🌹 Hayotiy Hikoyalar 🥀

🌳
ДАРАХТ БИР ЖОЙДА КЎКАРАДИ, ИНСОН ЭСА РИВОЖЛАНИБ БОРИШИ КЕРАК.
Кўпчилик шу гапни айтади...
«Дарахт бир жойда кўкаради» деб...
Инсон ҳаётидаги бир йил календардаги оддий 12 ой-365 кун эмас. Бу давр мобайнида унинг билими, тажрибаси, дунёқараши, масъулияти, имкониятлари ва, албатта, меҳнат фаолиятидаги ўрни изчил равишда ривожланиб бориши керак.
Шу боис ҳар биримиз вақти-вақти билан ўзимизга қуйидаги саволларни беришимиз лозим... Ўтган бир йил менга қандай натижалар берди? Маошим ошдими Масъулиятим ортдими? Билим ва тажрибам бойидими? Касбий мартабада юқориладимми Жамоа ва раҳбарият ишончини қозондимми?
Агар ушбу саволларнинг аксариятига «ҳа» деб жавоб бера олсангиз, демак, меҳнатингиз раҳбарият ва жамоа томонидан эътироф этилмоқда. Сизнинг ҳаракатларингиз қадрланяпти, сизга бўлган ишонч ортиб бормоқда. Энг муҳими, сиз бир жойда тўхтаб қолмаяпсиз, ҳаракат бор ривожланяпсиз!
Бироқ бир йил ўтишига қарамай, ишингизда, билимингизда, даромадингизда ёки касбий мартабангизда сезиларли ўзгариш бўлмаса, бу ҳақда жиддий мулоҳаза юритиш зарур.
Чунки вақтнинг ўтиши ва йилларнинг алмашиши ҳар доим ҳам ривожланишни англатмайди.
Баъзан инсон бир хил вазифа, бир хил муҳит, чекланган имкониятлар ва ўзгармас маошга кўникиб қолади. Вақт ўтаверади, аммо унинг касбий ва шахсий ривожи бир жойда қолиб кетади.
Энг хавфлиси эса ривожланмаслик ҳолатига кўникиб қолишдир.
Дарахт бир жойда кўкаради. Унинг илдизи бир жойда бўлади.
Аммо инсоннинг имкониятлари чуқур ва кенг бўлиши керак. Инсон билим, тажриба, масъулият, даромад ва касбий мартаба жиҳатидан мунтазам равишда ўсиб бориши лозим.
Шунинг учун ҳаётда бир жойда қолиб кетишни барқарорлик деб қабул қилмаслик керак.
Чунки ривожланмаслик баъзан энг катта тўсиққа айланади.
Вақт ўтиши билан нафақат ёшимиз, балки салоҳиятимиз ва натижаларимиз ҳам ортиб бориши керак.
Дарахт бир жойда кўкаради, тўғри...
Инсон эса ўз устида ишлаб, ҳаётда ва касбий фаолиятида юксалиб бориши керак!
Илҳомжон Олимжонович Қосимов
🍃
Яқинларингизга ҳам улашинг...
🍃
༺
🌺
༻
🌸
༺
🌺
༻
https://t.me/xayotiy_xikoyalari

🤔
СИЗНИНГ КЕЧ ҚОЛИШИНГИЗНИ КИМ ЭСЛАЙДИ?
Сизнинг уйингизга кеч келишингизни, фарзандларингиз билан ўтказмай қўйган вақтларингизни энг аввало оилангиз ёдда тутади холос. Улар буни Сизни соғинишганида бот-бот эслашади...
Раҳбарингиз ёки жамоангиз эса Сизнинг иш вақтидан кейин ҳам қолиб, кечгача, ҳатто қаро тунгача ишлаганингизни ҳар доим ҳам қадрлайвермайди. Дам олиш кунларида ишга чиққанингиз, шахсий режаларингизни суриб қўйганингиз, оилангиз учун ажратилиши керак бўлган вақтни ишга сарфлаганингиз ҳам вақт ўтиб оддий ҳолга айланиб қолиши мумкинлигини ҳам хеч ўйлаб кўрганмисиз?
Энг қизиғи Сизнинг ишга кеч қолганингиз дақиқасигача ҳисобланади, хатто ҳар куни навбатчи томонидан рўйхат асосида назорат ҳам қилиб борилади. Фалон соатда келди деб белгиланади, кетиш эса йўқ! Бир нечта саволлар мени қийнайди... Иш вақтидан кейин қолиб ишлаган соатларингиз-чи?
Ким уларни ҳисоблайди?
Ким бу меҳнат учун раҳмат айтади?
Ким қўшимча ҳақ тўлайди?
Нега баъзи жойларда бир куни эрталаб 10–15 дақиқа кеч қолсангиз, дарров тушунтириш хати ёздирилади?
Аммо ўн кун давомида кечгача, ҳатто тунгача ишласангиз, дам олиш куни ишга чақирилсангиз бу қўшимча меҳнат гўёки ҳеч нарса эмасдек қабул қилинади? Одатда- Адолат канални тепасида дейишга кўникиб кетганмиз.(Наманган шаҳарида барча қабристонлар катта Наманган канали юқорисида жойлашган)
Иш вақтидан ташқари қилинган меҳнат аслида бепул меҳнат дегани эмас!
Агар ходимдан белгиланган иш вақтига қатъий риоя қилиш талаб қилинса, унинг иш вақтидан ташқари сарфлаган вақти ҳам худди шундай аниқ ҳисобланиши керак эмасми?
Қўшимча иш бўлса унинг қўшимча ҳисоби ҳам бўлиши керакку. Қўшимча меҳнат бўлса унинг муносиб ҳақи бўлиши керак эмасми?
Дам олиш куни иш бўлса унинг ҳам қадри ва белгиланган тартибда ҳақи бўлиши керак! Фалон амалдор селектор ўтказар экан, фалон амалдор зоом йиғилиши ўтказар экан, ҳамма қатнашиши шарт деб иш вақтидан ташқари ҳатто дам олиш кунларига эълон берилади... Менинг иш вақтим тугади, кетаман деб кўрингчи... Тушунтириш ёз ёки бира тўла аризангни ёзиб кет, келмасанг ҳам майли деган дашномлар эшитасиз... Майли йиғилиш ўтказадиган ўша амалдор аввал ишдан ташқари холатда йиғилиш белгилашдан аввал қўшимча хақ тўлаш хақида буйруқ чиқарсинда!!!
Чунки ходим ташкилотга фойда келтираётган бўлиши мумкин. Лекин у энг қиммат нарсасини, вақтини сарфлаяпти.
Бу вақт эса унинг оиласига, фарзандларига, ота-онасига ва яқинларига ҳам тегишлилигини унутмасин ўша рахбарлар.
Сиз раҳбарингиз учун кечгача ишлаб берган вақтингизни кейин фарзандингизнинг болалигидан қайтариб ололмайсизку бу инкор этиб бўлмас факт!
Чунки раҳбарлар алмашади.
Жамоалар ўзгаради.
Лавозимлар ўзгаради.
Оилангиз ҳам улғайиб боради...
Бугунги муаммо эртага бошқа бир муаммо билан алмашаверади, муаммолар эса асрлар давомида тугамаган ва тугамайди ҳам.
Аммо фарзандингизнинг бугунги болалиги, оилангиз билан ўтказилмаган бугунги вақт ортга қайтмайди!
Шунинг учун меҳнат қилиш керак. Масъулият билан ишлаш керак. Интизомга ҳам амал қилиш керак.
Лекин адолат дегани ҳам бир томонлама бўлмаслиги керак ахир...
Ходимдан талаб қилишдан олдин, унинг меҳнати ҳам қадрланиши керак эмасми?
Ходимнинг кечикиши ҳисобланса, унинг ортиқча ишлаган вақти ҳам ҳисоблансин! Қани қайси ташкилотда шундай тартиб қилинган ва қилинмоқда? Мисол қилиб кўрсатадиган мард борми?! Хохласангиз кўрсатиб ҳам бераман... Қонун устиворлигини таъминловчи органдан бири Прокуратура кечаси олдидан ўтсангиз, деярли 70% хона чироқлари ёқуқ холатда бўлади.
Тушунтириш хати талаб қилинса, қўшимча иш учун ҳам муносиб ҳақ тўлансинда!
Чунки ҳақиқий раҳбарлик фақат талаб қилишда эмас, адолатли хақ тўлашга ҳам боғлиқдир.
Ҳақиқий раҳбарлик ходимнинг меҳнатини, вақтини, оиласи ва ҳаётини ҳам қадрлашдир!
Ишчи-ходим робот эмас. Унинг ҳам вақти бор. Унинг ҳам оиласи бор. Унинг ҳам ҳаёти бор!
Шунинг учун иш вақтидан ташқари сарфланган ҳар бир соат эътиборсиз қолмаслиги, қадрланиши ва муносиб баҳоланиши шарт!
Бу холат бўйича ҳам жамоатчилик назоратини кучайтириш лозим.
Гапирса гап кўп... Ким қандай фикрда?
Илҳомжон Олимжонович Қосимов.
🍃
Яқинларингизга ҳам улашинг...
🍃
༺
🌺
༻
🌸
༺
🌺
༻
https://t.me/xayotiy_xikoyalari

Бир зумда қуролланган давлат органи вакиллари воқеа жойига оператив етиб келишадида ҳалиги қуролланган Жипда келган шахсларнинг қўлларига кишан уришиб уларни ҳамда ота-ўғилни ҳам Марҳамат туман Ички ишлар бўлимига олиб кетишади.
Хуллас, тергов ва суд натижаларига кўра қўлида қурол билан долларларни ноқонуний чегарадан ўтказиб юрган номаълум шахслар жабрланувчи бўлиб чиқиб ҳалиги ўзлари билмаган ҳолда қаҳрамонлик кўрсатган йигитлар 7 йилдан муддат олиб қамалиб кетишади: -Онангнинг қўлини қози сўраса, додингни кимга айтасан! (Халқ ибораси).
Юқоридаги суд ҳукмидан норози бўлган Зумрадхон ва Гулола мендан президент девонхонасига бориб мурожаат қилиб амалий ёрдам сўрашда ўзларига ҳамроҳ бўлиб борб келишлигимни илтимос қилиб менинг ҳузуримга келишган эканлар. Кези келганда мен яна бир нарсани ўз ўқувчимга айтиб ўтмоқчиман. Зумрадхоннинг эри Шуҳратжон Мамадалиев биз билган ўша машҳур ёзувчи Тоҳир Малик қаламига мансуб “Шайтанат” романи ҳамда у асосида яратилган “Шайтанат” кинофильмининг бош қаҳрамони Асадбекнинг ҳақиқий ҳаётдаги прототипи бўлмиш раҳматли Эркин Мамадалиевнинг марҳума синглиси Ойтожи аянинг катта ўғли ҳисобланади. “Шайтанат”даги жуда кўп персонажлар, жумладан, Абдураҳмон табиб ҳам Марҳаматдан 10 км узоқликда жойлашган ҳозир Қирғизистонга қарайдиган Сирт деган маҳалладан бўлган. Эркин Мамадалиев Марҳаматнинг ҳозирги шарқшунос олим ва устозимиз Маҳмуд Ҳасанийнинг маҳалладоши бўлган. Кейинчалик у Асакага кўчиб кетиб ўша машҳур Чўнтак номли чойхонада фаолият юргузган. Яна бир бор сизлардан узр сўрайман, гап сал чўзилиб кетди.
Гапнинг пўст калласи, дастлаб мен бу икки мурожаатчи аёлнинг илтимосларини рад этдим: -Мен у ерга бориб сизлар учун нима қилиб бера оламан ўзи? Мана, биз президент девонига ҳам кирдик дейлик. У ерда сизларнинг арзларингизни эшитади, холос. Эшитганда ҳам ёзма равишда фақат ўзларингиздан олишади. Менга эса: -Сиз уларга бегонасиз, деб мени ишга аралаштиришмайди-да!
Шунда Зумрадхон менга: -Домла, сиз инсон ҳуқуқлари бўйича кўп билимларни биласиз. Биз билан юраверинг, балким маслаҳатларингиз керак бўлиб қолар. Сиздан нима кетди, шунчаки бир айланиб келасиз-да. Яна биз сизнинг “Эзгулик” жамиятингизнинг республика раиси Васила опа Иноятова билан ҳам кўришмоқчимиз!-деб қўярда қўймай мени ўзлари билан Тошкентга олиб кетишди.
2016 йил 24 август куни Тошкентга етиб бориб дастлаб биз президент қароргоҳига бордик. У ерда ариза қолдирдик. Барибир келажакда мазкур аризамизнинг ҳеч қандай фойдаси бўлмади. Чунки Каримов даври судлари қанақа эканлиги бугун барчага аён!
Кейин биз биргалашиб Васила Иноятованинг уйларига ташриф буюрдик. Раҳматли Васила опа бизни хушчақчоқ ва кўтаринки руҳда кутиб олдилар ҳамда уйлари яқинидаги Тошкент ресторанига олиб кириб бизни ўз ёнларидан меҳмон ҳам қилдилар.
Шомга яқин биз уччовлон Қўйлиқдаги водий питакка етиб келдик. Питакда одам гавжум. Зумрадхон менга: -Домла, сиздан илтимос, йўлнинг у томонига ўтиб энди бир машинани гаплашиб келинг. Пулидан чўчиманг. Фақат орқа ўринга бошқа бировни олманг. Биз иккимиз бемалол уйга етиб олайлик. Сиз эса ҳайдовчининг олдида бўласиз, деб қолди. Шундай қилиб мен йўлнинг у томонига ўтдим. Бахтга қарши бирорта ҳам марҳаматлик ҳайдовчилар йўқ экан. Чунки бор талабалар ёзги таътилни уйларида ўтказиш учун водийга қайтган. Ўқиш арафасида уларнинг бариси Марҳаматда бўлганлиги учун таксистлар ҳам Тошкентга кела олмай қолишган кўринарди.
Шундай қилиб мен асакалик бир ҳайдовчини танлаб водийга қайта бошладик. Қамчиқ довонидан тушганимиздан сўнг “Садоқат”дан Ёзёвон йўлига бурилдик. Шунда асакалик ҳайдовчимиз менга: -Ака, сиздан илтимос, қизиқ-қизиқ воқеалардан гапириб кетинг, жуда ҳам уйғум келяпти. Чунки мен энди питакка етиб келганимда уйдан қўнғироқ бўлиб тезда уйга қайтишлигимни айтишган эди. Чарчаб қолибман, шекилли, кўзим илиняпти. Ҳали Марҳаматгача яна уч соатлик йўл бор-да! Зорманда йўл текис ва тўғри, ухлаб қолишим ҳеч гап эмас. Энди сиз қизиқ нарсаларни айтиб кетсангиз, менинг қоним қизиб уйқум қочарди!-деб қолди. Унинг бу гапидан илҳомланиб кетиб мен ҳам унга: -Ҳозир мен сизга қизиқ бир воқеани айтиб бераман ана унда сиз 3 соат эмас уч кун ўзингизга кела олмайсизов!-дедим. Менинг бу гапимдан ҳайдовчи йигитнинг кайфияти кўтарилди, шекилли, менга тиржайиб: -Қани-чи! Унда менинг қулоғим сизда, ака!-деб қолди.
Мен ҳам унинг реакциясини кутган ҳолда: -Худо хоҳласа, эртага Каримов ўлади!-дедим. Ҳайдовчи ўтирган жойидан бир сакраб тушди-да: -Эй, ака, бунақанги гапларни қилманг, илтимос. Мен жуда қўрқаман!-деди. Мен унга: -Унинг нимасидан қўрқасиз ўзи?-деб савол бердим. Шунда ҳайдовчи менга ўз қўрқувини шундай баён қилди: -Ахир, деворнинг ҳам қулоғи бор-да, ака! Мен ҳам унга дарҳол: -Деворнинг қулоғи бўлса бўлаверсин! Каримов ўлгандан кейин унинг нима аҳамияти бор, ука?-дея яна савол бердим. Ҳайдовчи эса: -Ҳа, ўша қулоқ сизу мени керакли жойга сотиб берса, кейин нима бўлади?-деди нафаси бўғзига тиқилиб. Мен ҳам унга: -Марҳамат, бориб айтсин. Орган одами ҳам ўша қулоққа: -Ҳа, ана Каримов ҳақиқатдан ўлди. Тўғри айтган экан, дейди, холос. Мени эса Каримовнинг ўлимида айблашда ҳеч қандай асоси йўқлиги учун безовта қилишмайди. Тамом-вассалом!-деб унга қисқа-лўнда жавоб бериб қўйдим. Мазкур савол-жавобдан зўрға ўзига келиб олган ҳайдовчи бир оздан кейин яна менга: -Ака, унда сиз қаердан олиб гапиряпсиз бу гапларни?-дея савол бериб қолди. Мен унга: -2015 йили март ойидаги президентлик сайлови арафасида бир туш кўрдим. Тушимда Каримов эски бир кишилик диван-креслодан худди ўшанақанги эски диванга кети билан судралиб ошиб ўтяпти. Иккинчи диванга 25 август 2016 йил деб ёзиб қўйилган эди. Каримовнинг аҳволи жуда паст бўлиб, шимининг чок-чоклари сўтилиб кетган иплари осилиб турар, оёғида эса, эски махси-калиш бор эди. Демак, билдимки, эртага Каримов ўладиган кун – 25 август!-деб мавзуга нуқта қўйдим. Бизнинг суҳбатимизга эса, орқа ўриндиқда ўтирган иккала аёл қўшилмади.
Хуллас, тунги соат 01ларда мен ўз уйимга етиб келдим. Таҳоратимни янгилаб хуфтон намозини энди ўқишга чоғланаётган пайтим бир маҳал телефоним жиринглаб қолди. Қарасам, Зумрадхон экан: -Эшитаман!-дедим. Шунда Зумрадхон менга хавотирли бир овоз билан: -Домла, ҳалиги гапни бекор айтдингизда!-деб қолди. Мен ҳам унга: -Нега ундай деяпсиз?-деб савол бердим. У эса менга: -Анави Гулола бор-у! Ўша қиз ички ишларнинг қулоғи экан. Сиз гапирган заҳотингиз у менинг қулоғимга пичирлаб: -Эртага мен домлани мелисага сотаман. Менга ҳар бир маълумотим учун 100 минг сўм мукофот беришади, деб айтди-да! Энди нима қиламиз, домла? Мен сиздан ёрдам сўраб сизни бир балога йўлиқтириб қўйдим, шекилли-да!?-деб нолиб қолди. Мен ҳам уни тинчлантириб: -Майли, тек қўяверинг, бориб айтадиган жойига бориб айтсин. Биринчидан, эртага, насиб қилса, Каримов нариги дунёга равона бўлади. Иккинчидан, ўлмаса, мени Гулоланинг чақуви билан ИИБга чақиришса, мен ҳам терговчига: -Бу ҳақда сизга ким хабар берди?-деб аризачини юзма юз қилишларини талаб қиламан. Биламанки, ИИБ терговчиси ҳеч қачон ўз агентини сота олмайди. Иш ёпилади-тамом! Иккинчи варианти қўшимча равишда сизни гувоҳ сифатида чақиришлари мумкин. Сиз эса, бўлиб ўтган воқеани тан олмайсиз. Ҳайдовчи ҳам терговма-тергов, судма-суд югуриб юришни хоҳамайди. У ҳам билмайман деган гапни айтиб қисқа қилади. Ана ўшандан кейин мен ҳам ИИБ терговчисини ёқасидан тутиб: -Нега мени бекордан бекор безовта қилдинг?-деб ўзини маънавий зарар учун маъмурий судга бераман. Шунинг учун терговчилар ҳам анойи эмас. Хижолат бўлманг, синглим, яхши дам олинг!-деб у билан хайрлашдим. Лекин Зумрадхон яна бир савол билан менга мурожаат қилиб қолди: -Домла, унда сизни қора рўйхатга олиб қўйишмайдими, иш қилиб? Мен унга: -Ахир, рўйхатга бир марта киритишади-ю, иккинчи марта олишмайди-да, синглим. Мен эса доимий рўйхатдаги одамман!-деб жавоб қилдим.
25 август куни тонг сахарда синфдошларим менинг уйимга келишиб: -Биз ҳозир Фарғонанинг Етти булоқ деган жойига дам олгани кетяпмиз. Хоҳласанг, сен ҳам юр!-деб мени ҳам ўзлари билан ўша ёққа олиб кетишди. Зиёртгоҳда гурунглашиб ўтириб мен яна Каримовнинг ўлими тўғрисидаги хабарни ўз синфдошларимга ҳам айтиб бердим. Улар ҳам бу гапдан ҳанг-манг бўлишиб: - Каримовни бугун вафот этишини сен қаердан биласан?-деган саволни улар ҳам менга табиийки беришди. Жавоб яна ўша башоратли туш!

Соат шомга яқинлашганда Фарғонадан уйга етиб келдим. Бир пайт телефоним жиринглаяпти. Қарадим, қайиноғам Муллажон ака экан: -Эшитаман, ака!-дедим. Шу тобда у менга: -Мусажон, эшитдингизми Каримов бугун ўлибди?-деб мен ва менга ўхшаганларга ёқадиган хушхабарни айтиб қолса бўладими: -Эй, Аллоҳга беадад ҳамду санолар бўлсин, омиин, борадиган жойи жаҳаннам бўлсин, илоҳим!-деб мен ҳам хурсандлигимни яширмасдан қаттиқ хитоб қилиб юбордим. Муллажон акам бўлса менинг бу гапимдан товушини борича хоҳолаб кулиб юборди. Чунки у мен Каримовни ёқтирмаслигимни жуда яхши биларди. Орадан 2-3 сония ўтмасдан телефоним яна жиринглади. Бу сафар Зумрадхон экан: -Домла, эшитдингизми? Каримов вафот этибди!-деб қолди. Мен ҳам унга қайиноғам билан бўлиб ўтган суҳбатни унга маълум қилдим. Шунда Зумрадхон янада бир қизиқ гапни айтиб қолди: -Анави Гулола бор-у? Ўша ҳозир менга қўнғироқ қилиб: -Зумрадхон, кечаги домла қанақа одам эди у ўзи? Каримов ўлиб қолибди, деганди, мен ҳам унга: -Энди ўша домла сени ҳам ўлдиради!-десам, у менга: -Йўқ, йўқ, мен энди тушуниб етдим. Мен уни энди мелисага сотмайман!-деб қасам ичди!
Мана сизга, азизлар, ҳаётнинг қувончу ташвишлари: -Бахтлисиз. Бахтингизни сезиб яшанг. Кўнгилдаги ҳасад ва ҳусумат ёмонлик келтирар экан. Бошингизни бошқалардан баланд кўтарманг, узиб ташлашади. Юрганда олдингга ўтманг, ортда қолганларнинг бари душманга айланади. Оломондан узоқроқ яшанг ва улар билан баҳслашманг. Оломоннинг қуроли фикр эмас, кучдир. (дўстим ва қадрдоним Раҳимжон Раҳмат сўзлари).
Бу воқеанинг энг қизиқ жойларидан бири эса, эртаси куни тонг сахарда юз берди. Юқорида айтганимдек, 25 август куни биз 30 киши, яъни икки “а” ва “б” синф ўғил болалари Фарғона вилоятининг Етти булоқ мавзесига дам олгани борган эдик ва у ерда мен барча синфдошларимга Каримовнинг ўлими тўғрисидаги башоратли тушимни гапириб берган эдим. Эртасига 26 август куни тонг сахарда қўшни Шукрмерган маҳалла фуқаролар йиғинидан бўлган “б” синфда ўқиган синфдошим Умрбоев Бахтиёр эшигимни чақириб келди. Бахтиёр соддагина, камсуқум инсон эди. Ўшанда унинг ранг-рўйи бир аҳволда бўлиб, кўзларини катта-катта очиб менга: -Мусажон, кеча сиз Каримовни вафоти ҳақида гапирган эдингиз. Кеча уйга қайтгач одамлардан ростдан ҳам Каримовни ўлганлиги ҳақидаги хабарни эшитиб қолдим ҳамда сахаргача қўрққанимдан ухлай олмай қийналиб чиқдим!-деб қолди. Мен унинг бу хаёжонини тушунмай унга: -Нимага қўрқасиз, ошна? Ахир одам борки бир кун ўладида!-деб унга далда бергандай бўлдим. Шунда у менга: -Каримовни ўлимини аниқ билган одам демак менинг ҳам вафотим қачон бўлишини билса керак!-деган ўй-хаёл менга туни билан тинчлик бермади деди.
Қаранг, биргина хабар ҳар кимнинг онгида ҳар хил хис-туйғуларни жунбушга келтириб юборар экан! Афсуски, синфдошим Бахтиёр бир йил ўтиб 2017 йил 18 октябрь куни ўпка ракидан вафот этди! (Аллоҳ дўстимни Ўз раҳматига олсин, илоҳим). Суратда раҳматли отам Абдулла Бобожонов (1916-2005 йй) ва мен ўз оилам билан. 2003 йил май ойи.
🍃
Яқинларингизга ҳам улашинг...
🍃
༺
🌺
༻
🌸
༺
🌺
༻
https://t.me/xayotiy_xikoyalari

🌙
Бир туш таъбири ҳақида.
Отам раҳматли Абдулла Бобожонов жуда зийрак, хушёр одам бўлган. Бўйлари 190 смдан баланд, оқ-сариқдан келган соқоллари қизғиш, кўзлари нил кўк инсон бўлиб, биров билан гаплашиб бўлгач ўша суҳбатдошига лақаб атаб қўядиган феъли бор эди. Яъни, бу билан отам раҳматли ўз суҳбатдошининг ё бир камчилигини ёки бир қобилиятини кашф қилиб қўяр эди, холос. Ҳатто отамнинг ўзининг ҳам эл ичида учта лақаби бўлиб, улардан иккитаси одамлар орасида жуда машҳур эди. Биз истиқомат қиладиган Ровот маҳалласи қадимдан (1816 йилдан) иккига бўлинган бўлиб, тоғ томони, яъни биз томони Юқори Ровот ва адир томонидаги қисми эса Пастки Ровот деб аталган. Кейинчалик мазкур ҳудуд расман иккига бўлиниб тоғлик қисми Юқори Ровот маҳалла фуқаролар йиғини деб, пастки ҳудудлари эса Ровот маҳалласи деб номланиб қолди. Хуллас, отамни ўзимиз яшайдиган Юқори Ровот аҳолиси “Абдулла кўккўз” деб атасалар, пастки Ровот аҳли “Абдулла ёнбошчи” деб танир эди. Дарвоқеа, бу икки Ровот ҳудудида Абдулла исмли одамлар кўп бўлиб, уларнинг лақабини айтмагунингизча одамлар ўша Абдуллани излаб бутун бир бошли катта қишлоқни хаёлан кезиб чиқишига тўғри келарди. Шунинг учун ҳам уларнинг ҳар бирига “Абдулла чўлоқ”, “Абдулла тўрғай”, “Абдулла ғурри”, “Абдулла тўқай” ва ҳакозо деб лақаби тиркалмаса, биров ўз суҳбатдоши сўраётган “Абдуллан”ни англай олмай қийналарди. Отамнинг учинчи лақабини икки ровотликлар эмас, аксинча, четдан келган одамлар айтиб дараклаб келарди. Бу отамнинг ўнг оёғи 14 ёшлигида қуймичига суяк яраси чиқиб натижада ўша суяк қорасон бўлиб оқиб кетганлиги натижасида оз-моз оқсаши сабаб бўлиб, уни излаб келган одамлар шу нуқсонини рўкач қилиб “Абдулла чўлоқ” дейишар эди. Аслида маҳалламизда Отажонов Абдулла деган яна бир киши бўлиб, у бутунлай юра олмасди ва ана ўша одам эл орасида “Абдулла чўлоқ” номи билан машҳур эди. Ана шунинг учун ҳам маҳалла одамлари отамни “чўлоқ” деб суриштириб келган бегона одамларга: -Бундан кейин Бобожонов Абдулла акани “чўлоқ” деманг, чунки бизда иккита оёғида ногиронлиги бор Абдулла бор. Уларнинг ҳақиқий чўлоғи Отажонов Абдулла бўлади. Бу Абдулла оқсоғу, лекин уни биз “Абдулла кўккўз” деб атаймиз. Акс ҳолда биз бу икки Абдуллани адаштириб қўямиз!-деб тушунтириш бериб қўйишарди. Пастки Ровот аҳли эса отамни моҳир курашчи бўлганлигини ҳисобга олиб уни “Абдулла ёнбошчи” деб аташни ўзларига одат қилишган эди.
1989 йили 30 декабрь куни отам ўз фарзандлари бўлмиш биз етти ўғлини сандал атрофига йиғиб: -Агар мен қўқис ўлиб қолсам, Абдулла ўлди дейишмагин яна! Абдулла мана!-деб мени акамларга кўрсатди. Мен ўшанда энди 22 ёшга тўлганман, ҳали олий ўқув юртини битирмаганман. Устига устаг уйланмаганман ҳам. Акаларимнинг бариси олий маълумотли агроном, инженер, геолог ва педагоклар эдилар. Отамнинг бу гапидан уларнинг ҳаммаси ҳангу манг бўлиб қолишди. Шунда ўртадаги сукунатни бузиб энг катта агроном акам Ҳолмат: -Аа бу, ота, Мусожон ҳали ўқишни битирмаган бўлса, ола хуржун бўйнига тушмаган ғўр бўлса-ю, сиз ҳаётий тажрибаси йўқ бир ғўр, ёш йигитни биздек капкатта одамларга бошлиқ қилиб қўйяпсиз-у?! Сизнинг бундай қарорга келишингизга нима туртки бўляпти ўзи?-деб савол бериб қолди. Шунда отам у ва бошқаларга қуйидагича жавобни берди: -Мен сенларни узоқ вақтдан бери юриш-туришингу гап-сўзларингни текшириб келаман. Қарасам, ёш бўлишига қарамай Мусажон ҳар томонлама сенлардан ажралиб турар экан. Кейин унинг фикрлаш қобилияти ҳам сенларникидан анча фарқ қилади. Ҳаётда юз берадиган кўп муҳим воқеаларни олдиндан тўғри топади. Унинг бундай топқирлигини мен ҳам тушуниб ета олмаяпман. Сенларда эса мана шунақанги қобилият йўқ! Шунинг учун ўзимдан кейин наслимни бошқарувини унга ишониб топшираяпманки, мен ўтиб кетганимдан кейин ўрнимни Мусажон эгаллайди ва ҳамманг унинг айтганларига худди менинг буйруқларимни бажаргандай ҳаракат қилиб бажаришгин!
Қисқаси, мен бу воқеани бежизга ўз ҳикоямнинг бошида келтирмадим. Зеро, ҳозир мен баён қиладиган воқеага мазкур сўзларим ҳамоҳанг эканлигини постимни ўқиб бўлгач яна бир бор амин бўласиз деган умиддаман.
Унда мен ўша қизиқ ҳаётий воқеани сўйлашни бошлайман. 23 август 2016 йил куни менинг олдимга иккита ёшлари 45ларга борган аёл келиб суд ишларида ўзларига амалий ёрдам беришлигимни сўрашиб қолишди. Билишимча, бу икки аёлнинг ўғиллари ноҳақ қамалиб қолган экан. Тўғриси, аёллардан бири бўлмиш Марҳамат тумани марказида жойлашган “NUR” savdo markazi (суратдаги) эгаси Мамадалиева Зумрадхон ва у кишининг турмуш ўртоғи Мамадалиев Шуҳратжонларнинг ўғли эмас, аксинча, жияни, яъни Шуҳратжоннинг жияни Маҳмурбек қамалиб қолган экан. Иккинчи аёл эса, Гулола (номи ўзгартирилди)нинг ёлғиз ўғли ҳам Маҳмурбек билан бир ишда муддат олиб қамоқда бўлган. Аслида, қамалган йигитларнинг сони 4та бўлган. Лекин менга мурожаат қилиб келганлари икки фуқаро эди, холос. Уларнинг қамалишлари ҳам бундан 10 йил олдин мамлакатимизда Каримов режими туфайли жиноятчиларни ўзлари билмаган ҳолда давлатга тутиб бериб, афсуски, ўша жиноятчиларнинг ўрнига ўзлари қамалиб кетган тўртта 20-22 ёшдаги навқирон йигитлар ҳаёти билан бевосита боғлиқ нохуш воқеа ҳисобланади. Ўша воқеани қисқача таърифлайдиган бўлсам, Марҳамат туманининг “Йўламатол” маҳалла фуқаролар йиғини ҳудуди Қирғизистон билан чегарадош ҳисобланган. Каримов даврида икки давлат ўртасидаги чегара бўлинишида бир бирига туташиб кетган маҳаллалар икки ҳудудга ажратилганда ўртадан махсус чегара симлари тўғридан тўғри одамларнинг томорқасини кесиб ўта бошлаган. Натижада илгари бир бирига туташ бўлган кўчалар энди боши берк йўлларга айланиб қолади. Худди ана ўшандай боши берк кўчага доим бир нотаниш қимматбаҳо енгил машина ҳар ойнинг маълум бир кунида келиб тўхтаб, ундан бир киши тушиб келиб қўлида скочланган катта тўрт бурчак қутини икки давлат ўртасидаги чегара сими орқали Қирғизистон ҳудудига индамасдан отиб яна ортига қайтиб машинага ўтириб кетаверар экан. Бир оз ўтиб эса, Қирғизистон томонидан бир шахс пайдо бўлар эканда ҳалиги қутини олиб у ҳам кўздан ғойиб бўларкан. Бу воқеалар ҳар ойнинг маълум бир кунида узликсиз такрорланавергандан кейин ўша кўчада яшаётган 20 ёшли йигит Марҳамат туманининг ҳар ерида яшайдиган учта дўстига бу ҳақда маълумот беради. Натижада ҳалиги йигитлардан карате билан шуғуллангани ойнинг ўша куни уй эгасининг томорқасидан ўтган чегара симидан ҳатлаб ўтиб Қирғизистон ҳудудида қутини олиб кетадиган одамни пойлайдиган ҳамда унинг нозик нуқтасига уриб хушидан кетказдириб ҳалиги қутини яна Ўзбекистон томонга олиб ўтишга тўртовлон келишиб олишади. Қора машина келиб қутини яна Қирғизистонга ташлаб ортига қайтиб кетгач, бир пайт ҳалиги қиррғизистонлик нусха қутини олгани пайдо бўлади ва қутини олиб ортига бурилганда эса бирданига бутазорнинг ичидан бир йигит чиқиб келиб уни уриб хушидан кетказади ҳамда қутини қўлидаги пичоғи билан ёриб очади. Қарасаки, қути Америка доллари билан лиқ тўла экан. Фурсатдан фойдаланиб ҳалиги каратечи йигит ўзига керакли долларни олиб халтасига соладида, қолганини чегара сими орқали Ўзбекистонда уни кутиб турган уч шеригига отиб ўзи Қирғизистон ичкарисига кириб кўздан ғойиб бўлади. Қолган уч киши ҳалиги долларларни тенг тақсимлашиб уй уйларига тарқайдилар. Энди калтак еб ўз хушини йўқотган ҳалиги қирғизистонлик нусха анчадан кейин ўзига келиб қараса, пул йўқ. У дарҳол ўз гумашталарига бу ҳақда хабар беради. Орадан 3-4 кун ўтгач ҳалиги боши берк кўчада яшайдиган йигитчанинг уйига Марҳамат шаҳри марказида яшайдиган аммаси акасини кўргани келиб қолади. Ака-сингил ва жиян суҳбатлашиб ўтиришса, бир пайт ташқаридан биров уй эгасини чақирибди. Йигитча чиқиб кетибди, бир пайт бақир-чақир бошланибди. Буни эшитиб йигитнинг отаси ҳам дарвозахонага йўл олибди. Шаҳардан акасини кўргани келган сингил ака ва жиянини бир оз кутибди. Бироқ аксига олиб улар қайтавермабди. Аксинча, дарвозахонада дўқ-пўписа овози кела бошлабди. Шунда сингил кўча деразасини очиб ташқарига қараса, у ерда қўлларида автомат ушлаган одамлар қора Жипнинг олдида туришган эмиш. Сингил қўрқиб кетиб дарвозахонага яшириниб бориб бўлаётган воқеаларни кузатса, акаси билан жияни тиззалаб ерда иккита номаълум қўлида қуроллари бор одамлар олдида сўроқ-совол қилинаётганини гувоҳи бўлади. Бундан хушёр тортган сингил дарҳол Марҳамат Ички ишлар бўлимига қўнғироқ қилади.

👨‍🏫
"Ўғлимнинг муҳтарам ўқитувчиси!
Мен ўғлимга ҳаётни бўяб-бежаб кўрсатишингизни истамайман. У ҳаётда ҳамма ҳам адолатли ва самимий бўлавермаслигини билиши шарт.
Сиз унга ҳаётда аблаҳлар ҳам қаҳрамонларга айлантирилиши мумкинлигини, уқувсиз ва такаббур раҳбарларга ҳам содиқ ходимлар учраши мумкинлигини тушунтиришдан қўрқманг.
Унга уқтирингки, модомики душманлари бор экан, демак дўстлари ҳам бўлади.
Биламан, бунга анча вақт сарфланади, лекин имконингиз бўлса, унга ноҳалол йўл билан топилган ўн доллардан кўра, ҳалол йўл билан топилган бир доллар кўпроқ фойда келтиришини ўргатинг.
Шундай таълим берингки, у ғалаба нашидасини суриш учун олдин ютқазиш аламини тотиб кўриш кераклигини англасин.
Қўлингиздан келса, унинг табиатига ҳасад чанг солмаслигининг чорасини кўринг.
Унга мақтанчоқ одамлар устидан ғалаба қозониш жуда ҳам осон бўлишини ҳис этишга шароит яратинг. Яна имконингиз бўлса, уни китобларга ошно қилинг…
Шундай таълим берингки, у жасур, кучли, темир иродали йигит бўлиб улғайиш билан бирга, кўкдаги қушлардан, қирлар узра очилган гуллардан ва бу гуллардан бол йиғиб юрган асаларилардан, қўйингчи табиатнинг бетакрор гўзалликларидан таъсирлана оладиган нозик қалбга ҳам эга бўлсин.
Шундай ўқитингки, у ҳаётдаги энг майда ҳолатлар юзасидан ҳам мулоҳаза қилиб кўришни ўргансин.
Мен унинг шу кичик ёшиданоқ ҳаётда қаллоблик қилиб ғалабага эришгандан кўра, ҳалоллик туфайли омадсизликка учраш афзал эканини англаб етишини истайман.
Уни атрофдагилар ҳар қанча ўз йўриқларига юргизишга уринишмасин, ўз шахсий фикрларида собит тура олишга ҳам ўргатасиз, деган умиддаман.
Уни юмшоқ феъллилар билан – юмшоқ, қаҳрлилар билан қаҳрли бўлишга ўргатинг.
Ўғлимга моҳиятни англамасдан туриб, ғалаба қозонганлар тарафига ўтиб кетадиган оломонга эргашмасликни уқтиришга ҳаракат қилинг.
Уни ҳаммани эшитишга ва ҳар бир эшитганларини мулоҳаза қилиб, ҳақиқатни ажратиб олишга ўргатинг.
Ўргата олсангиз, маҳзун вақтда кулиш кераклигига ўргатинг.
Вақти келганда кўз ёши тўка билишни ва бунинг ҳеч уятли эмаслигини ўргатинг.
Унга ўзига ортиқча зеб бермаслик кераклигини ўргатинг.
Зарурат бўлганида ўз ақли ва танасидаги мушаклар кучини энг қиммат нархда сотиши мумкин-у, лекин ўлса ҳам юраги, руҳи, виждонини сотишга ҳаққи йўқлигини англатинг.
Унга жасур бўлиш учун энг аввало сабрли бўлиш лозимлигини уқтиринг. Ўтда қаттиқ тобланган пўлатгина юқори сифатга эга бўлишини тушунтиринг.
Унда ўзига ишонч ҳиссини шакллантиринг, шундагина у бошқаларга ҳам ишонч билан муносабатда бўлади.
У билан юмшоқ, лекин ортиқча мулойимликсиз муомала қилинг.
…Биламан, Сиздан истаётганларимни бажариш осон иш эмас, лекин, ҳар ҳолда сўраганларим орасидан қўлингиздан нима келишини ажратиб олсангиз ҳам бўлади.
У ажойиб бола, яхши бола — менинг ўғлим!.. Балки у ҳам келажакда дунёнинг етакчи лидерларидан бўлар…
Сизга чексиз ҳурмат ва ишонч билан Абрам Линкольн,
1855 йил".
АҚШнинг ўн олтинчи президенти Абрам Линкольннинг ўғли Уильямнинг ўқитувчисига ёзган мактуби
Бир ҳафтадан буён "Биз муаллимлар эски костюмда юрсак ҳам, дарс талашиб бир-биримизни юзимизни юлсак ҳам, жанжал қилиб маданиятсизликни.
намойиш этсак ҳам, ўзимиз айтганларимизга ўзимиз амал қилмасак ҳам интернетда мактаб ўқитувчисини маданиятли, бидимли, бой, бадавлат, ҳаётини ранго ранг бўёқларда тасвирлаш керак, кўрганлар ўўўў дейишсин"-деган ҳамкасбларим ўқишларини тавсия қиламан.
🍃
Яқинларингизга ҳам улашинг...
🍃
༺
🌺
༻
🌸
༺
🌺
༻
https://t.me/xayotiy_xikoyalari

🏥
Матонатли Хамшира экан.
Кўзга ёш келади
🥺
🍃
Яқинларингизга ҳам улашинг...
🍃
༺
🌺
༻
🌸
༺
🌺
༻
https://t.me/xayotiy_xikoyalari

❤️‍🩹
ҚАЛБИНГГА ҚУЛОҚ СОЛ
қисса
охири...
Васила Назаровна уч кундирки, Чарос билан гаплашмасди. Наинки битта шу қизи деб умрини ўтказса, кўзимнинг оқу қораси деб авайласа, бева боши билан шунчалик ўстирса-ю, у юзига тик қараса? Тағин келиб-келиб, аллақанақа бир қаланғи-қасанғи йигит деб-а! Қайси куни факультет комсомол ташкилотининг секретари Мирзаевнинг масаласини йиғилишда муҳокама қиламиз, деганидан кейин у бир қадар таскин топгандай бўлди-ю, бари бир Чаросни кечиролмади.
"Қариб қолдим... Асабларим қақшайдиган бўлиб қолди..." Кейинги пайтларда шу фикр унинг хаёлига тез-тез келадиган бўлди. Аксига олиб, директор ҳам бир ойдан буён касал. "Семашко"да шифоланяпти. Ҳамма иш унинг зиммасида қолиб, ташвиши яна кўпайди.
Бугун Дилшод, ниҳоят, Дилфуза билан отасини етаклаб, мактабга олиб келди. Васила Назаровна Дилфузани кўрди-ю, беихтиёр ўз қизининг қилмиши яна ёдига тушди. Чарос билан бу қиз ҳаракатида аллақандай ўхшашлик, ҳатто яқинлик бордек туюлиб, ёмон кўриб кетди уни.
Ўқитувчилар хонасининг шифтида тўрт чироқли қандил ёниб турар, олти-етти чоғли ўқитувчи, ота-оналар кенгашининг уч аъзоси ўртадаги узун стол атрофида турли алфозда ўтиришарди.
Дилшод журнал варақлар, рангсиз юзлари бурушган шоп-мўйлов география муаллими столга мункайганча хаёлга толган, бошқа педагоглар ҳам турли иш билан машғулдек кўринишса-да, Васила Назаровнанинг гапларини диққат билан тинглашарди.
Этакроқдаги стулда чийдухоба камзул, мошранг дўппи кийиб олган Ҳайитвой сариқ ўтирар, тарғил мўйловини ўқтин-ўқтин силаб қўярди.
Унинг ёнидаги стулда ота-оналар кенгашининг раиси — телевизорда ҳам бир-икки марта одоб ҳақида суҳбат ўтказган чўққисоқол чол — Қосим ота жойлашган. У яктагининг узун енги билан ёшланаётган кўзларини артганча гоҳ Васила Назаровнага, гоҳ Ҳайитвой сариққа қараб қўярди. Қишлоқ женсоветининг раиси, Васила Назаровнанинг дугонаси ориқ аёл — Ханифа Саломатовна эса унинг гапларини сеҳрлангандек берилиб эшитарди.
Шундоқ эшик олдидаги уч оёқли ёғоч илгич ёнида нимча кийиб олган Дилфуза сочининг учини ўйнаганча оғирлигини бир оёғидан иккинчисига ташлаб турарди. Чамаси, у чарчаган, ўтиргиси келар, аммо ёнидаги стулда ичига бўр солинган ботинка қутиси тургани учун уни олиб ташлаб ўтиришга ботинолмас эди.
— Шундоқ қилиб, ўқимайман деяпти денг? — сўради Васила Назаровна Ҳайитвой акадан.
— Биммийман, мунга нима жин улди, — деди Ҳайитвой ака бир қизига, бир Васила Назаровнага қараб. Кейин носини ташлашга жой излаб аланглади. Бурчакда турган сим саватни кўриб тупуриб келди-да, жойига ўтирди. Кафтининг орқаси билан мўйловига ёпишган нос доналарини артди. — Ишлийман, дейди-да. Пабрикка кираман, дейди. Опасиниям роса гўрига ғишт қаладим. Нима қиларди шунга тикишни ўргатиб.
— Балки бисот йиғмоқчидир? — Васила Назаровна Дилфузанинг ўзига адоват билан қараб қўйганини кўриб, ғаши келди. Яна Чаросни эслади. — Қизлар молпараст бўлади-ку...
— Биззи жаям унчалик камситманг, опа! — Ҳайитвой сариқ қизариб кетган бўйнини олдинга чўзди. — Жа, ўн олти яшар қизимизга қараб қолган жойимиз йўқ. У ўқийман дейди-ю, мен йўқ дейманми?
— Нега ўқимайди, ўқийди, — деди география ўқитувчиси Дилфузага қараганча бош силкиб.
— Йўқ! — деди Дилфуза ердан кўз узмай.
Ҳамма ўтирганлар ярқ этиб у томонга қарашди.
— Ана! — Ҳайитвой сариқ бошини ликиллатди.
— Балки узатмоқчидирсизлар?! — деди Васила Назаровна қизнинг ўжарлигидан қўзғаган ғазабини базўр босиб.
Ҳайитвой сариқнинг мўйлови липиллаб кетди.
— Ия, яна гапиради-я! — Унинг бўйнидаги томирлари бўртиб чиқди. — Опа деганимга жаям ўзингиздан кетовурманг, опа! Биз ўқимаган, оми одам бўлсак ҳам сиздан аҳмоқроқ эмасдирмиз.
— Бўлмаса нега ўқишни хоҳламайди? — Васила Назаровна қони қайнаб Дилфузага ғазабнок тикилди. — ўқишга мажбурсан. Нега хоҳламайсан?
Қиз ҳам ўйлаб турган сочини силтаб орқасига ташлади-ю, унинг кўзларига тик қаради.
— Ўзингиз биласиз! Била туриб нега ўзингизни гўлликка соласиз?
Ўқитувчилар ҳайрон бўлиб, бир-бирларига қараб қўйишди. Ўқувчи у ёқда турсин, ҳали биронта муаллим ҳам Васила Назаровнага шунчалик кескин гапирмаган эди. Назарида педагоглар ўртасида, қолаверса, бутун қишлоқда обрўси бирдан чилпарчин бўлгандай туюлиб кетди-ю, сакраб ўрнидан турди.
— Ўзим билсам, ана, отанг ҳам билиб қўйсин, аҳмоқ! — У тортмани очиб ўша хатни шартта олди-ю, ўқиб берди. "Жонимдан ортиқ кўраман", деган сўзларни айниқса, қаттиқ ўқиди. — Энди тушундингизми, Ҳайитвой ака! Сиз узатишни хоҳламасангиз ҳам, балки бу эрга тегишни хоҳлаб қолгандир! Бу ер — мактаб. Мен тарбиянинг бузилишига йўл қўймайман. ўзини тийиб юрсин.
Ҳамма бир лаҳзалик жимликда музлаб қолди.
— Бу масалани синфдошлари ўртасида муҳокама қилсак, ўртоқлари нима дейди. Ким қўйибди унга...
Васила Назаровна гапини тугата олмади. Ҳайитвой сариқ учиб ўрнидан турди-ю, бора солиб қизни шундай тарсакилаб юбордики, хона жаранглаб кетди. Дилфузанинг боши вешалкага тегди.
Дилфуза чайқалиб-чайқалиб қаддини ростлади. Унинг Васила Назаровнага тикилган кўзлари шишадай қотиб қолган эди.
— Жодугар!
Хонадагилар қизнинг ҳайқириғидан сесканиб кетишди. Йўқ, бу йиғи эмас, нидо ҳам эмас, аллақандай даҳшатли, этни сескантирувчи ваҳшиёна ҳайқириқ эди.
Дилфуза стул устида турган ботинка қутисини Васила Назаровнанинг башарасига отди.
— Жодугар! Мактабингни пишириб е! Мен нима гуноҳ қилдим? Нега шунча одам ўртасида мени шарманда қиласан, жодугар!
У сочлари ёйилган ҳолда кўчага отилди. Қоронғи дераза ортида унинг яна ўша ваҳший ҳайқириғи эшитилди:
— Жодугар!
— Кўрдингизми қизингизни! — деди Васила Назаровна стол устида сочилиб ётган бўрларни чеккага суриб. Унинг жемпери оппоқ бўлиб кетган эди.
Ҳайитвой сариқ эшик олдида талмовсираб турар, чамаси, кетишини ҳам, қолишини ҳам билмасди.
Қосим ота бориб, унинг қўлидан тутди.
— Ёш-да, ёш... Ёшликда ҳаммадан ҳам хатолик ўтади. Кичикдан хато, каттадан узр. Қўйинг, ўзингизни босинг.
Дилшод чўнтагидан оппоқ рўмолча олиб, опага узатди. Васила Назаровна жемперини артиб тозалаган бўлди. Ҳайитвой сариқ ҳамон мўйлови учганча тишини ғижирлатиб ўтирар, ўқтин-ўқтин Васила Назаровнага қараб қўяр, қўйиб берса униям ургудек важоҳати бор эди.
Орага жуда хунук сукунат чўкди. Гап гапга қовушавермаганидан кейин, секин туриб тарқалишди.
* * *
Чарос уйда ёлғиз ётарди. Ташқарида шамол гувуллар, тол шохлари қарсиллар, дераза ортидан ҳадеб кимлардир гурсиллаб ўтаётгандай бўларди. ўқтин-ўқтин шамол тиниб қолар, бўғотнинг аллақаери қисирлаб кетар, зум ўтмай яна шамол ўкирар, тунука том устидан биров югуриб ўтгандай даранглаб кетар, кетидан яна жимлик чўкарди. Мана шу асабий сукунат айниқса, даҳшатли туюлар, унинг юрагига ғулғула соларди.
— Опам ҳам келмадилар! — деди Чарос атайлаб товуш чиқариб. Овози жимжит хонада жаранглаб эшитилди-ю, ўзи чўчиб кетди. У терлаб кетган, аммо негадир туришга қўрқар, аъзойи бадани карахт бўлиб қолганга ўхшар эди.
Яна шамол гувуллади. Аллақаерда дераза ойналари синиб, жаранглаб кетди. Кейин яна ўша асабни қақшатадиган жимлик чўкди.
Шу пайт эшик ғийқиллаб очилди. Чароснинг назарида уйга биров сездирмай бостириб кираётгандай бўлди-ю, даҳшатдан кўзлари олайиб, сакраб туриб кетди.
Остонада турган онасини кўриб, вужудига илиқлик югурди.
— Овқат ейсизми, опа?
Онаси индамай бош чайқаб қўйди. Афтидан, у чарчаган, тўзонда қолган бўлса керак, кийим-боши чанг, чеҳраси ғамгин эди. Индамай нариги хонага кирди-ю, ечинмасдан ўзини диванга ташлади. Гугурт чақди.
Чарос чироқни ўчираркан, ўртадаги эшикни атайлаб очиб қўйди. Келиб ўрнига ётиши билан бояги қўрқув яна вужудида илондек чирмаша бошлади.
Шамол тағин ҳам қаттиқроқ вишиллади. Тунука том даранглаб кетди. Кейин сукунат чўкди. Нариги хонадан онасининг уҳ тортгани эшитилди, сигарет чўғи қизарди.
Тўсатдан оппоқ, совуқ нур хонага ёпирилиб кирди-да, Чароснинг вужуди музлаб кетди. "Чақмоқ", деб ўйлади у шифтга тикилганча. Кейин худди бўйнига қилич келиб тушишини кутган одамдек, момақалдироқни кута бошлади. Бу сониялар шундай асабий, шундай таранг чўзилдики, у бўғилиб кетди. Аммо момақалдироқ гумбурламади. Фақат олис-олисларда "гум" этган товуш эшитилди. Бир лаҳзадан кейин яна чақмоқ чақди. Кетидан момақалдироқ шундай қаттиқ гумбурладики, худди уларнинг томи устида ёрилиб кетгандай бўлди. Том шатир-шутур қила бошлади.