik, baraka va o‘zaro tushunish hukm surib, do‘stlar davrasida samimiyat va ishonch aslo kamaymasin.
2026 yil karyerangiz va ilmiy faoliyatingizda yangi imkoniyatlar ochadigan, mehnatlaringiz o‘z samarasini beradigan yil bo‘lsin. Qilgan mehnatlaringiz, sa’y-harakatlaringiz davlat va xalqaro miqyosda munosib baholanib, obro‘-e’tiboringiz yuksalishiga sabab bo‘lsin. Yangi yilda sizga moddiy barqarorlik bilan birga ma’naviy boylik, qalbingizda esa doimiy ichki xotirjamlik hamroh bo‘lsin.
Hurmat bilan, Sanjar Toshev!